Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, sáng nay (19/10), Quốc hội đã nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi).
Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Tờ trình tóm tắt về dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi).
Bộ trưởng Bộ Tư pháp cho biết, dự thảo Luật bao gồm 7 chương, 64 điều với nhiều điểm mới căn bản.
Cấm tham gia đấu giá quyền sử dụng đất ở đối với cá nhân trúng đấu giá nhưng "bỏ cọc"
Theo đó, về doanh nghiệp đấu giá tài sản (Điều 19): Dự thảo Luật quy định việc thành lập, tổ chức và hoạt động của doanh nghiệp đấu giá tài sản trên cơ sở luật hóa các quy định của Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP về phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh. Theo đó, doanh nghiệp đấu giá tài sản được thành lập, tổ chức và hoạt động theo quy định của pháp luật về doanh nghiệp và có đăng ký ngành, nghề kinh doanh dịch vụ đấu giá tài sản.
Về trình tự, thủ tục đấu giá tài sản bắt buộc phải bán thông qua đấu giá (Chương III): Dự thảo Luật mang đến nhiều điều chỉnh mang tính đột phá: Chỉ yêu cầu niêm yết tại UBND cấp xã đối với tài sản là bất động sản.
Luật hóa quy định của Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP nhằm tháo gỡ khó khăn trong đấu giá quyền sử dụng đất, theo đó, nâng tỷ lệ tiền đặt trước lên thành từ 20% đến 50% giá khởi điểm trong đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân.
Bổ sung quy định người tham gia đấu giá đã nộp hồ sơ, tiền đặt trước hợp lệ và tham dự phiên đấu giá thì được coi là đã đồng ý trả giá với giá ít nhất bằng với giá khởi điểm, nhằm hạn chế tình trạng "cò mồi", người không có nhu cầu mua thực sự vẫn tham gia đấu giá để trục lợi.
Quy định thủ tục đấu giá rút gọn đơn giản, thuận lợi hơn đối với một số tài sản có giá khởi điểm nhỏ hoặc cần xử lý nhanh.
Luật hóa Nghị quyết số 66.21/2026/NQ-CP, bổ sung quy định đấu giá bằng hình thức trực tuyến trên Hệ thống đấu giá trực tuyến đối với một số loại tài sản.
Sửa đổi, bổ sung quy định về hủy kết quả đấu giá trong một số trường hợp nhằm bảo đảm phù hợp với các quy định pháp luật có liên quan.
Rà soát, sửa đổi các quy định về hành vi bị nghiêm cấm, quyền và nghĩa vụ của đấu giá viên, tổ chức hành nghề đấu giá, địa điểm xem tài sản, việc sử dụng tài khoản định danh, sử dụng tài khoản định danh điện tử mức độ 2 khi tham gia đấu giá trực tuyến, đấu giá không thành, cũng như quyền và nghĩa vụ của người có tài sản và người trúng đấu giá.
Về trình tự, thủ tục đấu giá tài sản tự nguyện (Chương IV): Dự thảo bổ sung một Chương riêng quy định trình tự, thủ tục đấu giá đối với tài sản thuộc sở hữu của tổ chức, cá nhân tự nguyện lựa chọn bán thông qua đấu giá. Theo đó, chủ sở hữu tài sản có thể thỏa thuận trình tự, thủ tục linh hoạt, lựa chọn hình thức, phương thức đấu giá phù hợp. Đồng thời, cho phép tổ chức hành nghề đấu giá được hợp tác với các tổ chức hành nghề đấu giá trong và ngoài nước, tạo hành lang pháp lý đồng bộ, thống nhất và tiệm cận thông lệ quốc tế.
Về chế tài xử lý đối với người trúng đấu giá (Điều 56): Nhằm khắc phục triệt để tình trạng tham gia đấu giá để trục lợi, gây tác động tiêu cực đến thị trường bất động sản, dự thảo Luật thể chế hóa quy định của Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP, bổ sung quy định cấm tham gia đấu giá quyền sử dụng đất ở đối với cá nhân trúng đấu giá nhưng "bỏ cọc". Đồng thời, người trúng đấu giá có hành vi vi phạm quy định của pháp luật đấu giá hoặc pháp luật liên quan dẫn đến kết quả đấu giá bị hủy sẽ không được nhận lại khoản tiền đặt cọc để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ bồi thường thiệt hại.
Cần đánh giá tác động tới mức tiền đặt trước
Trình bày Báo cáo thẩm tra tóm tắt dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, về đăng ký tham gia đấu giá và xác định người trúng đấu giá khi không có giá trả hợp lệ: Đề nghị rà soát các Điều 28, 29, 32, 33 và 34 của dự thảo Luật để bảo đảm tính đồng bộ; phân định rõ các giai đoạn đăng ký tham gia, tham dự phiên đấu giá và thực hiện hành vi trả giá; làm rõ hậu quả pháp lý và việc xử lý tiền đặt trước trong từng trường hợp. Nếu tiếp tục duy trì cơ chế bốc thăm, cần quy định rõ điều kiện, phạm vi, trình tự, phương thức thực hiện và phương án xử lý khi tất cả người tham dự phiên đấu giá không chấp nhận bốc thăm.
Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng ghi nhận việc dự thảo Luật nâng mức tiền đặt trước đối với quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân lên từ 20% đến 50% nhằm tăng trách nhiệm người tham gia, hạn chế tình trạng trả giá cao rồi bỏ cọc. Tuy nhiên, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng mức tối đa 50% là tương đối cao, có thể tác động đến khả năng tiếp cận đấu giá, chi phí vốn và mức độ cạnh tranh. Vì vậy, đề nghị cơ quan soạn thảo bổ sung số liệu, đánh giá cụ thể về tình trạng trả giá cao nhưng không thanh toán, hiệu quả của việc tăng tiền đặt trước; làm rõ căn cứ lựa chọn mức 20% - 50% và tiêu chí xác định mức cụ thể trong khoảng này nhằm bảo đảm cân bằng giữa yêu cầu phòng ngừa vi phạm và tính cạnh tranh trong đấu giá.
Đối với quy định bắt buộc đấu giá trực tuyến trên hệ thống đấu giá trực tuyến đối với tài sản được xác lập quyền sở hữu toàn dân có tổng giá khởi điểm từ 200 triệu đồng trở lên, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị tiếp tục làm rõ cơ sở thực tiễn, khoa học của ngưỡng 200 triệu đồng; đồng thời nghiên cứu cơ chế phòng ngừa việc chia nhỏ tài sản hoặc cố tình xác định giá khởi điểm không phù hợp để né tránh quy định đấu giá trực tuyến.
Về xác định người trả giá liền kề và xử lý trường hợp người trúng đấu giá từ chối kết quả, Ủy ban Kinh tế, Tài chính đề nghị hoàn thiện cơ chế xác định người trả giá liền kề, nhất là trường hợp có từ hai người trở lên cùng trả một mức giá trong đấu giá bằng bỏ phiếu hoặc đấu giá trực tuyến. Cần quy định các tiêu chí khách quan như thời điểm trả giá hoặc dữ liệu kỹ thuật kiểm chứng được; nếu không thể xác định thì có thể áp dụng cơ chế bốc thăm công khai để bảo đảm minh bạch, hạn chế tranh chấp.
Về bước giá và nguyên tắc xác định bước giá, dự thảo Luật cho phép người có tài sản quyết định áp dụng hoặc không áp dụng bước giá và giao Chính phủ quy định chi tiết. Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị xác định rõ nguyên tắc, tiêu chí ngay trong Luật để tránh việc đưa ra bước giá quá cao hoặc quá thấp làm ảnh hưởng đến tính cạnh tranh và khả năng hình thành giá sát thị trường. Đối với tài sản công giá trị lớn hoặc tài sản đặc thù, phải bảo đảm căn cứ khách quan, minh bạch và có thể kiểm tra, giám sát.
Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng nhấn mạnh yêu cầu cần xác định rõ phạm vi bảo vệ người mua ngay tình trong trường hợp đã thanh toán đầy đủ, nhận tài sản hoặc đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng nhưng sau đó kết quả đấu giá bị hủy. Cần thiết lập rõ cơ chế xử lý tài sản, tiền đã thanh toán, chi phí hợp lý, trách nhiệm bồi thường và quyền lợi của bên thứ ba ngay tình. Bổ sung hậu quả pháp lý tương ứng đối với trường hợp người có tài sản đấu giá tự ý hủy giao kết, hủy hợp đồng mua bán, không phê duyệt hoặc hủy quyết định phê duyệt kết quả. Đồng thời, rà soát tính thống nhất về thời hạn, thời hiệu khiếu nại, khởi kiện và yêu cầu hủy kết quả đấu giá với pháp luật dân sự, tố tụng dân sự, tố tụng hành chính.
