Vai trò, trách nhiệm của Quốc hội còn lớn lắm!

02/12/2023, 13:41

Quốc hội vẫn đang thể hiện một quyết tâm chính trị, năng lực, tầm nhìn và trách nhiệm cao vì nhận thấy còn rất nhiều việc cần phải làm, nhằm thực hiện tốt hơn nữa nhiệm vụ được Đảng và nhân dân giao phó.

Cải cáchvà hoàn thiện thể chế luôn được Đảng và Nhà nước quan tâm, chú trọng trong quátrình đổi mới đất nước và Quốc hội có vai trò đặc biệt quan trọng trong cảicách thể chế. Thông qua việc thực hiện các chức năng lập hiến, lập pháp, quyếtđịnh các vấn đề quan trọng của đất nước và giám sát tối cao, Quốc hội từng bướctạo lập các cơ sở pháp lý quan trọng, vững chắc cho công cuộc đổi mới toàn diệnđất nước.

Đánhgiá công tác hoàn thiện thể chế trong hơn nửa nhiệm kỳ qua là bước tiến lớn,song PGS.TS Nguyễn Viết Thông – nguyên Tổng Thư ký Hội đồng Lý luận Trung ươngcũng lưu ý, hoàn thiện thể chế là một quá trình và còn nhiều vấn đề cần phảitiếp tục triển khai một cách quyết liệt, toàn diện. Bởi, xây dựng pháp luật làcông tác không hề dễ dàng; có vấn đề đã bộc lộ, song có cái chưa bộ lộ hết thìphải thực hiện nhiều giải pháp để nâng cao chất lượng ban hành luật pháp; cónhững nhiệm vụ đặt ra cần có thêm thời gian.

Dẫn lời Tổng Bí thư về “nhốt quyền lực trong lồng cơ chế” – cách nói hình ảnh về kiểm soát quyền lực, PGS.TS Nguyễn Viết Thông cho rằng “mới nhốt được một phần thôi vì chưa thể chế hóa hết được”. Ví dụ như nói đề cao trách nhiệm người đứng đầu, nhiệm vụ đi đôi quyền hạn nhưng hiện kể cả nhiệm vụ, quyền hạn cũng chưa quy định thật rõ. Thực tế nhiều cán bộ bị kỷ luật thì một trong những nguyên nhân là vi phạm nguyên tắc tập trung dân chủ, tức không hiểu nhiệm vụ, quyền hạn của mình đến đâu thì dễ lạm quyền, lộng quyền, tiếm quyền. Do đó phải tiếp tục thực hiện nhiều việc hơn nữa mới có thể “nhốt” được quyền lực vào trong “lồng” quy định, quy chế.

Ông cũngdẫn chủ trương được đề ra từ những nhiệm kỳ trước, đến Đại hội XIII tiếp tụckhẳng định, đó là có cơ chế đột phá để thu hút,trọng dụng nhân tài, tuy nhiên, đến hôm nay chưa ban hành được cơ chếấy. Rồi vấn đề nhân dân rất mong đợi đó là phải có cơ chế để thực hiện tốtphương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụhưởng”, song hiện cũng chưa thể chế được “dân giám sát, dân thụ hưởng” như thếnào. Chính vì vậy, PGS.TS Nguyễn Viết Thông nhấn mạnh, nửa nhiệm kỳ còn lại vàcác nhiệm kỳ tiếp theo còn phải tiếp tục đẩy mạnh thể chế hóa chủ trương, đườnglối của Đảng.

Có thểnói, những nhiệm vụ Đảng giao cho Quốc hội cũng như sự kỳ vọng của nhân dân đốivới Quốc hội ngày càng lớn hơn. Việt Nam là một trong những nước hội nhập sâurộng nhất trên thế giới, độ mở nền kinh tế lên đến 200% GDP trong khi quy mônền kinh tế còn nhỏ, đòi hỏi vai trò của Quốc hội đưa ra chương trình xây dựngluật pháp phải có sự đổi mới thích hợp, tương thích với pháp luật quốc tế, cầnchỉnh sửa và cần tìm ra những bất cập để sửa đổi sao cho đảm bảo lợi ích tốicao của quốc gia dân tộc, đảm bảo đời sống nhân dân, đảm bảo chủ quyền quốcgia.

Các ýkiến chuyên gia tại Diễn đàn Kinh tế - xã hội Việt Nam năm 2023 do Quốc hội tổchức vào tháng 9 vừa qua cho rằng cải cách và nâng cao chất lượng thể chế kinhtế là động lực đột phá nhưng cũng khó thực hiện và có thể cần nhiều thời giannhất, bởi động lực này giúp kiến tạo cơ chế mới, cách thức vận hành mới, tạo ramôi trường kinh doanh, đầu tư hấp dẫn, minh bạch.

Điềuđó đòi hỏi cần tiếp tục đổi mới tư duy nâng cao nhận thức về vai trò của côngtác xây dựng và thi hành pháp luật. Cải cách thể chế cần bảo đảm tính đồng bộ(giữa trung ương và địa phương, trong nước và quốc tế, ban hành và tổ chức thựcthi, giữa các ngành, lĩnh vực,...). Hoàn thiện hệ thống thể chế, chính sách,pháp luật thực thi để kết nối các khu vực kinh tế, tạo liên kết kinh tế giữacác địa phương trong vùng và giữa các vùng.Cùng với đó là quan tâm xâydựng thể chế cho phát triển kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, vừatận dụng cơ hội, vừa hỗ trợ vượt qua khó khăn, thách thức. Đây là nhiệm vụthường xuyên, xuyên suốt, là vấn đề dài hạn của cả nền kinh tế.

Chínhvì vậy, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ từng nói với các đại biểu Quốc hộichuyên trách ở Trung ương và cán bộ, công chức, viên chức và người lao động Cơquan Văn phòng Quốc hội rằng “chúng ta có quyền tự hào nhưng không được phépchủ quan, thỏa mãn với những gì đã đạt được. Lãnh đạo Đảng và Nhà nước, cử trivà nhân dân cả nước hết sức quan tâm và tiếp tục kỳ vọng vào hoạt động của Quốchội. Chúng ta phải chuẩn bị tâm thế biến những điều bất thường trở thành bìnhthường để đáp ứng yêu cầu cuộc sống. Chắc chắn là như thế, không thể khác được”.Trong đó, về công tác lập pháp, phải đáp ứng được yêu cầu kiến tạo để pháttriển đất nước nhanh và bền vững hơn nữa, hội nhập quốc tế sâu rộng hơn nữa.

Chủtịch Quốc hội cho rằng khát vọng hùng cường, khát vọng phát triển và ý chí quậtcường của dân tộc trông chờ vào các đột phá chiến lược đã được Đảng ta xácđịnh, trong đó có đột phá về thể chế. “Vai trò, trách nhiệm của Quốc hội cònlớn lắm! Làm sao để có một hệ thống luật pháp về mặt hình thức phải đầy đủ,đồng bộ, thống nhất, công khai, minh bạch, khả thi, dễ tiếp cận, nhưng về mặtnội dung phải đáp ứng được yêu cầu phát triển nhanh, bền vững và hội nhập quốctế sâu rộng hơn nữa. Đó là điều phải trăn trở. Chúng ta xây dựng pháp luật, xâydựng thể chế là để kiến tạo cho sự phát triển”, ông Vương Đình Huệ nói.

Theoông Nguyễn Viết Thông – nguyên Tổng Thư ký Hội đồng Lý luận Trung ương, Đại hộiXIII của Đảng, nhất là Nghị quyết số 27-NQ/TW “về tiếp tục xây dựng và hoànthiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới” chỉ ranhiều nhiệm vụ giải pháp để nâng cao chất lượng xây dựng pháp luật, làm sao đểluật phải kín kẽ, không mâu thuẫn, tránh có luật rồi lại chờ nghị định, chờthông tư. Đặc biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch Quốc hội nhiều lần nhấn mạnh trongban hành luật mới, kể cả sửa đổi các luật đã có phải khắc phục triệt để tìnhtrạng “lợi ích nhóm”, vì nếu không trong sáng thì có thể bị chi phối, thamnhũng luật pháp.

“Trongnhiều nhóm nhiệm vụ, giải pháp thì quan trọng nhất là đội ngũ làm luật, từ dựthảo đến tiếp thu ý kiến, phải có phẩm chất chính trị vững vàng, đạo đức trongsáng, thật sự vì nước, vì dân. Chúng ta có thể còn yếu mặt này, mặt khác thì cửđi đào tạo, bồi dưỡng, nhưng phẩm chất phải tự rèn luyện. Muốn chống “lợi íchnhóm”, tham nhũng, nâng cao chất lượng thể chế thì cái gốc vẫn là phẩm chất đạođức” – ông Nguyễn Viết Thông nói.

Nhắclại một trong 3 đột phá chiến lược được Đảng đề ra là tiếp tục hoàn thiện đồngbộ thể chế, PGS.TS Trần Hoàng Ngân – Trợ lý Bí thư Thành ủy TP.HCM cho rằng,với chức năng, nhiệm vụ của mình, Quốc hội đã và đang làm rất nhiều, nhất làcông tác xây dựng pháp luật. Tuy vậy, hệ thống luật pháp còn có tồn tại nhấtđịnh đòi hỏi quá trình làm luật phải cải tiến. Hơn nữa, thực tiễn cuộc sống đadạng, sinh động nên thể chế cần tiếp tục được cập nhật.

“Trongđó cần cải tiến tổ chức quy trình làm luật, nhân sự làm luật. Quốc hội phảităng đại biểu hoạt động chuyên trách, tăng đại biểu làm luật để làm sao tiếntới Quốc hội là cơ quan soạn thảo luật, chứ không chỉ trông trờ vào Chính phủ.Các đại biểu chung sức làm luật sẽ có mặt thuận lợi hơn, như tránh được “tínhcục bộ” của các bộ, ngành” – ông Trần Hoàng Ngân nêu quan điểm.

Chorằng đột phá thể chế, cơ chế dù không phải là “chìa khoá vạn năng” nhưng lại mởđường cho các đột phá khác, ông Vũ Trọng Kim – Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy banTrung ương MTTQ Việt Nam nhấn mạnh, vai trò của Quốc hội nói chung, các cơ quancủa Quốc hội cần được phát huy hơn nữa trong công tác xây dựng các cơ chế,chính sách. Quốc hội tập hợp trí tuệ gần 500 đại biểu từ địa phương đến cácngành khác nhau, cần dành thời gian, nhân lực, khối lượng công việc nhiều hơncho xây dựng pháp luật. Quốc hội vô tư, trong sáng, đầy đủ trách nhiệm cần đảmtrách phần nhiều việc hoàn thiện pháp luật, giảm bớt bộ ngành soạn thảo đểtránh cài cắm điều kiện có thể làm lợi cho ngành mình.

Ông VũTrọng Kim cho rằng, nếu chỉ thẩm tra, góp ý, thảo luận cũng không thể nhìn thấyhết được vấn đề; mà phải vào cuộc ngay từ đầu để xây dựng đề cương đến khi ratừng điều, từng lời của chế định, chế tài. “Cần tranh thủ lực lượng của Quốchội. Người có uy tín, có khả năng đóng góp thì phải tranh thủ hết sức. Cũng quacơ chế hoạt động của Quốc hội có thể mời các chuyên gia, nhà khoa học chung tayvào công tác xây dựng pháp luật, chính sách ngay từ đầu” – ông bày tỏ.

Còntheo TS Nguyễn Thị Mai Hoa – Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, trước hết,cần tăng cường kỷ luật, kỷ cương, kiểm soát chặt chẽ, bảo đảm chất lượng củatừng khâu trong cả quy trình xây dựng, thẩm định dự án luật; kiên quyết khôngđưa vào chương trình đối với những dự án luật chưa đảm bảo chất lượng, khôngđúng tiến độ, thời gian. Đối với các chính sách mới, cần đánh giá tác động kỹ;tuân thủ nguyên tắc thận trọng, chắc chắn, chỉ đưa vào luật những vấn đề đãchín, đã rõ, được thực tiễn chứng minh, có tính khả thi cao.

Bêncạnh đó, cần nâng cao năng lực lập pháp cho các đại biểu Quốc hội, tạo điềukiện để các đại biểu được cung cấp đủ tài liệu, có thời gian nghiên cứu, thamvấn chuyên gia, đóng góp ý kiến. Đối với những vấn đề còn ý kiến khác nhau, cầntăng cường sự tranh luận, phản biện để làm rõ; và các ý kiến phải được tổnghợp, tiếp thu, giải trình thấu đáo, tạo sự đồng thuận cao.

Ngoàira, các điều kiện bảo đảm cho hoạt động lập pháp của Quốc hội và đại biểu Quốchội cũng cần được tăng cường, như: nâng cao chất lượng của các vụ chuyên môn,phát huy vai trò Viện Nghiên cứu lập pháp; có thêm cơ chế sử dụng chuyên gia đểhỗ trợ cho hoạt động đại biểu.

Ở góckhác, ông Trịnh Xuân An - Ủy viên chuyên trách Ủy ban Quốc phòng và An ninh nhấnmạnh, để luật đi vào cuộc sống cần cả một quy trình và không phải ngày một ngàyhai. Song, như Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng từng nói, chính sách có tốt haykhông thì phải đi vào cuộc sống và làm ra của cải. “Quy định pháp luật phải khơigợi nguồn lực, giúp cho nhân dân, doanh nghiệp, đất nước phát triển mới là điềuquan trọng. Và chúng ta đang đi đúng hướng đó”, theo ông Trịnh Xuân An.

Cải cách thể chế là nhiệm vụ quan trọng, luôn là một quátrình đầy khó khăn và thách thức, nhất là trong bối cảnh nước ta đang trong quátrình phát triển nhanh chóng, hội nhập kinh tế ngày càng sâu rộng, đòi hỏi mộtquyết tâm chính trị, năng lực, tầm nhìn và trách nhiệm cao. Quốc hội khóa XV đã và đang tiếp tụcphát huy những thành quả, những bài học kinh nghiệm của Quốc hội các khóatrước, với tinh thần vào cuộc từ sớm, từ xa, phản ứng chính sách nhanh, kịp thờiphúc đáp đòi hỏi của thực tiễn đầy biến động, nhằm tiếp tục hoàn thiện đồng bộthể chế, tạo lập khuôn khổ pháp lý vững chắc để đất nước hội nhập và phát triểnbền vững.

Như lời Chủ tịch Quốchội Vương Đình Huệ từng chia sẻ, rằng công việc còn nhiều, thử thách khó khăncòn rất lớn, song với truyền thống vẻ vang của Quốc hội Việt Nam và những kếtquả đã gặt hái được, chắc chắn chúng ta sẽ đoàn kết một lòng, phát huy trí tuệtập thể để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được Đảng, Nhà nước và nhân dân giaophó.

Thứ Bảy, 10:01, 02/12/2023

VOV.VN trên Google News

Bài liên quan
Đọc tiếp

(0) Bình luận
Nổi bật VOVLIVE
Thủ tướng: Phát triển kinh tế thì không thể thiếu thị trường chứng khoán
Phát triển kinh tế thì không thể thiếu TTCK, phát triển TTCK là một yêu cầu khách quan", Thủ tướng nhấn mạnh tại Hội nghị triển khai nhiệm vụ phát triển TTCK 2024.
  • Phó Thống đốc NHNN: Điều hành ổn định thị trường tiền tệ để hút vốn ngoại
    Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Phạm Thanh Hà cho biết, việc điều hành chủ động, linh hoạt, đồng bộ các công cụ chính sách tiền tệ, duy trì ổn định thị trường tiền tệ, ngoại hối, tỷ giá hối đoái sẽ góp phần làm cho các chính sách thu hút nguồn vốn từ nước ngoài đạt hiệu quả cao hơn; giúp tạo dựng niềm tin cho các nhà đầu tư về một môi trường kinh doanh ổn định.
  • Vì sao Bộ GD&ĐT yêu cầu địa phương dừng tuyển thẳng lớp 10 bằng chứng chỉ IELTS?
    Bộ GD-ĐT vừa có công văn yêu cầu một số tỉnh, thành phố dừng việc tuyển thẳng vào lớp 10 bằng chứng chỉ IELTS. Công văn này nhận được nhiều đồng thuận từ giáo viên, phụ huynh và học sinh. Tuy nhiên, cũng gây tranh cãi khi một số tỉnh thành đã ban hành thông báo về tuyển sinh lớp 10 năm 2024-2025.
  • 50 huyện và 1.243 xã sẽ được sắp xếp, sáp nhập
    Bộ Nội vụ cho biết sắp tới sẽ thực hiện sắp xếp, sáp nhập 50 đơn vị hành chính cấp huyện và 1.243 đơn vị cấp xã. Phó Thủ tướng Trần Lưu Quang nhấn mạnh phải làm thật kỹ lưỡng để kịp trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Mới nhất