Không thể chuyển văn bản rồi coi như xong trách nhiệm
Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, sáng 30/10, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi).
Phát biểu góp ý, đại biểu Bùi Văn Dũng, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa nhấn mạnh yêu cầu khắc phục khoảng cách giữa quyền được quy định trong luật và khả năng thực hiện quyền trên thực tế. Theo đại biểu, thông tin công khai phải đến với dân, ý kiến phải được xem xét nghiêm túc và kiến nghị phải có người chịu trách nhiệm giải quyết.
Để bảo đảm quyền phản hồi, đại biểu đề nghị bổ sung quy định cơ quan tiếp nhận phải thông báo khi chuyển kiến nghị đến cơ quan có thẩm quyền và theo dõi kết quả. "Không thể chuyển văn bản rồi coi như xong trách nhiệm, để người dân tiếp tục chờ đợi", đại biểu nhấn mạnh.
Đại biểu cũng lưu ý việc tổng hợp, tiếp thu ý kiến, cần giải trình cả ý kiến thiểu số. Một ý kiến ít người nêu nhưng có căn cứ, cảnh báo nguy cơ ảnh hưởng quyền và lợi ích hợp pháp hoặc gây thiệt hại cho cộng đồng vẫn phải được kiểm tra. Đại biểu nêu ví dụ, dù nhiều người đồng ý vị trí xây dựng công trình xử lý chất thải nhưng nếu một vài hộ cảnh báo nguy cơ ảnh hưởng nguồn nước thì cơ quan có trách nhiệm không thể bỏ qua. Một ý kiến đúng có thể giúp tránh thiệt hại cho cả cộng đồng.
Ý kiến phải được theo dõi đến khi có kết quả
Cùng quan tâm đến quyền được phản hồi, đại biểu Cil Bri, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng cho rằng, dân chủ phải bắt đầu từ những việc gần gũi và đến được với cả người dân ở địa bàn khó khăn nhất. Qua tiếp xúc với đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, đại biểu trăn trở trước thực tế có người muốn tham gia ý kiến vào công việc địa phương nhưng chưa biết góp ý bằng cách nào, gửi đến đâu và ý kiến của mình có được xem xét hay không.
Theo đại biểu, quyền góp ý phải đi liền quyền biết kết quả. Nếu thiếu thời hạn, đầu mối và trách nhiệm khi chậm trễ, người dân vẫn phải chờ đợi dù dự thảo đã bổ sung quyền phản hồi.
Đại biểu đề nghị xác định rõ việc báo nhận, chuyển đúng cơ quan, thời hạn trả lời và tiến độ xử lý. Cũng cần tránh để tỷ lệ đồng thuận trở thành lý do bỏ qua tiếng nói chính đáng của nhóm người dân.
Với quy hoạch đất đai, bồi thường, tái định cư, công trình và khoản đóng góp, việc lấy ý kiến không thể chỉ để hoàn tất thủ tục; người dân cần biết nội dung tiếp thu, không tiếp thu và lý do vì sao?
Cần cơ chế tra cứu, công khai tiến độ xử lý
Từ góc độ chuyển đổi số, đại biểu Võ Ngọc Thanh Trúc, Đoàn Đại biểu Quốc hội TP.HCM cho rằng, dân chủ không dừng ở việc tạo thêm kênh để người dân gửi ý kiến. Điều quan trọng là mọi ý kiến phải được ghi nhận, xem xét và phản hồi công khai.
Đồng tình mở rộng lấy ý kiến qua nền tảng số, đại biểu đề nghị làm rõ thời điểm hoàn thành tổng hợp, tiếp thu, giải trình khi luật chuyên ngành chưa quy định; công khai theo nhóm vấn đề, nêu rõ nội dung tiếp thu hoặc không tiếp thu và lý do.
"Chuyển đổi số còn phải giúp người dân theo dõi tiến độ, chất lượng công việc chung. Khi đóng góp làm đường, họ cần biết tiền được sử dụng ra sao, công trình thi công đến đâu và phản ánh được giải quyết thế nào", đại biểu nêu ý kiến.
Đại biểu đề nghị theo dõi kiến nghị trên hệ thống số bằng mã tra cứu, xác nhận tiếp nhận, cập nhật cơ quan xử lý, thời hạn, tiến độ và kết quả. Khi chuyển hoặc chậm xử lý, phải thông báo nơi tiếp nhận, lý do và trách nhiệm theo dõi. Cần phân biệt trạng thái “đã chuyển”, “đã trả lời” với kết quả giải quyết thực tế; đồng thời bảo vệ dữ liệu cá nhân và tạo điều kiện cho các thiết chế giám sát. Hiệu quả số hóa phải đo bằng kiến nghị được giải quyết đúng hạn, khó khăn được tháo gỡ và mức độ hài lòng; đồng thời bảo đảm quyền của người khó tiếp cận công nghệ.
Rõ người tiếp nhận, rõ người có thẩm quyền giải quyết
Đại biểu Hoàng Quốc Khánh, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Lai Châu đề nghị làm rõ trách nhiệm xử lý sáng kiến. Với sáng kiến chưa đủ 10% hộ đồng thuận nhưng có lợi cho cộng đồng và được Ban công tác Mặt trận tán thành, đại biểu thống nhất cơ chế linh hoạt, song yêu cầu quy định thời hạn xem xét, trách nhiệm phối hợp và thông báo kết quả. Nếu không đủ điều kiện đưa ra bàn bạc, phải trả lời, nêu rõ lý do.
Dự thảo quy định ý kiến đồng thuận có giá trị 3 tháng nhưng chưa ấn định thời hạn xử lý. Đại biểu đề nghị bổ sung thời hạn cụ thể và không buộc người dân lấy lại ý kiến vì sự chậm trễ của người có thẩm quyền, trừ khi sáng kiến thay đổi.
Về kiểm tra, giám sát, đại biểu Hoàng Quốc Khánh đề nghị phân biệt nơi tiếp nhận với người có thẩm quyền giải quyết. Người dân có thể phản ánh qua Trưởng thôn, Ban công tác Mặt trận, đoàn thể hoặc đại biểu dân cử; khiếu nại, tố cáo phải do đúng cơ quan, người có thẩm quyền giải quyết. Dự thảo cần tách trách nhiệm giải quyết khiếu nại, tố cáo khỏi trách nhiệm trả lời kiến nghị, phản ánh; quy định cách xử lý nội dung ngoài thẩm quyền và thông báo kết quả.
