Thấy ho hắng kéo dài hàng tuần, anh Minh (24 tuổi, Hà Nội) chỉ nghĩ mình bị viêm họng do nằm điều hòa nhiều. Anh tự ra tiệm thuốc tây gần nhà mua kháng sinh, thuốc giảm ho về uống. Sau hơn 1 tháng “tự làm bác sĩ”, cơn ho không giảm mà còn xuất hiện thêm triệu chứng sốt nhẹ về chiều, sút 4kg và ho ra vệt máu tươi. Đến bệnh viện khám, anh bàng hoàng khi bác sĩ kết luận: Lao phổi.
Trường hợp của anh Minh không phải là hiếm gặp. Tại các bệnh viện chuyên khoa hô hấp và lao phổi thời gian gần đây, tỷ lệ người trẻ trong độ tuổi từ 18 - 35 đến khám và phát hiện mắc bệnh lao đang có xu hướng gia tăng đáng báo động. Nhiều người chỉ phát hiện ra bệnh khi tổn thương phổi đã tiến triển nặng, gánh chịu những hệ lụy nặng nề cho sức khỏe.
Lầm tưởng “bệnh người già” và nguy cơ từ không gian kín
Hiện nay, không ít bạn trẻ vẫn giữ quan điểm cho rằng bệnh lao phổi chỉ xảy ra ở người lớn tuổi hoặc những người vốn có thể trạng suy yếu. Giải tỏa lầm tưởng này, TS.BS Nguyễn Thu Hà, Trưởng khoa Lao Hô hấp (Bệnh viện Phổi Trung ương), Phó trưởng Bộ môn Lao và Bệnh phổi (Trường Đại học Y Hà Nội) khẳng định bệnh lao có thể gặp ở bất kỳ lứa tuổi nào, từ người già, trẻ nhỏ đến những thanh thiếu niên trước đó hoàn toàn khỏe mạnh.
“Bệnh lao có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, vì vậy người trẻ không nằm ngoài nguy cơ mắc bệnh. Tuy nhiên, cũng cần hiểu đúng rằng không phải cứ tiếp xúc với vi khuẩn lao là sẽ mắc bệnh lao. Nhiễm lao và bệnh lao là hai khái niệm khác nhau. Phần lớn người nhiễm vi khuẩn lao không phát triển thành bệnh, nhưng một số trường hợp có thể tiến triển thành bệnh lao, đặc biệt khi có những yếu tố làm tăng nguy cơ. Điều quan trọng đối với người trẻ là không nên chủ quan chỉ vì mình còn trẻ hoặc cảm thấy sức khỏe nhìn chung tốt”, TS.BS Nguyễn Thu Hà cho hay.
Theo TS.BS Nguyễn Thu Hà, trong số những người bị nhiễm vi khuẩn lao, có khoảng 5% đến 10% sẽ chuyển đổi thành bệnh lao phát tác. Hai nhóm yếu tố chính khiến người trẻ dễ mắc bệnh bao gồm: Lây nhiễm khi tiếp xúc trực tiếp với bệnh nhân lao phổi có vi khuẩn lao dương tính trong đờm, đặc biệt là trong môi trường không gian hẹp, chật hẹp và kín; Nhóm thứ hai là những người có bệnh lý nền làm suy giảm hệ miễn dịch như HIV, tiểu đường, hội chứng thận hư, lupus ban đỏ... có nguy cơ mắc bệnh rất cao.
Đáng chú ý, thói quen sinh hoạt và học tập của giới trẻ hiện nay tại các không gian kín, đông người như công sở, trường học hay các khu vui chơi giải trí thiếu sự thông thoáng khí là điều kiện thuận lợi để vi khuẩn lao phát tán và lây truyền qua đường hô hấp.
Để phòng ngừa, bác sĩ khuyến cáo: “Cần mở cửa giúp không khí lưu thông thông thoáng, đồng thời chủ động đi khám sàng lọc ngay khi phát hiện có người xung quanh mắc bệnh. Bên cạnh đó, việc duy trì dinh dưỡng đầy đủ, làm việc điều độ, hạn chế thức khuya và rèn luyện thể dục thể thao đóng vai trò then chốt giúp nâng cao hệ miễn dịch, từ đó tạo hàng rào bảo vệ cơ thể trước vi khuẩn lao”.
“Cú lừa” từ thói quen tự mua thuốc và 5 dấu hiệu cảnh báo
Một thực trạng phổ biến hiện nay là khi xuất hiện các triệu chứng ho, sốt hay mệt mỏi, nhiều bạn trẻ có thói quen tự ra nhà thuốc mua thuốc uống và ngừng lại ngay khi thấy triệu chứng thuyên giảm.
Đánh giá về vấn đề này, TS.BS Nguyễn Thu Hà nhấn mạnh đây là một thói quen hoàn toàn không tốt. Việc tự ý dùng thuốc chỉ làm mờ đi các triệu chứng tạm thời chứ không tiêu diệt triệt để nguồn bệnh, gây rất nhiều khó khăn cho việc chẩn đoán và phát hiện bệnh sớm.
“Với bệnh lao, việc chẩn đoán cần dựa trên đánh giá của nhân viên y tế và các xét nghiệm phù hợp. WHO khuyến nghị các xét nghiệm chẩn đoán nhanh phân tử là một trong những phương pháp xét nghiệm ban đầu ở người có dấu hiệu, triệu chứng nghi lao. Vì vậy, thay vì tự điều trị kéo dài, người dân nên chủ động đi khám khi có triệu chứng bất thường”, TS.BS Nguyễn Thu Hà khuyến nghị.
Các bác sĩ khuyến cáo, người trẻ tuyệt đối không được chủ quan và cần chủ động đến các cơ sở y tế chuyên khoa để thăm khám sàng lọc ngay khi có các dấu hiệu gợi ý sau: Ho khạc đờm kéo dài trên 2 tuần (đặc biệt nếu trong đờm có dải máu); Sốt nhẹ về chiều; Vã mồ hôi trộm ban đêm; Gầy sụt cân không rõ nguyên nhân, mệt mỏi; Tiếp xúc gần với nguồn lây: Có tiếp xúc với người mắc bệnh lao phổi tại nơi làm việc, trường học hoặc gia đình.
