Tái thiết cuộc sống cho người dân có đất bị thu hồi
Sáng 29/10, giải trình, làm rõ các ý kiến của đại biểu Quốc hội về dự thảo Luật Đất đai sửa đổi, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết, qua hai ngày thảo luận tại tổ và hội trường, dự thảo luật nhận được nhiều ý kiến đóng góp với tinh thần thẳng thắn, trách nhiệm và tâm huyết. Theo tổng hợp, đã có 208 lượt ý kiến thảo luận tại tổ, cùng 32 ý kiến phát biểu và 4 lượt tranh luận tại hội trường.
Đa số đại biểu tán thành với hồ sơ dự án luật được chuẩn bị công phu, đồng thời đóng góp nhiều nội dung nhằm tiếp tục hoàn thiện các quy định. Trong các vấn đề được quan tâm, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư là nội dung quan trọng, tác động trực tiếp đến quyền lợi của người dân cũng như quá trình triển khai các dự án phát triển kinh tế - xã hội.
Bộ trưởng cho biết, dự thảo luật quy định việc thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng phải bảo đảm tuân thủ Hiến pháp, thể chế hóa Nghị quyết số 21 của Trung ương và các nghị quyết liên quan. Các quy định cần được thiết kế chặt chẽ, tránh lạm dụng việc thu hồi đất nhưng đồng thời không tạo ra những khó khăn không cần thiết đối với việc triển khai dự án.
Đáng chú ý, dự thảo đã tiếp thu quan điểm chuyển từ bồi thường tài sản bị thu hồi sang tái thiết cuộc sống cho người dân. Đây là định hướng đặt trọng tâm vào điều kiện sống và sinh kế của người dân sau khi đất bị thu hồi, thay vì chỉ xem xét giá trị tài sản được bồi thường.
Làm rõ cơ chế hoàn trả chi phí cho nhà đầu tư
Một nội dung khác được Bộ trưởng đề cập là việc hoàn trả kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư mà nhà đầu tư đã ứng trước. Theo phương án được tiếp thu vào dự thảo, ngân sách nhà nước hoàn trả toàn bộ khoản kinh phí này bằng hình thức trừ vào tiền sử dụng đất, tiền thuê đất. Phần còn lại được tính vào chi phí đầu tư của dự án. Trường hợp dự án chấm dứt hoạt động, nhà đầu tư được Nhà nước hoàn trả phần vốn đã ứng trước theo quy định.
Bộ trưởng cho biết, nội dung này được xây dựng nhằm bảo đảm sự phù hợp với Luật Ngân sách nhà nước, Luật Doanh nghiệp và các quy định pháp luật có liên quan. Đối với đề xuất cho phép nhà đầu tư chuyển từ hình thức nộp tiền sử dụng đất một lần cho toàn bộ thời gian thực hiện dự án sang nộp tiền hằng năm, vấn đề hoàn trả khoản tiền đã nộp cũng được đặt ra trong quá trình thảo luận.
Theo giải trình, cơ quan soạn thảo đã báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, lấy ý kiến các thành viên Chính phủ và tham khảo nhiều ý kiến trước khi xem xét phương án. Việc hoàn trả đồng loạt các khoản tiền đã thu một lần trong thời gian dài có thể tạo áp lực lớn đối với ngân sách nhà nước, đồng thời cần được cân nhắc trong mối quan hệ với quy định về ngân sách và đầu tư công.
Bên cạnh vấn đề thu hồi đất, dự thảo Luật Đất đai sửa đổi còn đề cập nhiều nội dung liên quan đến giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, tài chính đất đai và giá đất. Về cơ chế nhận quyền sử dụng đất để thực hiện dự án nhà ở thương mại, Chính phủ đề xuất tiếp tục thực hiện thí điểm theo Nghị quyết số 171 của Quốc hội, thay vì luật hóa ngay nội dung này trong dự thảo. Theo giải trình, việc tiếp tục thí điểm sẽ giúp duy trì cơ chế đang được triển khai đến năm 2030.
Đối với giá đất, dự thảo tiếp tục quy định Nhà nước quyết định giá đất thông qua bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất, không quy định giá đất cụ thể theo phương án được trình bày. Việc triển khai đồng bộ cơ chế mới dự kiến thực hiện từ ngày 1/1/2028.
Dự thảo cũng hướng tới cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số trong quản lý đất đai. Mỗi thửa đất được gắn một mã định danh duy nhất trên phạm vi cả nước, làm cơ sở kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia. Khi dữ liệu được cập nhật đầy đủ, thống nhất, cơ quan giải quyết thủ tục hành chính không được yêu cầu người dân cung cấp lại thành phần hồ sơ đã có trong cơ sở dữ liệu đất đai được công bố.
