Lợi dụng sự nhẹ dạ của người tiêu dùng, tâm lý có bệnh vái tứ phương, dẫn đến hiện tượng livestream khám bệnh, bán thuốc tràn lan trên các trang mạng xã hội.
Nhằm ngăn chặn tình trạng này, Bộ Y tế đề xuất sửa đổi khoản 19 Điều 6 Luật Dược, quy định các hành vi bị cấm trong kinh doanh thuốc, nguyên liệu làm thuốc theo phương thức thương mại điện tử.
Theo đó, hành vi livestream bán thuốc nếu không thực hiện trên các nền tảng kinh doanh trực tiếp hoặc trung gian đều bị cấm.
Bất kể bạn mắc chứng bệnh gì, chỉ cần gõ từ khóa liên quan trên các nền tảng mạng xã hội như facebook, tiktok, chỉ sau vài giây xuất hiện hàng trăm kết quả, với đủ thể loại, hình thức khám, chữa bệnh qua triệu chứng, các loại thuốc, phương thức điều trị bằng những lời quảng cáo có cánh.
Trường hợp của vợ chồng bà Nguyễn Thị Duyên, ở Thanh Xuân, Hà Nội, là một ví dụ điển hình cho việc thăm khám, kê đơn sau đó sử dụng thuốc được tư vấn qua mạng. Hậu quả, chồng bà Duyên phải nhập viện do tác dụng phụ của loại dược phẩm ông bà còn không biết tên là gì.
"Có một người bạn mách là mẹ chú ý uống thuốc này giảm lượng đường, một loại hoàn tán màu trắng, một loại như cao màu đen lại không biết tên thuốc trên mạng quảng cáo uống không khỏi bệnh thì hoàn lại tiền 100%. Nghe thấy vậy thì ông nhà tôi ghi lại số điện thoại rồi điện mua xong về uống tháng nay thì người ông vậy", bà Duyên cho biết.
Theo kết quả kiểm tra, loại thuốc hoàn tán vợ chồng bà Duyên sử dụng có hoạt chất Phenformin – một loại thuốc trị bệnh đái tháo đường bị cấm sử dụng từ năm 1978.
TS.BS Nguyễn Trung Nguyên - Giám đốc Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai, cho biết: "Đây là loại chất rất độc thế giới ngừng sử dụng từ hàng chục năm rồi, độc tính rất cao, gây tử vong cho rất nhiều người tuy nhiên mặc dù bị cấm nhưng vẫn được trộn vào trong các loại thuốc cổ truyền giả bán quảng cáo trên mạng gây ra rất nhiều trường hợp ngộ độc".
Trong vai người mắc chứng viêm da cơ địa, sau khi để lại số điện thoại trong phiên livestream của một phòng khám da liễu, phóng viên được một điều dưỡng viên tư vấn theo kiểu thầy bói xem voi, tức là nghe trình bày triệu chứng, phán bệnh theo kịch bản có sẵn.
Người bán: Em hiểu tình trạng của anh khả năng cao là bị viêm da cơ địa bên em chưa kiểm tra nhưng theo anh chia sẻ thì viêm da cơ địa bị loang màu đỏ xong lúc ẩn lúc hiện đúng không anh?
PV: Cũng một dạng kiểu như thế
Người bán: Ngứa mình gãi hoặc có tình trạng bong vảy trắng ở trên bề mặt thì khả năng cao mình bị viêm da cơ địa.
Đoạn sau của cuộc hội thoại kéo dài cả chục phút là những tư vấn thuộc lòng kèm khuyến nghị người bệnh sử dụng liệu trình điều trị với số tiền lên đến 6 triệu đồng một buổi.
Trên các buổi phát sóng trực tiếp, người bán thường sử dụng những lời quảng cáo thổi phồng về công dụng. Tuy nhiên, phần lớn các sản phẩm trôi nổi, không có nhãn mác hợp pháp, không qua kiểm nghiệm của Bộ Y tế.
Nhiều cơ quan chức năng đã triệt phá các cơ sở sản xuất thuốc Đông y giả, thực chất là trộn những chất kháng viêm mạnh vào dược liệu qua đó tạo hiệu ứng giảm đau tức thì nhưng về lâu dài hậu quả rất khó lường.
BS Lê Sơn Việt, Khoa cấp cứu, bệnh viện Nhiệt đới Trung ương, chia sẻ: "Các loại thuốc mua qua mạng đều là các sản phẩm rất khó xác định thành phần của thuốc chính vì vậy mình cũng không thể biết tác dụng phụ của thuốc nếu có xảy ra cũng khó xác định thành phần nào gây ra những tổn thương, đặc biệt là tổn thương trên gan, thận".
Thuốc là loại hàng hóa đặc biệt, liên quan trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng con người, không thể tùy tiện rao bán như những mặt hàng tiêu dùng thông thường.
Trước sự bùng nổ của hoạt động livestream bán thuốc, Bộ Y tế đã đề xuất sửa đổi quy định của Luật Dược theo hướng siết chặt kinh doanh thuốc bằng phương thức thương mại điện tử, ngăn việc bán thuốc tùy tiện qua livestream.
Tuy nhiên, để những quy định này thực sự trở thành hàng rào bảo vệ người bệnh, cùng với sự tỉnh táo của người tiêu dùng, cần sự vào cuộc quyết liệt hơn của các cơ quan chức năng trong kiểm tra, truy xuất nguồn gốc, xử lý nghiêm người hành nghề, cơ sở vi phạm và siết trách nhiệm của các nền tảng mạng xã hội.
Vì phía sau một cú nhấp chuột có thể không chỉ là tiền mất, mà còn là sức khỏe, thậm chí là cả tính mạng của người bệnh.
