Tại cuộc gặp với đại diện công đoàn và người lao động vào ngày 5/6 trong khuôn khổ Đại hội Công đoàn Việt Nam, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết nhà nước sẽ sử dụng ngân sách để xây dựng nhà ở cho công nhân thuê dài hạn với mức giá phù hợp, đồng thời yêu cầu các địa phương nhanh chóng triển khai từ tháng 6.
Trước đó, ngày 19/5, tại buổi làm việc về triển khai Chỉ thị 34-CT/TW của Ban Bí thư và định hướng phát triển nhà ở trong thời gian tới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh, từ nay đến năm 2030, nhà ở cho thuê phải được xác định là trụ cột chiến lược...
Chỉ trong một khoảng thời gian rất ngắn thị trường bất động sản chính thức định hình phân khúc nhà ở cho thuê, nguồn cung đến từ nhà nước. Điều này thể hiện quyết tâm, quan tâm của Đảng và nhà nước đối với vấn đề an sinh xã hội, đặc biệt là chính sách nhà ở đối với người lao động.
Nhìn vào diễn biến của thị trường nhà ở hiện nay, có thể thấy vì sao vấn đề nhà ở cho thuê lại được quan tâm đến như vậy. Báo cáo về nhà ở và thị trường bất động sản quý I của Bộ Xây dựng cho thấy, giá căn hộ trung bình tại Hà Nội đã đạt khoảng 128 triệu đồng/m², tại TP.HCM khoảng 112 triệu đồng/m². Trong khi đó, thu nhập của người lao động chỉ khoảng 10–15 triệu đồng/tháng. Dẫn chứng những con số này để thấy mong muốn của người lao động về việc sở hữu nhà ở trở nên ngày càng xa vời.
Trong bối cảnh đó, nhà ở cho thuê giá thuê phù hợp với khả năng chi trả của người lao động là một giải pháp thiết thực.
Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là vì sao khu vực tư nhân chưa mặn mà với phân khúc nhà ở cho thuê này. Câu trả lời nằm ở bài toán hiệu quả tài chính. Theo tính toán, ngay cả khi được hỗ trợ về chi phí đất đai và tiếp cận vốn thì doanh nghiệp cũng phải bỏ ra số vốn lớn, trong khi thời gian thu hồi vốn kéo dài hàng chục năm,...
So với đó, các phân khúc nhà ở thương mại hoặc bất động sản cao cấp có khả năng thu hồi vốn nhanh hơn và lợi nhuận cao hơn. Thực tế, lợi nhuận từ nhà ở xã hội hiện cũng chỉ khoảng 10%, còn doanh nghiệp thường chỉ đạt 5–7% sau khi tính đủ chi phí và thời gian triển khai. Vì vậy, việc doanh nghiệp chưa mặn mà với nhà ở cho thuê là điều dễ hiểu.
Trong bối cảnh nhu cầu nhà ở cao nhưng thiếu hụt nguồn cung với chi phí hợp lý thì sự xuất hiện vai trò của nhà nước trở nên quan trọng. Sự tham gia của nhà nước ở phân khúc nhà ở cho thuê không phải là cạnh tranh với doanh nghiệp, mà là giải quyết những khiếm khuyết, bất cập của thị trường.
Trong nhiều năm qua, đầu tư công và các nguồn lực của xã hội đã đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng giao thông, khu công nghiệp…, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, nếu chỉ chú trọng nơi làm việc mà thiếu chỗ ở cho người lao động, thì rõ ràng chuỗi phát triển kinh tế - xã hội vẫn chưa hoàn chỉnh.
Sau một ngày làm việc, người lao động chỉ có thể tái tạo sức lao động, chăm lo tốt nhất cho gia đình khi giản lược được các chi phí sinh hoạt, đặc biệt chi phí mua nhà hoặc chi phí thuê nhà.
Điều này không chỉ có lợi cho người lao động mà còn giúp doanh nghiệp giữ chân được người lao động, đào tạo và duy trì nhân sự. Xa hơn, nó góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Việc tăng nguồn cung nhà ở cho thuê được dự báo sẽ giúp thị trường bất động sản phát triển lành mạnh. Người lao động thay vì phải vay tín dụng dài hạn để mua nhà ở, thì nay có thể lựa chọn thuê nhà ở với chi phí hợp lý.
Ở chiều ngược lại, các chủ đầu tư bất động sản cũng cần tái cấu trúc lại sản phẩm theo hướng phù hợp với nhu cầu của thị trường, đồng thời cắt giảm chi phí tối đa để sản phẩm có giá phù hợp với khả năng chi trả của khách hàng.
Sự xuất hiện của phân khúc nhà ở cho thuê được kỳ vọng sẽ góp phần làm giảm tình trạng người lao động phải xếp hàng từ sáng đến khuya để đăng ký mua nhà ở xã hội.
Việc phát triển phân khúc nhà ở cho thuê cũng là mô hình phổ biến ở nhiều quốc gia phát triển, nơi không phải ai cũng sở hữu nhà, nhưng mọi người đều có quyền tiếp cận chỗ ở phù hợp với khả năng tài chính.
Theo các chuyên gia, để phát triển hiệu quả nhà ở cho thuê thì cần thiết phải quan tâm tới việc quy hoạch. Theo đó, nhà ở cho thuê phải gần khu công nghiệp, có giao thông thuận tiện, đầy đủ trường học, y tế và dịch vụ thiết yếu. Cùng với đó cần cơ chế quản lý linh hoạt, minh bạch để tránh trục lợi và đảm bảo đúng đối tượng thụ hưởng.
Để một nền kinh tế phát triển bền vững, cần quan tâm đến việc bảo đảm điều kiện sống cho những người trực tiếp tạo ra của cải vật chất. Nhà ở cho thuê với chi phí hợp lý không đơn thuần là nguồn cung nhà ở mà nó chính sách an sinh đầy nhân văn. Ở một góc nhìn khác, nhà ở cho thuê chính là đầu tư cho năng suất lao động và năng lực cạnh tranh quốc gia.
Khi người lao động được an cư, doanh nghiệp ổn định hơn. Khi doanh nghiệp ổn định, nền kinh tế tăng trưởng bền vững hơn. Đó cũng chính là ý nghĩa sâu xa của một nhà nước kiến tạo phát triển.
