Hệ thống e-Points của Ukraine, vốn trao thưởng cho các đơn vị quân đội dựa trên kết quả tiêu diệt mục tiêu trên chiến trường, đang phát huy vai trò vượt xa một cơ chế khuyến khích thông thường. Theo các chuyên gia quân sự, công cụ này đang giúp Kiev điều hướng hoạt động tác chiến theo hướng tập trung vào những mục tiêu chiến lược quan trọng của đối phương.
Theo cơ chế hiện hành, các đơn vị quân đội Ukraine sẽ được cộng điểm khi tiêu diệt binh sĩ hoặc phá hủy khí tài quân sự của đối phương. Sau khi tải lên video xác nhận kết quả tác chiến, các đơn vị sẽ nhận được số điểm tương ứng từ Bộ Quốc phòng Ukraine.
Số điểm này có thể được quy đổi để mua máy bay không người lái (UAV), robot mặt đất, hệ thống tác chiến điện tử và nhiều loại trang thiết bị khác thông qua nền tảng Brave1 Marketplace. Giới chức Ukraine mô tả cơ chế này hoạt động giống như sàn thương mại điện tử Amazon dành cho công nghệ quân sự.
Hệ thống e-Points giúp Ukraine nâng cao hiệu quả tác chiến
Bà Kateryna Stepanenko, chuyên gia thuộc Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) có trụ sở tại Mỹ, cho rằng việc điều chỉnh cơ chế chấm điểm đã tạo động lực để các đơn vị trên toàn tuyến đầu ưu tiên các mục tiêu khó tiếp cận nhưng có giá trị chiến lược lớn hơn.
Trước đây, binh sĩ thường tập trung vào các mục tiêu hiện diện trực tiếp trên chiến trường như bộ binh hoặc xe tăng đối phương. Tuy nhiên, cơ chế mới đang thúc đẩy các đơn vị hướng tới những mục tiêu phức tạp hơn, bao gồm cơ sở hạ tầng hậu cần, doanh trại quân sự hay các đoàn xe vận tải nằm sâu trong hậu phương Nga, cách tiền tuyến hơn 100 km.
Theo bà Stepanenko, đây là một trong những yếu tố góp phần tạo nên động lực mới cho Ukraine trên chiến trường khi Kiev ngày càng sử dụng hiệu quả các dòng UAV thế hệ mới cùng các kế hoạch tác chiến có tính phối hợp cao hơn nhằm đánh vào hệ thống hậu cần của đối phương.
Ông Dmytro "Liber" Zhluktenko, cựu phi công điều khiển UAV và hiện là chuyên gia phân tích kinh nghiệm chiến đấu thuộc Trung đoàn Hệ thống Không người lái số 413 "RAID" của Ukraine, cho biết hệ thống e-Points đã thực sự thay đổi cách lựa chọn mục tiêu của binh sĩ.
Theo ông Zhluktenko, dù chưa hoàn hảo nhưng cơ chế này tạo ra động lực rõ ràng để các đơn vị tìm kiếm và tấn công những mục tiêu phù hợp hơn với chiến lược tổng thể của Bộ Tổng tham mưu Ukraine thay vì chỉ nhắm vào các mục tiêu dễ tiếp cận.
Công cụ điều hành chiến trường linh hoạt
Một trong những ưu điểm đáng chú ý của hệ thống e-Points là khả năng giúp bộ chỉ huy nhanh chóng điều chỉnh ưu tiên tác chiến trên toàn chiến trường.
Nếu quân đội Ukraine xác định cần gia tăng sức ép lên một loại mục tiêu cụ thể, họ chỉ cần nâng mức điểm thưởng tương ứng. Khi đó, các đơn vị tác chiến sẽ có động lực trực tiếp để thay đổi phương thức hoạt động bởi số điểm thu được giúp họ tiếp cận những trang thiết bị cần thiết.
Ông Zhluktenko mô tả hệ thống này như một "đường sinh mệnh" đối với nhiều đơn vị ngoài thực địa.
Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov từng nhận định rằng e-Points đã làm thay đổi căn bản cách tiếp cận chiến tranh của Kiev.
"Đây là cơ chế dựa trên các động lực rõ ràng, phần thưởng công bằng và khả năng nhân rộng nhanh chóng những giải pháp hiệu quả. Các đơn vị quân đội được phân bổ nguồn lực dựa trên kết quả thực tế. Càng tiêu diệt nhiều mục tiêu, họ càng nhận được nhiều điểm để nâng cao năng lực bằng các công nghệ mới", ông Fedorov cho biết.
Theo Bộ Quốc phòng Ukraine, chỉ tính từ đầu năm đến cuối tháng 4/2026, hơn 181.000 UAV, robot mặt đất, hệ thống tác chiến điện tử cùng nhiều loại khí tài khác đã được chuyển tới tiền tuyến thông qua chương trình e-Points.
Kết hợp dữ liệu chiến trường và cơ chế thị trường
Ở cấp độ chiến lược, e-Points là một phần trong nỗ lực lớn hơn của Ukraine nhằm tăng cường khả năng tác chiến chiều sâu, cải thiện công tác lập kế hoạch và nâng cao hiệu quả phối hợp lực lượng.
Song song với việc sử dụng UAV để tấn công các mục tiêu nằm sâu trong lãnh thổ đối phương, Ukraine còn khai thác hệ thống quản lý chiến trường Delta, nền tảng tích hợp dữ liệu từ vệ tinh, các đơn vị chiến đấu và mạng lưới UAV nhằm hỗ trợ chỉ huy đưa ra quyết định chính xác hơn.
Đối với các đơn vị ngoài thực địa, cơ chế mới cũng mang lại quyền chủ động lớn hơn trong việc lựa chọn trang bị.
Theo ông Zhluktenko, thay vì nhận những khí tài được phân bổ theo kế hoạch tập trung, các đơn vị có thể sử dụng điểm thưởng để mua đúng loại UAV hoặc thiết bị mà họ đã quen sử dụng và đánh giá cao về hiệu quả.
Một đặc điểm đáng chú ý khác là quân đội Ukraine vận hành theo mô hình phân quyền tương đối mạnh. Nhiều đơn vị có thể làm việc trực tiếp với các nhà sản xuất vũ khí để thử nghiệm, đánh giá và hoàn thiện công nghệ mới thay vì chờ các quyết định mua sắm tập trung từ cấp trên.
Giới chuyên gia cho rằng đây là một trong những nguyên nhân giúp Ukraine nhanh chóng phát triển và triển khai nhiều hệ thống vũ khí mới trong thời gian ngắn.
Ông Scott Boston, chuyên gia tác chiến mặt đất thuộc RAND Corporation, nhận định nền tảng Brave1 Marketplace còn đóng vai trò như một cơ chế phản hồi thị trường trong lĩnh vực quốc phòng.
Theo ông, việc các đơn vị chủ động lựa chọn trang bị sẽ giúp quân đội và các doanh nghiệp quốc phòng nhanh chóng nhận biết loại khí tài nào được ưa chuộng, công nghệ nào thực sự hiệu quả trên chiến trường và sản phẩm nào không còn phù hợp với nhu cầu thực tế.
Nhờ đó, quá trình đổi mới công nghệ quân sự có thể diễn ra nhanh hơn, sát với yêu cầu chiến đấu hơn và giảm thiểu lãng phí nguồn lực.
