Kỳ vọng về phố đi bộ mới
Chiều cuối tuần, phố Thành Thái vẫn quen thuộc với dòng phương tiện lưu thông, hai bên là nhà dân, hàng quán và các khu dân cư. Thành Thái vốn là một tuyến phố đô thị khá sầm uất, có 4 làn xe chạy, nằm sát Công viên Cầu Giấy và bao quanh bởi nhiều tòa chung cư cao tầng.
Với hai bên vỉa hè tương đối rộng, kết nối khu dân cư, trường học và các trục giao thông lớn của quận Cầu Giấy, hiện nay phố Thành Thái chủ yếu là không gian giao thông và kinh doanh nhỏ lẻ hai bên đường, nên để hình dung nơi đây trở thành một không gian đi bộ, văn hóa và giải trí mới của Hà Nội sẽ cần nhiều thay đổi rõ rệt về tổ chức không gian và hạ tầng.
Nguyễn Hà Nhi, một bạn trẻ thường xuyên đi qua khu vực Thành Thái, cho rằng nếu dự án được triển khai hợp lý, đây có thể trở thành một lựa chọn thuận tiện cho người dân khu vực Cầu Giấy.
“Nhà em ở gần khu vực Thành Thái này thì em thấy thứ nhất là cũng khá tiện, bởi vì mình có thể đi ở khu vực Cầu Giấy. Thứ bảy, chủ nhật thì cũng khá lý tưởng, bởi vì thay vì mình mất thời gian lên tận phố thì mình có một khu gọi là phố đi bộ đi. Cá nhân em thấy thì, nói đến việc sử dụng công nghệ 4.0 mà áp dụng vào phố đi bộ ấy, thì nghe thấy cũng khá là hay, và hình như là cũng chưa có bên nào áp dụng. Nên là với người trẻ thì em thấy là cũng muốn thử, nhưng mà để kiểu... xem cái trải nghiệm nó như thế nào ấy”.
Với người dân, một không gian đi bộ không chỉ đơn thuần là nơi để đi dạo mà đó còn có thể là nơi gặp gỡ, vui chơi, ăn uống hoặc dành thời gian cho gia đình sau những ngày làm việc, học tập. Chị Thu Trà, một nhân viên văn phòng, cho rằng nếu Thành Thái có thêm những tiện ích phù hợp, tuyến phố có thể đáp ứng nhu cầu vui chơi, thư giãn của nhiều nhóm người dân, đặc biệt là các gia đình trẻ.
“Nếu như mà có một tiện ích hơn và để cho người dân có thêm nơi mà giải trí, thư giãn sau một tuần làm việc thì mình nghĩ là cũng phù hợp. Những hộ gia đình đặc biệt có con nhỏ thì người ta sẽ cần những cái nơi mà để cho các bạn nhỏ cần nơi để đi chơi. Còn để thu hút giới trẻ thì chắc chắn sẽ cần nhiều quán cà phê đẹp thì mới theo trend để thu hút giới trẻ được”.
Bài toán để phố đi bộ sống được
Những kỳ vọng này cho thấy một nhu cầu khá rõ: người dân cần thêm không gian công cộng gần nơi ở, thay vì mỗi lần muốn vui chơi, giải trí lại phải di chuyển vào khu vực trung tâm. Trong bối cảnh không gian đô thị tại khu vực phố Khúc Thừa Dụ liền kề phố Thành Thái đang có những chuyển biến tích cực, với việc từng bước triển khai mô hình “Thương mại 4.0”, tổ chức dịch vụ ẩm thực có kiểm soát, vỉa hè được chỉnh trang sạch đẹp và ưu tiên cho người đi bộ, đây được xem là tiền đề quan trọng để hình thành một không gian văn hóa cộng đồng văn minh, chất lượng hơn.
Tuy nhiên, một tuyến phố đang hoạt động như một trục giao thông nếu chuyển thành phố đi bộ sẽ kéo theo không ít thay đổi. Nhiều năm làm việc tại phố Thành Thái, ông Hoàng Quốc Bảo cho rằng cần tính toán kỹ đặc điểm của khu vực trước khi tổ chức phố đi bộ.
“Ở đây thì người ít lắm, nói chung là khách khứa đến đây để đi lại thì vẫn ít. Mà để làm phố đi bộ thì nó cũng không thuận tiện lắm đâu. Bởi vì đây nó là cái tuyến giao thông mà. Nếu mà làm phố đi bộ thì tất cả các xe cộ không đi được thì nó cũng rất là khó. Mà cái mức độ dân ở đây, chỗ này nó cũng không tập trung phố du lịch. Nếu mà làm phố đi bộ thì nó cũng không như ở Hồ Hoàn Kiếm”.
Đây cũng là bài toán mà nhiều tuyến phố đi bộ trước đây từng phải đối mặt là làm thế nào để một không gian được đầu tư, tổ chức bài bản không chỉ đông người trong những ngày đầu mà có thể duy trì sức hút lâu dài? Bởi trên thực tế, một tuyến phố đi bộ không thể chỉ dựa vào việc cấm phương tiện hay đưa thêm các hoạt động thương mại vào khu vực.
Theo Kiến trúc sư Trần Huy Ánh, Hội Kiến trúc sư Hà Nội, yếu tố quan trọng đầu tiên để hình thành một tuyến phố đi bộ là tạo được thói quen sử dụng không gian của chính cộng đồng dân cư. Theo ông, văn hóa, lịch sử, cảnh quan và con người là những yếu tố tạo nên sức hấp dẫn của một tuyến phố. Nhưng nếu khu vực chưa hình thành nền tảng đó, việc tổ chức các hoạt động thương mại hay sự kiện để kéo người đến có thể chỉ tạo ra sức hút nhất thời cho tuyến phố đi bộ này.
“Phố đi bộ thì đầu tiên nó phải tạo được thói quen cho người đi bộ. Ngay cả khi không có phố đi bộ, ngay cả khi không tổ chức các hội chợ như thế, không tổ chức các hoạt động gọi là lấy thương mại ra làm mồi nhử như vậy, thì bản chất phố đó nó phải thân thiện với người đi bộ. Việc quan trọng đầu tiên của khu phố mà dự định làm ở Cầu Giấy là tổ chức phố đi bộ thân thiện với tất cả mọi người, với cư dân ở đấy.
Họ trở thành thói quen đi bộ bình thường hàng ngày và cuối tuần họ đi bộ nhiều hơn. Sau đó ta đẩy chợ vào thì sẽ thành công. Chứ mà nếu ta đẩy cái chợ vào xong rồi lại hút người đi bộ đến đấy thì là không thể. Sự thành bại của phố đi bộ chính là người tiêu dùng, đó là ẩn số mà chỉ có thể trả lời là đúng hay sai trong tương lai”.
Phố Thành Thái có lợi thế là nằm giữa khu vực dân cư đông đúc, gần các trường học, cơ quan, khu đô thị và các tuyến giao thông quan trọng. Nếu được tổ chức hợp lý, đây có thể là một không gian sinh hoạt cộng đồng dành cho chính người dân khu vực Cầu Giấy.
Nhưng để biến lợi thế về vị trí thành sức sống thực tế, những câu hỏi về giao thông, bãi đỗ xe, hoạt động văn hóa, dịch vụ, cảnh quan và công nghệ cần được trả lời ngay từ khi thiết kế dự án. Bởi một tuyến phố đi bộ muốn tồn tại lâu dài không thể chỉ trông chờ vào khách du lịch hay những sự kiện lớn.
Nó cần có những người sử dụng thường xuyên: người dân đi dạo, trẻ em vui chơi, người cao tuổi tập thể dục, người trẻ gặp gỡ bạn bè và các hộ kinh doanh cùng tham gia vào đời sống của tuyến phố.
