Từ “áp lực tối đa” sang “cô lập tuyệt đối”
Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 8/10 tuyên bố rằng Mỹ sẽ không tiến hành tấn công Iran cho đến sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ. Cử tri sẽ đi bỏ phiếu vào ngày 3/11. Nhưng mặt khác, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent trong tuần này cho biết Mỹ đang mở rộng chiến dịch kinh tế chống lại Iran, vượt ra ngoài phạm vi các biện pháp trừng phạt tài chính và hạn chế xuất khẩu dầu mỏ, để nhắm vào các tuyến đường thương mại trên bộ, tiền mã hóa có liên quan đến Iran và mạng lưới vận tải biển còn sót lại của nước này.
Bộ trưởng Bessent coi tình trạng xuất khẩu dầu của Iran và việc đồng rial rớt xuống mức thấp kỷ lục là bằng chứng cho thấy chiến dịch của Mỹ bao vây kinh tế Iran đang phát huy hiệu quả. Hôm 5/10, ông cho biết Iran đã không còn chất dầu thô lên các tàu chở dầu trong tháng 9.
Một ngày sau đó, ông Bessent đã dùng vấn đề này để đặt câu hỏi về việc bổ nhiệm ông Hamid Bovard làm quyền Bộ trưởng Dầu mỏ Iran; ông thắc mắc rằng vị quan chức này sẽ giám sát điều gì khi mà, theo lời ông Bessent, Iran đã không nạp dầu thô lên tàu kể từ ngày 25/8.
Trong khi đó, chiến dịch kinh tế này đã mở rộng phạm vi ra ngoài hoạt động xuất khẩu dầu bằng đường biển. Phát biểu trên kênh Newsmax vào hôm 8/10, ông Bessent mô tả Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Oman là những đối tác trong nỗ lực này, đồng thời cho biết Washington đang phối hợp với Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ để cắt đứt các tuyến đường bộ của Iran.
“Chúng tôi từng có một chiến dịch gây áp lực tối đa. Giờ đây, chúng tôi đang thực hiện chiến dịch cô lập tuyệt đối và nó đang mang lại kết quả”, ông Bessent nói.
Nỗ lực này cũng bao gồm cả lĩnh vực tiền mã hóa. Ông Bessent, cho biết Mỹ “có thể” sẽ tịch thu khoảng 1 tỷ USD tài sản kỹ thuật số có liên quan đến Iran trong tuần này. “Chúng tôi biết số tài sản đó đang ở đâu và chúng tôi đang cô lập họ”, ông nói.
Chặn đứng các tuyến đường kinh tế còn lại của Iran
Việc mở rộng chiến dịch được thể hiện qua đợt trừng phạt mới của Bộ Tài chính vào ngày 8/10, nhắm vào 17 tàu và chủ sở hữu của chúng - những tàu được Washington mô tả là thuộc đội tàu “bóng tối” còn lại của Iran. Bộ Tài chính cho biết các tàu này đã vận chuyển hàng triệu thùng dầu thô, sản phẩm dầu mỏ và hóa dầu của Iran đến các thị trường ở Nam Á và Đông Á. Bộ này khẳng định hành động trên đã vô hiệu hóa phần lớn mạng lưới đội tàu “bóng tối” còn lại của Iran.
Các biện pháp này là hành động mới nhất trong khuôn khổ Chiến dịch “Cô lập kinh tế” được Mỹ phát động vào ngày 24/8 và còn được gọi là “Economic D-Day”.
Ban đầu, chiến dịch này đã gia tăng áp lực trừng phạt lên các lĩnh vực tài sản kỹ thuật số, công nghệ, vàng, hàng không và vận tải biển của Iran, trước khi Washington mở rộng phạm vi áp dụng sang ngành công nghiệp ô tô và đường sắt vào ngày 1/10.
Ông Bessent mô tả nỗ lực này không chỉ nhắm vào các nguồn thu của Iran mà còn nhắm vào khả năng của giới chức nước này tiếp cận tài sản và các dịch vụ ở nước ngoài. “Họ không thể đến gặp bác sĩ phẫu thuật thẩm mỹ ở London, hẹn hò ở Paris hay tiếp cận số tiền của mình tại Geneva nữa”, ông chia sẻ với đài Newsmax.
Chiến dịch bao vây kinh tế này diễn ra cùng thời điểm với sự sụt giảm mạnh của đồng nội tệ Iran; trong tuần này, tỷ giá đã chạm mức gần 2,7 triệu rial đổi một đô la Mỹ (USD), bất chấp những nỗ lực can thiệp hỗ trợ từ ngân hàng trung ương.
Ông Bessent cho biết mục tiêu cuối cùng là buộc Tehran phải lựa chọn giữa việc tái hòa nhập vào nền kinh tế toàn cầu và điều mà ông gọi là “sự cô lập hoàn toàn khỏi thế giới cùng một nền kinh tế chỉ đủ duy trì mức sống tối thiểu”.
Phi công Saudi Arabia tử vong, liên quân Riyadh thề trả đũa
Cơ quan hàng không dân dụng Saudi Arabia cho biết, ba công dân nước này, trong đó có một phi công, đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công của lực lượng nổi dậy Houthi ở Yemen nhắm vào sân bay quốc tế tại thủ đô Riyadh vào hôm 8/10.
Trong một tuyên bố đăng trên nền tảng X vào ngày 9/10, Tổng cục Hàng không dân dụng Saudi Arabia (GACA) cho biết các trường hợp tử vong này là hậu quả của hai cuộc tấn công vào Sân bay quốc tế King Khalid tại thủ đô vào ngày hôm trước.
Theo các quan chức, cuộc tấn công đầu tiên nhắm vào cơ sở hạ tầng của sân bay, trong khi cuộc tấn công thứ hai nhắm vào một máy bay thuộc hãng hàng không Saudia của Saudi Arabia.
Trong một tuyên bố riêng vào hôm 9/10, hãng Saudia xác nhận Cơ trưởng Hamoud Ali Alkalthami đã thiệt mạng trong các vụ tấn công này.
Lực lượng Houthi tại Yemen - một phong trào Hồi giáo được Iran hậu thuẫn - đã lên tiếng nhận trách nhiệm về các cuộc tấn công.
Trong một tuyên bố riêng biệt vào 9/10, liên quân do Saudi Arabia dẫn đầu đang giao tranh với lực lượng Houthi tuyên bố sẽ đáp trả mạnh mẽ các cuộc tấn công gần đây của nhóm nổi dậy này, sau khi xác nhận đã phá hủy ba bệ phóng tên lửa được nhóm sử dụng.
“Các cuộc tấn công của Houthi nhắm vào dân thường và cơ sở hạ tầng dân sự sẽ bị đáp trả một cách mạnh mẽ”, Thiếu tướng Turki al-Malki, người phát ngôn của liên quân, cho biết trong một tuyên bố.
Các cuộc tập kích của Houthi khiến nhiều chuyến bay bị hủy
Theo dữ liệu từ Cirium, hàng trăm chuyến bay khởi hành từ Saudi Arabia đã bị hủy vào ngày 8/10. Dữ liệu cũng cho thấy tính đến tối 8/10, 31 chuyến bay dự kiến khởi hành vào ngày hôm sau đã bị hủy bỏ.
Tuy nhiên, vào ngày 9/10, Cơ quan Hàng không dân dụng (GACA) cho biết hoạt động tại sân bay và giao thông hàng không đã trở lại bình thường.
Hãng tin Reuters đưa tin hôm 8/10 rằng Pháp và Saudi Arabia đang xem xét các phương án để quân đội Pháp hỗ trợ bảo vệ trạm tiếp nhận dầu Yanbu nằm trên bờ Biển Đỏ của Saudi Arabia.
Các cuộc tấn công hôm 8/10 là diễn biến mới nhất trong chuỗi leo thang căng thẳng, khi lực lượng Houthi đẩy mạnh chiến dịch nhắm vào Riyadh.
Tháng trước, người ta nhìn thấy khói bốc lên gần sân bay chính của Riyadh khi Houthi tuyên bố đã tấn công các địa điểm “nhạy cảm” trong thành phố.
Saudi Arabia đã ủng hộ chính phủ được quốc tế công nhận của Yemen trong cuộc nội chiến tại nước này. Cuộc nội chiến đã bùng phát trở lại trong những tuần gần đây giữa bối cảnh căng thẳng giữa Mỹ và Iran.
Hôm 5/10, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan đã đồng ý hỗ trợ Saudi Arabia thực hiện các “biện pháp răn đe” và triển khai lực lượng hỗ trợ các cuộc phản công của Yemen nhắm vào Houthi. Động thái này diễn ra sau khi lực lượng Yemen giành lại quyền kiểm soát một thành phố cảng quan trọng bên bờ Biển Đỏ từ tay nhóm dân quân.
Xem thêm:
>>Houthi tiến mạnh ở Yemen, cuộc chiến Iran bước sang giai đoạn nguy hiểm mới
>>Tổng thống Trump tuyên bố không hối tiếc phát động cuộc chiến với Iran
>>Chiến lược của Iran nhằm đe dọa các đồng minh của Mỹ tại vùng Vịnh
