Khai thác dữ liệu sẵn có, tránh yêu cầu doanh nghiệp kê khai lại
Góp ý dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán, đại biểu Trần Mạnh Huy (Đoàn ĐBQH TP Đà Nẵng) ghi nhận Ban soạn thảo và Ủy ban Kinh tế đã tiếp thu, chỉnh lý nhiều nội dung quan trọng. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị, làm rõ cơ chế quản lý sau khi bãi bỏ giấy phép kinh doanh dịch vụ kế toán, tránh để các quy định tại nghị định, thông tư hình thành một “cửa kiểm soát” mới.
Dẫn Điều 67 dự thảo Luật và Điều 21 dự thảo Thông tư, đại biểu cho biết, Luật quy định trách nhiệm khai báo, cập nhật thông tin, trong khi dự thảo Thông tư lại yêu cầu cá nhân, đơn vị có nhu cầu kinh doanh phải khai báo trên hệ thống trước khi hoạt động. Nếu doanh nghiệp đã đủ điều kiện kinh doanh theo pháp luật nhưng hệ thống chưa tiếp nhận thông tin hoặc gặp sự cố thì cần làm rõ doanh nghiệp có được bắt đầu hoạt động hay không. Nếu quyền kinh doanh vẫn phụ thuộc vào việc hoàn thành bước xử lý hành chính này thì trên thực tế, cơ chế kiểm soát trước vẫn tồn tại, dù không còn được gọi là giấy phép.
Đại biểu đề nghị bổ sung vào Điều 67 nguyên tắc khai báo thông tin chỉ nhằm phục vụ quản lý, không phải thủ tục chấp thuận trước; việc cơ quan nhà nước chưa tiếp nhận thông tin hoặc hệ thống gặp sự cố không tự nó làm đình lại quyền kinh doanh hợp pháp. Những thông tin đã có trong hệ thống đăng ký kinh doanh, thuế và các cơ sở dữ liệu nhà nước cần được sử dụng lại, không yêu cầu doanh nghiệp kê khai thêm.
Cùng đề cập đến nguy cơ phát sinh điều kiện kinh doanh dưới hình thức khác, đại biểu Thái Thị An Chung (Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An) đề nghị, rà soát quy định về giấy chứng nhận năng lực kinh doanh dịch vụ kế toán để bảo đảm thống nhất với chủ trương cải cách điều kiện đầu tư, kinh doanh.
Đại biểu cho biết, theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư được Quốc hội thông qua, kinh doanh dịch vụ kế toán đã được đưa ra khỏi danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Đây là bước chuyển từ kiểm soát điều kiện gia nhập thị trường sang quản lý chất lượng hoạt động. Tuy nhiên, dự thảo Luật vẫn yêu cầu cá nhân ký báo cáo tài chính cho khách hàng và cá nhân cung cấp dịch vụ làm kế toán trưởng phải có giấy chứng nhận năng lực kinh doanh dịch vụ kế toán; đồng thời giao Bộ Tài chính quy định việc tổ chức đánh giá năng lực, cấp và thu hồi giấy chứng nhận.
Đại biểu cho rằng, bảo đảm năng lực chuyên môn của người cung cấp dịch vụ kế toán là cần thiết, nhưng phải làm rõ bản chất pháp lý và phạm vi áp dụng của giấy chứng nhận. Nếu yêu cầu chứng nhận đối với cả những công việc chỉ cần đáp ứng tiêu chuẩn của người làm kế toán thì điều kiện kinh doanh đã bãi bỏ có thể được thiết lập lại dưới hình thức khác.
Vì vậy, đại biểu đề nghị, rà soát quy định về chứng nhận năng lực, bảo đảm yêu cầu chuyên môn được áp dụng đúng đối tượng. Những nội dung trực tiếp liên quan đến quyền hành nghề, căn cứ hạn chế quyền và trách nhiệm pháp lý của các bên cần được quy định rõ trong Luật.
Đình chỉ kinh doanh phải có căn cứ, giới hạn rõ ràng
Bên cạnh việc bãi bỏ các rào cản gia nhập thị trường, theo đại biểu Trần Mạnh Huy, dự thảo Luật liệt kê các hành vi vi phạm nhưng giao Bộ Tài chính quy định cả thời hạn đình chỉ. Trong khi đó, dự thảo Thông tư dự kiến có trường hợp đình chỉ tới 24 tháng. Đây là biện pháp cần thiết để xử lý vi phạm, nhưng thời gian đình chỉ kéo dài có thể ảnh hưởng đến sự tồn tại của đơn vị cung cấp dịch vụ và làm gián đoạn việc lập báo cáo tài chính, thực hiện nghĩa vụ thuế của khách hàng.
Đại biểu đề nghị Điều 69 quy định rõ thời hạn đình chỉ tối đa, nguyên tắc phân biệt sai sót có thể khắc phục với hành vi gian lận, quyền giải trình của doanh nghiệp trước khi bị xử lý và trách nhiệm thông báo, bàn giao hồ sơ, dữ liệu cho khách hàng. Bộ Tài chính chỉ quy định trình tự thực hiện trong giới hạn luật định.
Đồng quan điểm cần quy định chặt chẽ căn cứ đình chỉ, đại biểu Thái Thị An Chung cho rằng, dự thảo quy định đình chỉ kinh doanh có thời hạn đối với trường hợp sai phạm chuyên môn hoặc vi phạm chuẩn mực kế toán, chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp gây hậu quả nghiêm trọng hoặc có khả năng thực tế gây hậu quả nghiêm trọng.
Theo đại biểu, tiêu chí “có khả năng thực tế gây hậu quả nghiêm trọng” cần được làm rõ về căn cứ và cách xác định mức độ rủi ro. Nếu thiếu tiêu chí khách quan, các cơ quan thực thi có thể hiểu và áp dụng khác nhau. Đề nghị làm rõ dấu hiệu, căn cứ xác định nguy cơ gây hậu quả nghiêm trọng; phân biệt sai sót chuyên môn có thể khắc phục với hành vi lập sai lệch tài liệu, báo cáo hoặc cung cấp thông tin, số liệu sai sự thật. Đồng thời, cần bảo đảm cơ chế giải trình, khắc phục vi phạm và kiểm soát việc áp dụng biện pháp đình chỉ.
Việc chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm cần đi cùng quy định minh bạch về trách nhiệm, thẩm quyền và giới hạn xử lý. Qua đó, vừa tạo thuận lợi cho người đáp ứng điều kiện kinh doanh, vừa bảo đảm chất lượng dịch vụ kế toán và quyền lợi của khách hàng.
