Chiều nay (30/10), tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội thảo luận ở hội trường về tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tình hình thực hiện ngân sách Nhà nước và kế hoạch đầu tư công.
Quan tâm đến chế độ chính sách, tạo động lực cho viên chức cấp xã
Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (đoàn Vĩnh Long) cho rằng, cần nhìn nhận đầy đủ vai trò của đội ngũ viên chức trong hoạt động của chính quyền cấp xã hiện nay. Sau hơn 1 năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, cấp xã không chỉ thực hiện nhiệm vụ quản lý hành chính mà còn trực tiếp tổ chức thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an sinh xã hội và cung ứng dịch vụ công.
Trong đó, đội ngũ viên chức tại các đơn vị sự nghiệp công lập đảm nhiệm những lĩnh vực thiết yếu như văn hóa, thể thao, thông tin truyền thông, nông nghiệp, môi trường, quản lý duy tu các công trình và dịch vụ công cộng. Đây là lực lượng trực tiếp đưa chủ trương, chính sách vào cuộc sống, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dịch vụ công và mức độ hài lòng của người dân.
Tuy nhiên, nhiều viên chức đang phải đảm nhận khối lượng công việc lớn, yêu cầu chuyên môn ngày càng cao, trong khi điều kiện làm việc còn khó khăn và phải thích ứng với những thay đổi sau sắp xếp tổ chức bộ máy. Vì vậy, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi kiến nghị cần quan tâm tương xứng đến chế độ, chính sách để tạo động lực cho đội ngũ này yên tâm công tác.
Bên cạnh đó, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi cũng nhấn mạnh, cần xem xét sự tương quan về chế độ, chính sách giữa cán bộ, công chức cấp xã và viên chức làm việc tại cấp xã. Theo Nghị định 381/2026/NĐ-CP của Chính phủ, chế độ phụ cấp công vụ đối với cán bộ, công chức cấp xã được điều chỉnh tăng từ 25% lên 55%, áp dụng từ ngày 1/7/2026 đến khi thực hiện cải cách chính sách tiền lương.
Tuy nhiên, viên chức làm việc tại các đơn vị sự nghiệp công lập cấp xã hiện chưa thuộc đối tượng áp dụng chế độ phụ cấp công vụ này. Trong khi đó, có những vị trí viên chức đòi hỏi trình độ chuyên môn, trách nhiệm nghề nghiệp và khối lượng công việc cũng không kém so với cán bộ, công chức cấp xã. Họ cũng trực tiếp phục vụ người dân, chịu áp lực lớn về tiến độ và chất lượng công việc.
Đáng chú ý, các đơn vị sự nghiệp công lập này, nhất là ở các xã, hầu như chỉ thực hiện nhiệm vụ chính trị, không có nguồn thu để cải thiện thu nhập cho viên chức. Đại biểu kiến nghị Chính phủ nghiên cứu, xây dựng cơ chế, chính sách phù hợp đối với viên chức làm việc tại cấp xã
Bên cạnh đó, đại biểu cho rằng cần bảo đảm sự tương quan trong tổng thể chính sách tiền lương và thu nhập. Khi xây dựng và triển khai đề án cải cách chính sách tiền lương, đề nghị Chính phủ đánh giá đồng thời chính sách đối với cán bộ, công chức và viên chức cấp xã trên cơ sở đối chiếu vị trí việc làm, trách nhiệm và điều kiện thực hiện nhiệm vụ. Đối với những vị trí có tính chất công việc tương đương, cần nghiên cứu phương án bảo đảm tương quan thu nhập hợp lý.
“Muốn chính quyền cấp xã hoạt động hiệu lực, hiệu quả thì bên cạnh đội ngũ cán bộ, công chức, cần có đội ngũ viên chức đủ năng lực, tâm huyết và yên tâm công tác. Điều cần hướng tới không phải là áp dụng một mức phụ cấp giống nhau cho mọi đối tượng, mà là xây dựng cơ chế đãi ngộ công bằng, có căn cứ, phản ánh đúng giá trị công việc, trách nhiệm và đóng góp của từng nhóm. Không thể đòi hỏi chất lượng dịch vụ công ngày càng cao nếu chính sách đối với những người trực tiếp cung ứng dịch vụ công chưa được quan tâm tương xứng", đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi nhấn mạnh.
Cơ chế đánh giá vẫn bình quân, cào bằng thì khó tạo động lực
Đại biểu Trần Thị Thu Phước (đoàn Quảng Ngãi) cũng cho rằng, việc tăng phụ cấp cán bộ cấp xã lên 55% là việc làm cần thiết khi khối lượng công việc cấp xã ngày càng lớn. Tuy nhiên, điều người dân quan tâm là sau khi chính sách được thực hiện, thủ tục có nhanh hơn không, công việc có được giải quyết dứt điểm không và thái độ phục vụ có tốt hơn không.
“Nếu đãi ngộ tăng nhưng cơ chế đánh giá vẫn bình quân, cào bằng thì khó tạo động lực cho người làm tốt và cũng chưa đủ sức buộc người làm tốt chưa tốt phải thay đổi", đại biểu Thu Phước đặt vấn đề và cho rằng, trước hết, cần nghiên cứu gắn một phần thu nhập tăng thêm với kết quả công việc có thể đo lường như là tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn, mức độ hài lòng của người dân và số vụ việc được xử lý dứt điểm tại xã. Các tiêu chí phải rõ ràng, phù hợp với đặc thù từng địa bàn, tránh chạy theo thành tích hoặc tạo thêm thủ tục đánh giá hình thức.
"Cùng với đó, cần tạo cơ hội phát triển cho người làm tốt. Cán bộ có năng lực, có kết quả thực chất ở cơ sở phải được ưu tiên đào tạo, quy hoạch và bổ nhiệm. Đồng thời có cơ chế luân chuyển hai chiều giữa cấp tỉnh và cấp xã. Nếu chỉ yêu cầu cán bộ cơ sở gánh vác thêm nhiệm vụ mà không tạo điều kiện nâng cao năng lực và phát triển nghề nghiệp thì sẽ khó giữ được người giỏi lâu dài”, đại biểu kiến nghị.
Đặc biệt, đại biểu Trần Thị Thu Phước cũng nhấn mạnh đến trách nhiệm của người đứng đầu. Thực tế cho thấy khi lãnh đạo Chính phủ trực tiếp xuống địa phương, nhiều vướng mắc đã được tháo gỡ nhanh chóng. Cách làm này cần được duy trì thành nề nếp ở cấp tỉnh và cấp xã thông qua quy chế quy định rõ lịch đi cơ sở, nội dung làm việc, thời hạn xử lý, trách nhiệm trả lời từng vấn đề.
Điều quan trọng không phải là lãnh đạo đã xuống cơ sở bao nhiêu lần, mà là sau mỗi lần làm việc những vướng mắc nào đã được giải quyết và kết quả đến đâu.
