Thu ngân sách vượt dự toán 36,8%, chuyển nguồn vẫn lớn
Theo nghị quyết, tổng số thu cân đối ngân sách Nhà nước năm 2025 là 4.267.354 tỷ đồng; tổng số chi cân đối ngân sách nhà nước là 4.560.931 tỷ đồng. Bội chi ngân sách nhà nước là 400.163 tỷ đồng, bằng 3,1% GDP. Tổng mức vay của ngân sách nhà nước để bù đắp bội chi và trả nợ gốc là 763.909 tỷ đồng.
Các số liệu thu, chi nêu trên bao gồm những khoản chuyển nguồn theo quy định. Cụ thể, tổng thu có cả số thu chuyển nguồn từ năm 2024 sang năm 2025, thu kết dư ngân sách địa phương năm 2024 và thu từ quỹ dự trữ tài chính; tổng chi bao gồm cả số chi chuyển nguồn từ năm 2025 sang năm 2026.
Đánh giá kết quả thực hiện ngân sách năm 2025, Quốc hội ghi nhận tăng trưởng GDP cả năm đạt 8,02%, thu ngân sách nhà nước vượt 36,8% so với dự toán, góp phần bảo đảm nguồn lực thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và an sinh xã hội.
Tuy nhiên, nghị quyết cũng chỉ rõ những tồn tại trong lập, chấp hành và quyết toán ngân sách. Trong đó, dự toán thu, chi chưa sát thực tế; tăng thu nội địa chưa thực sự bền vững, số nợ thuế còn cao. Việc triển khai dự toán chi thường xuyên, phân bổ chi tiết kế hoạch và giải ngân vốn đầu tư công, kinh phí thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW, các chương trình mục tiêu quốc gia ở một số bộ, cơ quan trung ương và địa phương còn chậm, kéo dài.
Đáng chú ý, số chuyển nguồn lớn, gia tăng cả về quy mô và tỷ trọng; việc quản lý nguồn cải cách tiền lương, tạm ứng, ứng trước, nợ đọng xây dựng cơ bản và thực hiện một số kết luận, kiến nghị kiểm toán còn tồn tại, kéo dài.
Làm rõ trách nhiệm người đứng đầu, thu hồi khoản chi sai
Để khắc phục những hạn chế trên, Quốc hội yêu cầu Chính phủ chỉ đạo các bộ, cơ quan trung ương, UBND các cấp và đơn vị quản lý thu, chi ngân sách tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính; nâng cao chất lượng lập dự toán, bảo đảm sát khả năng thực hiện; đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công và các chương trình mục tiêu quốc gia.
Đối với các khoản chi chuyển nguồn, nghị quyết yêu cầu quản lý chặt chẽ, hủy bỏ và thu hồi về ngân sách nhà nước những khoản không đúng quy định, không có nhu cầu sử dụng hoặc quá thời gian giải ngân. Đồng thời, thu hồi toàn bộ các khoản ngân sách trung ương hỗ trợ cho địa phương trong năm 2026 và các năm 2025 trở về trước nếu quản lý, sử dụng không đúng quy định hoặc đã hết thời gian giải ngân, nhằm giảm bội chi ngân sách trung ương.
Quốc hội cũng yêu cầu trong năm 2027 tiếp tục xử lý, thu hồi dứt điểm các khoản tạm ứng quá thời hạn quy định, thu hồi vốn ứng trước; làm rõ những trường hợp không có khả năng thu hồi kinh phí tạm ứng quá hạn. Các tổ chức, cá nhân không thực hiện đúng quy định về quản lý, thu hồi tạm ứng ngân sách phải chịu chế tài xử phạt và xử lý trách nhiệm.
Đặc biệt, nghị quyết yêu cầu làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm của người đứng đầu, tập thể, cá nhân không chấp hành nghiêm quy định pháp luật trong lập, chấp hành dự toán và quyết toán ngân sách nhà nước năm 2025; xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.
Chính phủ có trách nhiệm báo cáo Quốc hội kết quả thực hiện các yêu cầu nêu trên khi trình quyết toán ngân sách nhà nước năm 2026.
