Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) vừa ban hành Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của quy định đánh giá học sinh tiểu học, THCS, THPT.
Trong đó, Bộ giao các sở GD&ĐT chủ trì xây dựng, thẩm định, cung cấp đề kiểm tra định kỳ chung cho các cơ sở giáo dục trên địa bàn đối với một số môn học đánh giá bằng điểm số do sở GD&ĐT lựa chọn, thông báo trước khi tổ chức thực hiện: cuối học kỳ I và cuối năm học đối với HS lớp 5; cuối học kỳ I và cuối học kỳ II đối với HS lớp 9, lớp 12.
Bộ GD&ĐT yêu cầu, đề kiểm tra phải phù hợp với yêu cầu cần đạt của Chương trình giáo dục phổ thông và thống nhất giữa các cơ sở giáo dục cùng cấp học.
Nhà trường tổ chức coi, chấm, tổng hợp kết quả bảo đảm khách quan, công bằng, thực chất và chịu trách nhiệm về kết quả kiểm tra, đánh giá học sinh của trường; đồng thời tự ra đề đối với các môn học, thời điểm kiểm tra và khối lớp còn lại.
Ủng hộ chủ trương tổ chức kiểm tra, đánh giá học kỳ chung đối với học sinh cuối cấp, bà Lê Thị Thái Anh, Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Cầu Giấy B (Hà Nội) cho rằng, việc sử dụng một đề kiểm tra chung giúp các trường có thêm cơ sở để đánh giá chất lượng học sinh, thay vì chỉ dựa vào kết quả từ những đề kiểm tra do từng trường tự xây dựng.
Theo bà Lê Thị Thái Anh, học sinh đang học theo cùng một chương trình giáo dục phổ thông với những yêu cầu cần đạt đã được quy định. Vì vậy, việc tổ chức một bài kiểm tra chung để học sinh cùng thực hiện là cần thiết và có ý nghĩa trong đánh giá kết quả học tập.
“Qua khảo sát, nhà trường có thể tự nhìn nhận xem học sinh của trường mình đạt ở mức độ nào với đề kiểm tra đó, đồng thời so sánh với mặt bằng chung của thành phố để biết mình đang ở đâu. Từ đó, nếu kết quả tốt thì tiếp tục phát huy, còn nếu chưa tốt thì phải điều chỉnh để nâng cao chất lượng”, bà Thái Anh chia sẻ.
Bên cạnh đó, việc tổ chức đề kiểm tra chung cũng giúp giảm áp lực công việc cho ban giám hiệu các trường. Bà Thái Anh cho biết, mỗi lần đến kỳ kiểm tra, việc xây dựng đề thi đều khiến nhà trường mất nhiều công sức.
Tuy nhiên, theo Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Cầu Giấy B, điều quan trọng là chủ trương này cần được triển khai hiệu quả trên thực tế. Riêng đối với nhà trường, giáo viên cần bám sát yêu cầu cần đạt của chương trình giáo dục phổ thông trong quá trình dạy học và ôn tập cho học sinh.
Hướng đến “Học thật, thi thật, kết quả thật”
Đồng tình với chủ trương tổ chức kiểm tra, đánh giá học kỳ chung đối với học sinh cuối cấp trong phạm vi tỉnh, thành phố, thầy giáo Trần Mạnh Tùng, giáo viên Toán (Hà Nội) cho rằng, đây là bước đột phá, quyết liệt và đúng đắn của ngành Giáo dục nhằm siết chặt kỷ cương thi cử, hướng đến “Học thật, thi thật, kết quả thật”.
Một đề thi học kỳ chung cũng góp phần chuẩn hóa đánh giá, chấm dứt tình trạng mỗi trường một phách, mỗi nơi một kiểu và làm căn cứ tin cậy để có thể dùng kết quả học bạ xét tuyển, tránh phải tổ chức thi cử tốn kém, áp lực, qua đó cũng đề cao được đánh giá quá trình thay vì đánh giá qua một bài thi.
Thầy giáo Trần Mạnh Tùng cho biết, trước đây, khi giao trọn quyền tự chủ ra đề cho từng trường vô hình trung chúng ta tạo ra hàng trăm “thước đo” khác nhau. Nơi thì ra đề quá dễ để lấy điểm đẹp báo cáo thành tích, nơi lại quá khó hoặc chưa sát chuẩn.
“Việc Sở GD&ĐT đứng ra chủ trì, thẩm định và cung cấp đề thi chung cho các lớp cuối cấp lớp 5, 9, 12 chính là việc tạo ra một mặt bằng đánh giá thống nhất. Khi dùng chung một mẫu chuẩn, tình trạng nâng điểm, nới tay ở cấp trường sẽ bị triệt tiêu đáng kể. Điểm số từ đó sẽ phản ánh thực chất hơn năng lực của học sinh”, thầy Trần Mạnh Tùng nêu quan điểm.
Cũng theo thầy Trần Mạnh Tùng, một đề kiểm tra cuối kỳ chung sẽ đóng vai trò như một kỳ tập dượt và kiểm định chất lượng khách quan. Nó giúp học sinh, phụ huynh và chính nhà trường nhìn nhận lại thực lực thực sự của con em mình trước khi bước vào các kỳ thi quan trọng.
Tuy nhiên điều khiến thầy Trần Mạnh Tùng băn khoăn, nếu Sở GD&ĐT ra đề chung nhưng khâu chấm thi vẫn giao nguyên vẹn về cho từng trường tự coi, tự chấm mà không có cơ chế kiểm soát, thì nguy cơ nới tay, chấm thoáng để lấy thành tích cho nhà trường hoàn toàn có thể xảy ra.
Để đảm bảo tính công bằng và khách quan, thầy Trần Mạnh Tùng kiến nghị cần chuẩn hóa “Thước đo” (Bộ đáp án và Hướng dẫn chấm).
“Khi Sở GD&ĐT ra đề chung, Sở cũng sẽ ban hành Bộ đáp án và Hướng dẫn chấm chi tiết, biểu điểm tường minh đến từng 0,25 điểm. Điều này thu hẹp tối đa khoảng trống cảm tính của giáo viên chấm. Giáo viên dù muốn nới tay cũng rất khó vì đáp án và biểu điểm đã được chuẩn hóa đồng bộ trên toàn tỉnh/thành phố”, thầy Trần Mạnh Tùng nói.
Bên cạnh đó, cần đổi mới quy trình chấm thi tại nhà trường. Theo đó, cần rọc phách bài thi để đảm bảo giáo viên chấm bài không biết bài làm đó là của học sinh nào, lớp nào.
Chấm chéo giữa các giáo viên: Không phân công giáo viên chấm bài của chính học sinh lớp mình đang trực tiếp giảng dạy.
Chấm kiểm tra (Xác suất 5-10%): Ban giám hiệu và Tổ trưởng chuyên môn rút ngẫu nhiên bài thi đã chấm để chấm lại, kiểm tra độ đồng đều và chính xác của điểm số.
Ngoài ra, Sở GD&ĐT tỉnh/thành phố cần tổ chức thực hiện chấm thẩm định ngẫu nhiên một tỷ lệ bài thi nhất định tại các nhà trường sau khi chấm xong.
Nếu phát hiện trường nào có hiện tượng lệch điểm quá lớn giữa kết quả chấm của trường và kết quả chấm thẩm định của Sở, nhà trường và giáo viên đó phải chịu trách nhiệm về trách nhiệm quản lý và đạo đức nhà giáo.
