Nội dung trên được nêu tại buổi thảo luận tổ chiều nay (22/5) về dự thảo Nghị quyết về miễn, hỗ trợ học phí đối với trẻ em mầm non, học sinh phổ thông, người học chương trình giáo dục phổ thông tại các cơ sở giáo dục trong hệ thống giáo dục quốc dân.
Đại biểu Nguyễn Minh Đức (Đoàn TP.HCM) nhận định, dự thảo nghị quyết về miễn, hỗ trợ học phí nêu, ngân sách Nhà nước sẽ hỗ trợ học phí đối với cả trẻ em mầm non, học sinh phổ thông, người học chương trình giáo dục phổ thông tại cơ sở giáo dục dân lập, tư thục.
Như vậy về nguyên tắc, tất cả các gia đình có con em trong đối tượng thụ hưởng dù học trường công lập hay dân lập, tư thục đều được hưởng chính sách.
Tuy nhiên, ông Đức đặt vấn đề, hiện nay nhiều gia đình có điều kiện kinh tế khá giả sẵn sàng đóng nhiều tiền cho con em học ở các trường dân lập, tư thục; mức miễn, giảm học phí chung ít ảnh hưởng đến họ. Những gia đình này có thể tự nguyện không nhận hỗ trợ.
Chính vì vậy, ông đề nghị ban soạn thảo nghị quyết thiết kế chính sách thể hiện Nhà nước công bằng trong miễn, giảm học phí, đồng thời có quy định tạo điều kiện, ghi nhận để phụ huynh được từ chối nhận chính sách miễn, giảm học phí.
"Việc tự nguyện không nhận chính sách sẽ do ông bố, bà mẹ tính toán. Nếu họ có điều kiện, không cần hỗ trợ mà chúng ta cứ lấy ngân sách ra chia đều thì sẽ không hiệu quả, trong khi khoản tiền từ chối đó có thể quay trở lại ngân sách để chúng ta hỗ trợ nhiều trường hợp khác cần hơn", đại biểu Nguyễn Minh Đức nói.
Cho rằng ý kiến trên "rất hay", Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi nói, khi đại dịch COVID-19 xảy ra, Nhà nước ban hành các chính sách hỗ trợ về kinh tế, cũng từng có ý kiến rằng với những người có điều kiện không nhận hỗ trợ, nên cho phép họ gửi lại phần của mình cho ngân sách.
Với việc miễn học phí, về mặt nguyên tắc thì chính sách phải bao quát mọi đối tượng. Song, với những phụ huynh có điều kiện kinh tế và không muốn nhận hỗ trợ, ông Phan Văn Mãi cho rằng nghị quyết nên bổ sung quy định giải quyết các trường hợp này, có thể giao cho địa phương hướng dẫn thực hiện.
Băn khoăn về vấn đề ngân sách thực hiện miễn học phí, đại biểu Nguyễn Thị Lan Anh (đoàn Lào Cai) cho rằng dự thảo mới chỉ giao HĐND cấp tỉnh quyết định mức hỗ trợ mà chưa quy định rõ nguyên tắc hỗ trợ, tiêu chí xác định mức hỗ trợ. Điều này có thể dẫn đến sự chênh lệch lớn giữa các địa phương.
Một số tỉnh thành như Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng, Đà Nẵng... có điều kiện ngân sách tốt sẽ hỗ trợ cao, trong khi các tỉnh khó khăn có thể hỗ trợ rất thấp hoặc không đủ nguồn lực thực hiện, ảnh hưởng đến quyền lợi của người học.
Đại biểu đoàn Lào Cai đề nghị bổ sung quy định về nguyên tắc xác định mức hỗ trợ, bảo đảm tính công bằng, hợp lý và ưu tiên vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
Về phương thức chi trả, bà Lan Anh cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề xuất phương án chi trả trực tiếp cho học sinh khối ngoài công lập.
"Tôi hơi băn khoăn một chút. Việc cấp trực tiếp cho người học với khu vực thành phố thì rất thuận lợi, nhiều khi có thể chuyển khoản cho phụ huynh. Tuy nhiên, với những vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số của chúng tôi thì cách này thực sự gây khó khăn mà còn phát sinh thủ tục hành chính", đại biểu nêu.
Về kinh phí thực hiện chính sách miễn học phí, dự thảo nghị quyết quy định ngân sách trung ương hỗ trợ ngân sách địa phương với những nơi chưa cân đối được. Đại biểu Nguyễn Thị Hà cho rằng, cần quy định rõ hơn để đảm bảo việc hỗ trợ công bằng giữa các địa phương.
Cụ thể, với các tỉnh thành tự cân đối ngân sách thì giao HĐND cấp tỉnh, thành ban hành nghị quyết đặc thù với nguyên tắc không thấp hơn so với mức hỗ trợ cho học sinh công lập. Còn những địa phương chưa cân đối được ngân sách, khó khăn trong bố trí ngân sách, vẫn phụ thuộc vào ngân sách trung ương thì không phải ban hành nghị quyết đặc thù và quy định luôn vào trong nghị quyết này là trung ương sẽ chi trả.
