Hàng nghìn người dân phản ánh việc bị mạo danh để thành lập doanh nghiệp trái phép

Nhiều trường hợp phát sinh nghĩa vụ thuế hoặc vi phạm pháp luật khiến người bị mạo danh đối mặt với vô số phiền toái, thậm chí bị tạm hoãn xuất cảnh mà không biết. Trước thực trạng này, ngành thuế đang triển khai đồng bộ các giải pháp để gỡ khó và ngăn chặn tình trạng thông tin cá nhân bị lợi dụng để thành lập doanh nghiệp ngay từ sớm, từ xa.

Thông qua chiến dịch "Làm sạch mã số thuế", ứng dụng eTax Mobile và đường dây nóng, ngành Thuế ghi nhận khoảng 4.000 phản ánh của người dân về việc bị mạo danh thông tin cá nhân để thành lập doanh nghiệp trái phép. Bên cạnh đó, cơ quan thuế cũng rà soát khoảng 325.500 doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký nhưng đang có nợ thuế liên quan đến việc vi phạm về việc mạo danh người đứng tên làm chủ doanh nghiệp.

Đơn cử như trường hợp của chị Nguyễn Thanh Hương, tại TP Hà Nội, đột ngột phát hiện mình là đại diện pháp luật của một công ty tại TP. Hồ Chí Minh đang nợ thuế và bỏ địa chỉ kinh doanh, dẫn đến việc bị tạm hoãn xuất cảnh. Chị Hương chia sẻ: "Đối với những người dân mà để chứng minh mình vô tội thì cũng phải tự mình làm việc với tất cả các cơ quan chức năng, tuy nhiên hiện tại cũng chưa có một cơ quan nào cho tôi được lời giải rằng bao giờ thì trường hợp của tôi được được gỡ".

Không chỉ dừng lại ở đó, trường hợp với anh Võ Hoàng Hưng, ở phường Tây Hồ, Hà Nội cũng rơi vào hoàn cảnh trớ trêu khi chuẩn bị xuất cảnh đi du lịch thì mới phát hiện mình đang đứng tên chủ một doanh nghiệp nợ thuế nên không được xuất cảnh: "Đầu tháng 12 năm 2025, mình có một chuyến du lịch với cả gia đình. Đến sân bay làm thủ tục thì Công an họ mới báo mình sẽ không được phép xuất nhập cảnh. Mình đang bị dùng căn cước công dân cho công ty Hùng Dương và Minh Anh. Tất cả những chuyến đi còn lại là mình cũng phải hủy hết".

Trước thực trạng này, ông Nguyễn Đức Trung, Phó Cục trưởng Cục Phát triển Doanh nghiệp tư nhân và Kinh tế Tập thể, Bộ Tài chính cho biết, với những trường hợp này, cơ quan đăng ký kinh doanh tại địa phương là đầu mối tiếp nhận kiến nghị và xác minh việc giả mạo hồ sơ. Cơ quan đăng ký kinh doanh sẽ phối hợp với các cơ quan liên quan để xác minh. Nếu có kết luận hồ sơ đăng ký doanh nghiệp bị giả mạo, giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp sẽ được thu hồi và thông tin được chuyển cho cơ quan Thuế để xử lý các vấn đề liên quan.

Qua đó, quyền và lợi ích hợp pháp của người bị mạo danh được bảo vệ, trong đó có việc gỡ biện pháp tạm hoãn xuất cảnh nếu có và đủ điều kiện. Hơn nữa, Nghị định 296 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 168 về đăng ký doanh nghiệp đã bổ sung yêu cầu xác thực điện tử trong quá trình đăng ký. Theo đó, người dân có thể tự đăng ký thành lập doanh nghiệp hoặc ủy quyền cho người khác thực hiện thay. Tuy nhiên, cả hai trường hợp đều phải thực hiện qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia và xác thực bằng VNeID. Việc xác thực điện tử được kỳ vọng sẽ hạn chế tình trạng lợi dụng, đánh cắp thông tin cá nhân để đăng ký doanh nghiệp mà không có sự đồng ý của chính chủ.

Theo ông Nguyễn Đức Trung, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và Kinh tế tập thể, Bộ Tài chính cho biết: "Để khắc phục tình trạng này, chúng tôi sử dụng việc xác thực điện tử thông qua VNeID để đảm bảo hoàn toàn có thể xử lý được vấn đề về mạo danh trong việc đăng ký thành lập doanh nghiệp".

Liên thông hệ thống dữ liệu để xử lý tình trạng mạo danh đăng ký, thành lập doanh nghiệp

Theo chuyên gia pháp lý, về mặt pháp lý và trình tự xử lý, nếu phát hiện bị giả mạo hồ sơ, người dân cần làm việc với cơ quan đăng ký kinh doanh địa phương để tiến hành xác minh, thu hồi giấy chứng nhận và chuyển cơ quan thuế xử lý hậu quả.

Ông Võ Hoàng Tú, Tổng Giám đốc Công ty Luật TNHH Minh Tú khuyến cáo người dân: "Chúng ta có thể kiểm tra trước trên cổng thông tin đăng ký doanh nghiệp quốc gia xem thử có đang đứng tên một công ty nào mà chúng ta không biết hay không. Điều này là rất quan trọng".

Để giải quyết dứt điểm các vướng mắc hành chính, ông Nguyễn Xuân Thành, Phó Trưởng Ban Kiểm tra thuế, Cục Thuế, Bộ Tài chính nhấn mạnh sự cần thiết của việc liên thông hệ thống dữ liệu để ngăn chặn tình trạng mạo danh chủ doanh nghiệp để vi phạm pháp luật: "Hệ thống cấp phép đã liên thông, thì hệ thống giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh và xử lý vi phạm cũng cần tiến tới liên thông tương ứng. Thời gian tới, Cục Thuế cũng sẽ sớm làm việc với các cơ quan liên quan để có phương án xử lý triệt để vấn đề này."

Về giải pháp tháo gỡ khó khăn, Cục Thuế cho biết đang nghiên cứu, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định giải pháp nhằm tháo gỡ khó khăn đối với trường hợp cá nhân bị mạo danh thông tin để đăng ký, thành lập doanh nghiệp, hộ kinh doanh.

Ông Nguyễn Đức Huy, Phó Trưởng ban Nghiệp vụ thuế, Cục Thuế, Bộ Tài chính cho biết về cơ chế phối hợp tự động hóa ngăn chặn tình trạng này: "Chúng tôi sẽ ban hành một thông báo tạm hoãn xuất cảnh hay hủy thông báo tạm hoãn xuất cảnh theo phương thức tự động, cơ quan công an sẽ tiếp nhận thông báo này một cách tự động và xử lý trong thời gian ngắn nhất để tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp."

Bên cạnh các giải pháp hoàn thiện thể chế và ứng dụng sinh trắc học, eTax Mobile gắn liền với Nghị định 70 về hóa đơn điện tử, Cục Thuế đang tích cực nghiên cứu, báo cáo cấp có thẩm quyền các giải pháp tháo gỡ căn cơ cho các “nạn nhân” bị mạo danh. Cơ quan thuế khuyến cáo người dân khi phát hiện bị lợi dụng thông tin cần ngay lập tức thông báo cho Công an, cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan thuế để được bảo vệ quyền lợi hợp pháp, tránh những hệ lụy kéo dài.

Cục Thuế cũng đề nghị Thuế các tỉnh, thành phố, Chi cục Thuế doanh nghiệp lớn, Chi cục Thuế thương mại điện tử, khi tiếp nhận các thông tin này thì hướng dẫn cá nhân liên hệ với cơ quan đăng ký kinh doanh để được tiếp nhận, xem xét, giải quyết theo thẩm quyền. Đồng thời Cục Thuế yêu cầu các cơ quan thuế khu vực định kỳ hằng ngày tổng hợp các phản ánh của cá nhân về việc bị giả mạo thông tin để đăng ký, thành lập doanh nghiệp, hộ kinh doanh qua eTax Mobile và tiếp nhận trực tiếp.

Song song đó là chủ động xây dựng cơ chế phối hợp với cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh (đối với doanh nghiệp), UBND cấp xã (đối với hộ kinh doanh) bằng hình thức phù hợp như email, Zalo hoặc các kênh điện tử khác để chuyển thông tin phản ánh hằng ngày, phối hợp xem xét, giải quyết theo thẩm quyền, bảo đảm kịp thời xử lý kiến nghị của cá nhân.