Iran sẽ chuyển sang trạng thái quân sự “hoàn toàn tấn công” do các nỗ lực đàm phán nhằm chấm dứt vĩnh viễn cuộc chiến với Mỹ đình trệ, quan chức cấp cao Iran nói với Reuters hôm 17/8. Trong khi đó, Washington bác khả năng gia hạn thỏa thuận ngừng bắn tạm thời.
Những dấu hiệu tiến triển hướng tới đàm phán hòa bình và việc nối lại hoạt động vận chuyển dầu bằng tàu qua eo biển Hormuz đình trệ, đe dọa kéo dài cuộc xung đột mà Mỹ và Israel phát động bằng các cuộc tấn công nhằm vào Iran ngày 28/2.
“Các cơ quan của Iran phải chuẩn bị cho việc gia tăng căng thẳng tại eo biển Hormuz và khu vực rộng lớn hơn, bởi Iran sẵn sàng đưa ra quyết định và hành động đối với những vấn đề khó khăn”, quan chức Iran nói.
Ông cho biết Tehran sẽ tiến hành cuộc tấn công quân sự “đúng thời điểm và chính xác” nhằm phá vỡ lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ nếu các nỗ lực ngoại giao thất bại.
Biên bản ghi nhớ (MoU) được Iran và Mỹ ký hồi tháng 6 nhằm chấm dứt chiến sự đặt ra thời hạn đến 17/8 để hai bên đạt được thỏa thuận hòa bình cuối cùng. Ký ngày 17/6, biên bản này quy định thời hạn 60 ngày để hai bên đạt được thỏa thuận rộng hơn liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran và các lệnh trừng phạt của Mỹ.
Thỏa thuận tuyên bố “chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên tất cả các mặt trận”, nhưng nhanh chóng đổ vỡ do tranh chấp về quyền kiểm soát eo biển Hormuz - tuyến đường biển hẹp từng vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu trước khi chiến tranh nổ ra.
Khi được các phóng viên hỏi hôm 17/8 liệu Mỹ có tìm cách gia hạn thỏa thuận tạm thời hồi tháng 6 hay không, Tổng thống Donald Trump trả lời không.
Dấu hiệu ngoại giao hiếm hoi xuất hiện khi truyền thông đưa tin ông Trump mở kênh liên lạc bí mật với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), lực lượng ngày càng có ảnh hưởng trong thời chiến và kiểm soát phần lớn lực lượng vũ trang cũng như nền kinh tế Iran.
Axios, dẫn lời hai nguồn tin có hiểu biết trực tiếp về vấn đề, đưa tin cựu Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ Tulsi Gabbard trao đổi với nhà lãnh đạo người Kurd ở Iraq có quan hệ thân cận với IRGC. Thông qua người trung gian này, Mỹ chuyển thông điệp tới Tư lệnh IRGC, Tướng Ahmad Vahidi.
Fox News sau đó nói ông Trump xác nhận thông tin trên trong cuộc phỏng vấn qua điện thoại.
Theo Axios, chính quyền Trump lo ngại liệu các nhà đàm phán Iran ngồi đối diện với phía Mỹ có thực sự đại diện cho IRGC hay không, trong bối cảnh Reuters đưa tin Vahidi trở thành nhân vật có vai trò then chốt.
Axios cho biết Vahidi phản hồi rằng ông đồng thuận với các nhà đàm phán Iran. Quan chức Iran nói với Reuters rằng Mỹ phải thực hiện toàn bộ các điều khoản của Biên bản ghi nhớ trong vòng vài tuần như điều kiện tiên quyết để tiến hành các cuộc đàm phán tiếp theo.
Dù Iran thể hiện sự kiên cường trong chiến tranh, ba quan chức Iran cho biết các nhà lãnh đạo nước này đang lo ngại rằng những biện pháp trừng phạt kinh tế bổ sung có thể làm gia tăng khó khăn, châm ngòi cho bất ổn.
