Các cuộc tấn công đường không của Nga bằng nhiều loại vũ khí từ UAV bay chậm đến tên lửa đạn đạo tốc độ cao, đòi hỏi Ukraine phải duy trì một mạng lưới phòng không có khả năng phản ứng nhanh và linh hoạt. Để ứng phó với thách thức này, Ukraine đã phát triển hệ thống radar 79K6 Pelikan. Theo Bộ Tư lệnh Không quân miền Tây Ukraine, hệ thống đóng vai trò quan trọng trong hoạt động bảo vệ không phận.
Theo báo cáo của UNITED24 Media, radar Pelikan có phạm vi phát hiện lên tới 400 km. Khi nhận được cảnh báo từ sở chỉ huy, kíp vận hành radar phải nhanh chóng xác định và theo dõi mối đe dọa trong khu vực được phân công. Dữ liệu sau đó được truyền tới mạng lưới phòng không của Ukraine để phối hợp triển khai các biện pháp ứng phó.
Mục tiêu chính của Pelikan là kéo dài thời gian phản ứng cho các lực lượng phòng không. Mục tiêu được phát hiện càng sớm, các đơn vị tên lửa đất đối không và máy bay chiến đấu càng có thêm thời gian để xác định quỹ đạo và chuẩn bị phương án đánh chặn. Bên cạnh việc phát hiện mục tiêu đối phương, radar còn hỗ trợ theo dõi máy bay Ukraine, qua đó cung cấp bức tranh tổng thể về tình hình trên không.
Tính linh hoạt và cơ động trên chiến trường hiện đại
Một trong những ưu điểm đáng chú ý của 79K6 Pelikan là khả năng theo dõi nhiều loại mục tiêu trên không với đặc điểm bay khác nhau. Hệ thống có thể phát hiện các UAV tấn công Shahed bay thấp và tương đối chậm, đồng thời theo dõi tên lửa hành trình bay bám địa hình và các mối đe dọa đạn đạo tốc độ cao.
Pelikan do Tổ hợp Nghiên cứu và Sản xuất Iskra thuộc sở hữu nhà nước Ukraine phát triển, được xem là một trong những sản phẩm thể hiện năng lực phát triển khí tài quốc phòng. Dù có trọng lượng khoảng 17 tấn, hệ thống được thiết kế với mức độ cơ động tương đối cao. Theo thông tin được công bố, một kíp vận hành được đào tạo có thể triển khai hoặc thu hồi toàn bộ hệ thống trong khoảng 30 phút.
Khả năng cơ động nhanh có ý nghĩa đặc biệt trong môi trường tác chiến hiện đại. Các radar công suất lớn phát ra tín hiệu điện từ, khiến chúng có nguy cơ trở thành mục tiêu của tên lửa chống bức xạ đối phương. Vì vậy, sau khi thực hiện nhiệm vụ phát hiện và theo dõi mục tiêu, kíp vận hành Pelikan có thể nhanh chóng cơ động rời khỏi vị trí, giảm nguy cơ bị đối phương phát hiện và tập kích.
Củng cố mạng lưới phòng không tổng thể
Việc đưa 79K6 Pelikan vào biên chế đã góp phần nâng cao năng lực tác chiến của các hệ thống phòng không có nguồn gốc từ thời Liên Xô trong quân đội Ukraine. Khi được đưa vào sử dụng từ năm 2016, radar này giúp các đơn vị vận hành hệ thống S-300PT nâng cao mức độ tự chủ trong phát hiện và theo dõi mục tiêu. Nhờ khả năng phát hiện mục tiêu ở khoảng cách xa, các khẩu đội tên lửa có thể giảm sự phụ thuộc vào các nút mạng trung tâm, vốn có thể trở thành mục tiêu trong các cuộc tấn công của đối phương.
Hiện nay, Pelikan là một thành phần trong mạng lưới phòng không ngày càng đa dạng của Ukraine. Kiev đang tìm cách kết hợp radar nội địa này với các hệ thống tiên tiến do các đồng minh phương Tây cung cấp. Sự kết hợp giữa nhiều loại radar và khí tài phòng không hướng tới xây dựng một mạng lưới nhiều tầng, với khả năng phát hiện mục tiêu ở các độ cao và điều kiện hoạt động khác nhau.
Một ví dụ đáng chú ý cho quá trình tích hợp này là việc Ukraine đưa máy bay cảnh báo sớm và chỉ huy trên không Saab 340 AEW&C, còn được gọi là ASC 890, do Thụy Điển cung cấp vào hoạt động. Hệ thống này bổ sung khả năng quan sát từ trên không và mở rộng phạm vi giám sát vượt đường chân trời, qua đó khắc phục một số hạn chế của radar mặt đất.
Việc kết hợp radar mặt đất Pelikan với các hệ thống giám sát trên không và những khí tài phòng không khác đang giúp Ukraine từng bước xây dựng một mạng lưới phòng không tích hợp, đa tầng và có khả năng thích ứng cao hơn trước các mối đe dọa từ trên không.
