Sáng 9/11, giải trình ý kiến đại biểu Quốc hội về dự thảo sửa đổi, bổ sung 3 luật liên quan đến bảo hiểm xã hội, lao động, lưu trữ, bình đẳng giới và an toàn vệ sinh lao động, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải thay mặt cơ quan soạn thảo trân trọng cảm ơn các đại biểu Quốc hội đã đóng góp nhiều ý kiến tâm huyết, trách nhiệm đối với 3 dự án luật gồm: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội; Luật sửa đổi 5 luật (Bộ luật Lao động, Luật Cư trú, Luật Bình đẳng giới, Luật Hoạt động chữ thập đỏ, Luật Việc làm); và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật An toàn, vệ sinh lao động.
Trước đó, cơ quan soạn thảo đã tổng hợp, tiếp thu bước đầu hơn 170 lượt ý kiến tại thảo luận tổ. Trong phiên thảo luận tại hội trường, 27 đại biểu đã phát biểu đóng góp trực tiếp. Cơ quan chủ trì soạn thảo cam kết tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan thẩm tra của Quốc hội để nghiên cứu, giải trình và hoàn thiện các dự thảo luật.
Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải khẳng định cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan thẩm tra và các cơ quan của Quốc hội để tổng hợp, nghiên cứu, tiếp thu, giải trình để hoàn thiện 03 dự án luật.
Mở rộng lưới an sinh cho lao động tự do và xe ôm công nghệ
Đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội, nhóm vấn đề về đối tượng tham gia BHXH bắt buộc nhận được sự đồng thuận cao về tính cấp thiết. Thực hiện Kết luận 276 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, cơ quan soạn thảo dự kiến báo cáo Chính phủ giữ quy định giao Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định việc tham gia BHXH bắt buộc đối với các nhóm có việc làm, thu nhập ổn định phù hợp với từng thời kỳ.
Đặc biệt, việc nghiên cứu mở rộng BHXH bắt buộc đối với người làm việc không có quan hệ lao động và người làm việc trên nền tảng số (như tài xế xe ôm công nghệ, giao hàng công nghệ) sẽ được triển khai khi có đủ điều kiện. Đề xuất này sẽ được tổng hợp, trình cấp có thẩm quyền trong đề án cải cách chính sách tiền lương và BHXH, làm cơ sở quy định cụ thể khi sửa đổi toàn diện luật giai đoạn 2027-2030.
Bên cạnh đó, các nội dung khác của Luật BHXH cũng được làm rõ: Danh mục đầu tư quỹ BHXH: Bổ sung nguyên tắc đầu tư an toàn, bền vững, hiệu quả, minh bạch; giao Chính phủ quy định tiêu chí, cơ chế kiểm soát rủi ro và đa dạng hóa danh mục đầu tư.
Bảo hiểm hưu trí bổ sung: Giữ nguyên quy định theo Luật BHXH 2014 (không quy định cá nhân tự đóng góp tạo quỹ), tiếp tục nghiên cứu để hoàn thiện vào giai đoạn 2027-2030. Cắt giảm thủ tục hành chính: Đẩy mạnh giao dịch điện tử, chia sẻ dữ liệu liên thông, duy trì cơ chế chi trả tận nơi cho người già yếu, khuyết tật, đồng thời làm rõ trách nhiệm của chính quyền địa phương cấp xã.
Bổ sung ngày nghỉ lễ và cắt giảm điều kiện kinh doanh
Tại dự án Luật sửa đổi 5 luật, cơ quan soạn thảo đã thể chế hóa Nghị quyết 34 của Bộ Chính trị, quy định ngày 24/11 hàng năm là ngày Văn hóa Việt Nam (người lao động được nghỉ hưởng nguyên lương từ năm 2026). Tiếp thu ý kiến đại biểu, dự thảo bổ sung ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7 hàng năm là ngày nghỉ hưởng nguyên lương áp dụng từ năm 2027, giúp người lao động có điều kiện thực hiện các hoạt động tri ân.
Về kinh tế, dự thảo bãi bỏ 11 điều kiện kinh doanh thuộc 3 ngành: môi giới lao động, dịch vụ lưu trú và dịch vụ việc làm. Thay vì tiền kiểm, quản lý nhà nước sẽ chuyển mạnh sang hậu kiểm dựa trên cơ sở dữ liệu, giúp giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp mà vẫn bảo đảm quyền lợi người lao động.
Về phân cấp quản lý, Bộ Nội vụ thực hiện chức năng quản lý nhà nước về Hội Chữ thập đỏ Việt Nam, trong khi Bộ Y tế quản lý các hoạt động chuyên môn như sơ cấp cứu, hiến máu, hiến mô tạng. Luật Bình đẳng giới cũng được chỉnh lý nhằm tăng cường trách nhiệm lồng ghép giới trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật.
Đối với Luật An toàn, vệ sinh lao động, dự thảo bổ sung quyền của người lao động được trực tiếp báo cáo tai nạn lao động tới cơ quan chức năng hoặc công đoàn, nghiêm cấm hành vi cản trở khai báo, đồng thời giữ nguyên quyền từ chối làm việc khi có nguy cơ đe dọa tính mạng. Hoạt động huấn luyện an toàn được chuyển từ cấp giấy chứng nhận sang cơ chế thông báo và hậu kiểm nghiêm ngặt, nghiêm cấm các hành vi gian lận.
Đáng chú ý, luật tăng cường cơ chế khai báo, điều tra tai nạn lao động đối với khu vực phi chính thức và lao động nền tảng số. Việc xác định trách nhiệm sẽ căn cứ vào bản chất quan hệ công việc và mức độ điều phối thực tế, không mặc nhiên coi mọi đơn vị vận hành nền tảng là người sử dụng lao động.
Những chính sách này hứa hẹn tạo dựng hành lang pháp lý vững chắc, bảo đảm quyền lợi an sinh lâu dài cho mọi tầng lớp người lao động trong nền kinh tế hiện đại.
