Sáng nay (31/10), Quốc hội thảo luận ở hội trường về tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tình hình thực hiện ngân sách Nhà nước và kế hoạch đầu tư công.
Căng tin trường học thành “thị trường độc quyền ép buộc”
Phát biểu tại hội trường, đại biểu Châu Quỳnh Dao (Đoàn ĐBQH tỉnh An Giang) cho rằng, có một câu hỏi tồn tại nhiều năm qua nhưng chưa được giải quyết thoả đáng: “Tại sao khi bước vào cổng trường, con em chúng ta mua một đĩa cơm, chai nước lại đắt hơn bên ngoài? Cổng trường khép kín vì an toàn, nhưng vô tình biến căng tin thành một “thị trường độc quyền ép buộc” - nơi các cháu không có sự lựa chọn, hoặc chấp nhận mua đắt, hoặc chịu đói. Căn nguyên của vấn đề này là do quy định đấu giá tài sản công theo nguyên tắc trả giá lên”.
“Vừa qua, Chính phủ có chủ trương miễn, giảm thuế cho đơn vị cung ứng dịch vụ ăn uống học đường, bệnh viện,…. cử tri rất phấn khởi. Nhưng chúng ta mới gỡ phần ngọn. Trong một suất ăn 35.000 đồng, tiền thuế chỉ chiếm 5–8% (khoảng 2.000 đồng), nhưng tiền thuê mặt bằng chiếm tới 30 - 40% (từ 10.000 đến 14.000 đồng). Miễn thuế mà vẫn giữ cơ chế đấu giá mặt bằng cao chót vót, thì bao giờ cái bụng của trò nghèo được ăn no, ăn đủ, ăn sạch hơn?”, đại biểu Châu Quỳnh Dao nêu.
Theo đại biểu Châu Quỳnh Dao, thực trạng này xuất phát từ hai điểm nghẽn pháp lý: Một là sự “cào bằng” khi xem căng tin trường học hay bệnh viện giống như mặt bằng thương mại ngoài thị trường. Luật Quản lý, sử dụng tài sản công làm rất tốt vai trò chống thất thoát ngân sách, nhưng lại tạo ra sự “lệch pha” nghiêm trọng khi áp nguyên vẹn vào môi trường sư phạm, bệnh viện - nơi mục tiêu phục vụ, bảo vệ người học, người bệnh là nguyên tắc tối thượng.
Thứ hai là sự xung đột giữa Luật Quản lý tài sản công và Luật Đấu thầu. Điều 5 và Điều 57 Luật Đấu thầu năm 2023 cho phép chỉ định thầu, đặt hàng cung cấp dịch vụ công nhưng các trường không thể đấu thầu để chọn nhà cung ứng ngon nhất – bổ nhất – rẻ nhất vì Luật Quản lý, sử dụng tài sản công không cho phép khi đơn vị không thể đứng ra tự tổ chức, vận hành, nên phải đấu giá mặt bằng. Đáng lo ngại hơn, thầy thuốc, thầy giáo chuyên môn nặng nề không thể gánh trên vai áp lực pháp lý nặng nề từ thủ tục thẩm định giá và rủi ro đấu giá vốn dĩ họ không phải là chuyên gia tài chính, kinh tế, đấu giá viên.
Nhìn từ bài học của một số quốc gia khác, đại biểu Châu Quỳnh Dao cho biết, Singapore giao mặt bằng căng tin với giá tượng trưng chỉ vài chục USD để đổi lại quyền khống chế trần giá bữa ăn rẻ hơn ngoài thị trường 30-40%. Nhật Bản, Hàn Quốc có hẳn Luật Bữa trưa học đường, Nhà nước bảo đảm 100% cơ sở vật chất, cha mẹ chỉ đóng tiền nguyên liệu, họ coi căng tin là “lớp học thứ hai” để bồi dưỡng thể chất và nhân cách giống nòi.
Với mục tiêu “dứt khoát không để tư duy thương mại làm tổn thương tính nhân văn của giáo dục” đại biểu Châu Quỳnh Dao kiến nghị, về giải pháp trước mắt, đề nghị Chính phủ sớm sửa đổi, bổ sung Nghị định hướng dẫn Luật Quản lý, sử dụng tài sản công, cho phép áp dụng cơ chế đặc thù đối với tài sản phục vụ an sinh, phụ trợ nội bộ trong trường học, bệnh viện,…. Chuyển từ hình thức “đấu giá thuê mặt bằng trả giá lên” sang “thu cố định chi phí hao mòn tối thiểu và đấu thầu lựa chọn đơn vị cung cấp đạt tiêu chuẩn dịch vụ nhất.
Trong chương trình sửa đổi Luật Quản lý, sử dụng tài sản công, đại biểu Châu Quỳnh Dao đề nghị Quốc hội bổ sung một điều khoản riêng về “Tài sản công phục vụ hoạt động sự nghiệp công lập trong lĩnh vực giáo dục và y tế”, tách bạch triệt để khỏi nhóm tài sản kinh doanh, cho thuê thương mại, bổ sung các quy định chi tiết về cơ chế quản lý, lựa chọn nhà cung cấp và tiêu chuẩn chất lượng dịch vụ.
Về giám sát, đại biểu cho rằng cần thiết lập, thực hiện tốt cơ chế kiểm soát ba bên chặt chẽ: nhà trường - ban đại diện cha mẹ học sinh - chính quyền địa phương với phương châm “phòng ngừa tiêu cực là chính, lấy sức khỏe và quyền lợi của người học làm thước đo duy nhất, tuyệt đối không biến nguồn thu phụ trợ học đường,…thành công cụ bù đắp áp lực tự chủ tài chính”.
Đề xuất theo dõi riêng giá hàng thiết yếu và hỗ trợ có mục tiêu cho nhóm dễ bị tổn thương
Đại biểu Trần Quốc Tuấn, Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long cũng phân tích, ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát phải tiếp tục là nền móng của mục tiêu tăng trưởng. Báo cáo thẩm tra cho thấy, CPI bình quân 9 tháng tăng 4,52%; nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 6,68%; giao thông tăng 6,06%; hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 4,72%. Trong khi đó, tổng mức bán lẻ và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng khoảng 13,4% theo giá hiện hành, nhưng sau khi loại trừ yếu tố giá chỉ tăng gần 8%. Đối với người lao động, khi tiền điện, tiền ăn, nhà ở và đi lại tăng thì phần thu nhập còn lại cho học hành, khám chữa bệnh và tiết kiệm sẽ bị thu hẹp. Với doanh nghiệp, nhiên liệu, vận tải và nguyên liệu đắt lên sẽ làm chi phí sản xuất tăng, nếu tăng giá bán, doanh nghiệp có thể mất khách, còn nếu giữ giá bán thì lợi nhuận sẽ bị giảm đi.
Do vậy, đại biểu đề nghị Chính phủ tiếp tục có những giải pháp chỉ đạo, điều hành linh hoạt chính sách tiền tệ, tài khóa và điều hành giá theo một kịch bản thống nhất. Theo dõi riêng các mặt hàng thiết yếu và công khai trước lộ trình điều chỉnh giá do Nhà nước quản lý. Theo dõi riêng giá hàng thiết yếu và hỗ trợ có mục tiêu cho nhóm dễ bị tổn thương, bởi khi giá cả ổn định thì tiền lương của công nhân, thu nhập của người dân mới có thể lo được cuộc sống hằng ngày, doanh nghiệp cũng yên tâm sản xuất kinh doanh.
Bên cạnh đó, cần khơi thông nguồn vốn cho sản xuất, giúp doanh nghiệp vay được vốn với chi phí hợp lý. Đại biểu đề xuất, Chính phủ chỉ đạo các tổ chức tín dụng có những giải pháp hiệu quả hơn nữa nhằm giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa vay vốn được thuận lợi hơn bằng cách mở rộng bảo lãnh tín dụng, xem xét cả dòng tiền, hợp đồng và đơn hàng khi thẩm định; đồng thời thanh toán đúng hạn các khoản hoàn thuế cho doanh nghiệp; không để thời gian hoàn thuế kéo dài, gây ảnh hưởng đến dòng tiền của doanh nghiệp. Tập trung chỉ đạo hướng dòng vốn đến các doanh nghiệp có phương án sản xuất khả thi, để các khoản vay tín dụng tạo ra được sản phẩm, việc làm và nguồn thu trả nợ.
Đặc biệt, cần tập trung gỡ vướng pháp lý đúng hạn, đưa nguồn lực trở lại sản xuất và kinh doanh. Tăng trưởng chỉ có ý nghĩa khi người dân cảm nhận được mức độ hạnh phúc trong đời sống thường ngày và doanh nghiệp cảm nhận được sự thoải mái tự do kinh doanh và phát triển lớn mạnh trong khuôn khổ pháp luật minh bạch và khả thi.
.jpeg "Tiếng hát hữu nghị Việt – Trung 2026: Kết nối tình hữu nghị qua âm nhạc")
