Báo cáo trước Quốc hội, Thủ tướng Lê Minh Hưng nêu rõ: Năm 2026, năm mở đầu triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã ghi nhận nỗ lực vượt bậc của cả hệ thống chính trị trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu diễn biến phức tạp. Nền kinh tế không chỉ duy trì ổn định vĩ mô mà còn phục hồi rõ nét với xu hướng “quý sau cao hơn quý trước”.
“Tăng trưởng kinh tế cao gắn với ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn; các động lực tăng trưởng được phát huy, tạo nền tảng cho đổi mới mô hình phát triển. Tăng trưởng quý sau cao hơn quý trước; GDP quý III tăng 9,95%, 9 tháng tăng 9,01%, thuộc nhóm cao của khu vực và thế giới. Chính sách tài khóa, tiền tệ và các chính sách vĩ mô khác được điều hành chủ động, linh hoạt. Thu NSNN cả năm ước đạt 3,06 triệu tỷ đồng, tăng 14%, trong khi đã miễn, giảm, gia hạn thuế, phí khoảng 360 nghìn tỷ đồng”, Thủ tướng Lê Minh Hưng nói.
Thủ tướng cũng cho biết: Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu ước đạt 1.110 tỷ USD, chính thức vượt mốc 1.000 tỷ USD. Vốn FDI đăng ký đạt 50,36 tỷ USD, tăng 76,4% – cao nhất kể từ năm 2021, tập trung mạnh vào các lĩnh vực công nghệ cao, bán dẫn và chế biến chế tạo. Khách quốc tế đạt mức kỷ lục 17,7 triệu lượt. Công tác cải cách thủ tục hành chính tạo bước ngoặt lớn với mức cắt giảm 53% thời gian và 55% chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp – mức giảm lớn nhất từ trước đến nay. Bộ máy tiếp tục được tinh gọn, vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Đưa vào khai thác toàn tuyến cao tốc Bắc – Nam phía Đông sau khi hoàn thành thêm 395 km; khởi công đồng loạt 5 tuyến đường sắt đô thị tại Hà Nội. Đặc biệt, công tác tháo gỡ khó khăn cho các dự án tồn đọng kéo dài đạt kết quả thực chất: xử lý và có phương án giải quyết cho 4.688 dự án với tổng mức đầu tư trên 3,2 triệu tỷ đồng.
Việt Nam đã vươn lên xếp thứ 43/139 về Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII), đứng đầu thế giới về tỷ trọng xuất khẩu công nghệ cao và hàng hóa sáng tạo. Bên cạnh đó, đời sống nhân dân nâng lên rõ rệt: lương cơ sở tăng 8% từ ngày 1/7/2026; tỷ lệ bao phủ Bảo hiểm y tế đạt 95,5%; khoảng 97% người dân được khám sức khỏe định kỳ miễn phí.
Bên cạnh kết quả đạt được, Thủ tướng cũng thẳng thắn chỉ rõ các thách thức: sức ép điều hành tỷ giá và lãi suất còn lớn; tiếp cận tín dụng, đất đai của khối doanh nghiệp nhỏ và vừa còn khó khăn; hạ tầng đô thị, ô nhiễm môi trường, ùn tắc và thiên tai diễn biến phức tạp cần sớm có giải pháp căn cơ.
Xác định năm 2027 là năm tăng tốc để hiện thực hóa các mục tiêu của Đại hội XIV, Chính phủ đặt ra các mục tiêu và chỉ tiêu chủ yếu: “Tập trung phấn đấu tăng trưởng từ 10% trở lên gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn. Tạo lập nền tảng cho mô hình phát triển mới của đất nước, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số làm động lực chính; xây dựng, hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển; huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực; tạo môi trường thuận lợi, phát triển mạnh mẽ các thành phần kinh tế. Phát triển hài hòa kinh tế, văn hóa, xã hội và môi trường; bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao đời sống Nhân dân; củng cố quốc phòng, an ninh, nâng cao hiệu quả hoạt động đối ngoại và hội nhập quốc tế. Các chỉ tiêu chủ yếu: Tăng trưởng GDP phấn đấu từ 10% trở lên; Tốc độ tăng chỉ số giá tiêu dùng (CPI) khoảng 4,5%; GDP bình quân đầu người đạt 6.100 USD; Năng suất lao động xã hội bình quân tăng 8,6%; Tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều giảm 1-1,5%".
Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh các định hướng hành động quyết liệt của Chính phủ. Theo đó, tập trung điều hành vĩ mô linh hoạt, khơi thông tối đa nguồn lực.
“Kiên định mục tiêu kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô thông qua phối hợp chặt chẽ chính sách tài khóa, tiền tệ và các chính sách vĩ mô khác. Tạo đột phá trong huy động, phân bổ, sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực cho phát triển, trong đó: Phấn đấu tăng thu NSNN khoảng 9,1%, triệt để tiết kiệm chi thường xuyên; Đa dạng hóa nguồn vốn thông qua: phát hành các loại hình trái phiếu vay ODA; huy động nguồn vốn tín dụng, nguồn lực tư nhân; tăng đầu tư của doanh nghiệp nhà nước; khuyến khích doanh nghiệp FDI tái đầu tư lợi nhuận tại Việt Nam; Phát triển thị trường vốn trung và dài hạn; phấn đấu nâng xếp hạng tín nhiệm quốc gia, thu hút các quỹ đầu tư quốc tế và dòng vốn gián tiếp nước ngoài dài hạn, ổn định...", Thủ tướng Lê Minh Hưng nói.
Thủ tướng cho biết, tiếp tục điều hành lãi suất, tỷ giá phù hợp; có các giải pháp quyết liệt, hiệu quả giảm lãi suất cho vay, tập trung tín dụng vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, xuất khẩu, khoa học công nghệ, doanh nghiệp nhỏ và vừa. Tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính, ngân sách. Tiếp tục rà soát, đơn giản hóa quy trình, thủ tục đầu tư. Đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, phân bổ vốn theo kết quả đầu ra, gắn với hạch toán KTXH, giải ngân 100% vốn đầu tư công. Điều chuyển vốn từ nơi giải ngân thấp sang nơi giải ngân tốt, cần bổ sung vốn. Có giải pháp cải thiện chỉ số ICOR. Phát triển mạnh thị trường trong nước; tận dụng tối đa các FTA đã ký; đa dạng hóa thị trường xuất nhập khẩu. Tăng cường trách nhiệm của các Bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp để bảo đảm an ninh năng lượng, cung ứng đủ điện, xăng dầu trong mọi tình huống gắn với triệt để tiết kiệm điện, năng lượng.
Các giải pháp thể chế cũng được Thủ tướng nhấn mạnh nhằm tháo gỡ triệt để điểm nghẽn pháp lý, chấm dứt tình trạng nợ văn bản hướng dẫn. Quyết liệt xử lý tài sản công, nhà đất dôi dư, tránh lãng phí. Đặc biệt, nâng cao trách nhiệm thực thi công vụ, kiên quyết thay thế ngay những cán bộ có tâm lý sợ sai, đùn đẩy, né tránh trách nhiệm.
Nhấn mạnh phát triển khu vực kinh tế tư nhân và công nghiệp nền tảng Thủ tướng cho biết sẽ triển khai đồng bộ các cơ chế phát triển kinh tế tư nhân theo Nghị quyết Trung ương; hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp; khuyến khích các tập đoàn tư nhân tiên phong cạnh tranh quốc tế. Cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước và xử lý dứt điểm các tổ chức tín dụng yếu kém.
Bên cạnh đó, tập trung nguồn lực cho các trục cao tốc và vành đai liên vùng, hệ thống cảng biển, hạ tầng kinh tế biển; thúc đẩy tiến độ các dự án đường sắt trọng điểm quốc gia cùng hai Cảng hàng không quốc tế Long Thành và Gia Bình. Đưa khoa học công nghệ và kinh tế số thành động lực chính, theo đó, chuyển mạnh từ nghiên cứu sang thương mại hóa sản phẩm công nghệ chiến lược. Hoàn thiện cơ sở dữ liệu số, phủ sóng rộng rãi mạng 5G và triển khai thí điểm 6G; vận hành đồng bộ Trung tâm Dữ liệu quốc gia.
Thủ tướng cũng nhấn mạnh triển khai thống nhất bộ sách giáo khoa mới, hướng tới miễn phí từ năm học 2028–2029, đưa vào vận hành hệ thống trường phổ thông nội trú liên cấp giai đoạn 2 trước 30/8/2027. Đẩy nhanh xây dựng nhà ở xã hội với mục tiêu hoàn thành khoảng 176 nghìn căn hộ và chuẩn bị chu đáo các hoạt động hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ và tổ chức thành công Năm APEC 2027.
Trước Quốc hội, Thủ tướng khẳng định Chính phủ sẽ tiếp tục đoàn kết, hành động quyết liệt, có trọng tâm, trọng điểm, biến quyết tâm chính trị thành chuyển biến cụ thể trên từng địa bàn, lĩnh vực, tạo tiền đề vững chắc đưa đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển thịnh vượng.
Thẩm tra tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và dự kiến kế hoạch năm 2027, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội đánh giá cao những điểm sáng tăng trưởng trong bối cảnh nhiều biến động. Mặc dù vậy, cơ quan thẩm tra cũng thẳng thắn chỉ ra các trọng tâm cần quan tâm trong công tác chỉ đạo, điều hành thời gian tới.
“Tăng trưởng cao nhưng nền tảng chưa vững chắc. Bốn địa phương có quy mô kinh tế lớn nhất (TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội, Hải Phòng, Đồng Nai), chiếm gần 47% tổng GRDP, đều dự kiến không đạt mục tiêu tăng trưởng năm 2026. Đầu tư tư nhân chưa thực sự bứt phá, chiếm 53% tổng vốn đầu tư toàn xã hội nhưng chỉ tăng 14%, thấp nhất trong ba khu vực. Xuất khẩu tăng 24,5% nhưng nhập khẩu tăng 36,7%, nhập siêu 19,42 tỷ USD; xuất khẩu phụ thuộc lớn vào khu vực FDI, trong khi công nghiệp hỗ trợ, tỷ lệ nội địa hóa và năng lực làm chủ công nghệ còn hạn chế. Tăng trưởng về quy mô chưa đi đôi với nâng cao năng suất, giá trị gia tăng tạo ra trong nước và năng lực tự chủ”, Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi nêu rõ.
Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng chỉ rõ CPI bình quân 9 tháng tăng 4,52%, tiệm cận trần mục tiêu cả năm (4,5%). Tín dụng tăng nhanh hơn huy động vốn, gánh nặng cung ứng vốn trung và dài hạn vẫn dồn lên vai hệ thống ngân hàng, khiến rủi ro liên thông giữa ngân hàng, trái phiếu doanh nghiệp và bất động sản tiềm ẩn nguy cơ lớn. Dù giải ngân đầu tư công đạt 62,9%, nhưng lượng vốn tạm ứng chưa thu hồi chiếm tới 37%. Cả nước vẫn còn 1.131 dự án tồn đọng chưa hoàn thành xử lý dứt điểm. Nguồn vốn cho khoa học - công nghệ mới giải ngân được trên 37% số đã phân bổ.
Việc ban hành số lượng lớn văn bản pháp luật trong thời gian ngắn tạo thách thức về tính đồng bộ, khả thi. Việc phân cấp, phân quyền ở một số nơi chưa đi kèm đầy đủ nguồn lực và nhân lực tương xứng, có nguy cơ đẩy điểm nghẽn xuống cấp cơ sở. Số doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường giảm 3,2%, trong khi số giải thể tăng vọt 118%. Doanh nghiệp vừa và nhỏ, hộ kinh doanh vẫn gặp nhiều trở ngại về chi phí tuân thủ, logistics và tiếp cận vốn.
Nhất trí với định hướng của Chính phủ, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng, kịch bản điều hành năm 2027 cần tính đến độ trễ của các cú sốc năm 2026, nhất là khả năng giá năng lượng tiếp tục ở mức cao, lạm phát “dồn nén” khi các biện pháp hỗ trợ thuế, phí được điều chỉnh. Do đó, kế hoạch điều hành cần có phương án dự phòng và ngưỡng phản ứng rõ ràng đối với các kịch bản bất lợi, tránh để yêu cầu tăng trưởng cao làm thu hẹp dư địa ổn định và phát triển trong trung hạn.
“Kiên định giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, coi đây là điều kiện tiên quyết của tăng trưởng cao; đặt yêu cầu phối hợp chính sách tài khóa, tiền tệ và điều hành giá ở vị trí trung tâm. Đổi mới mô hình tăng trưởng theo chiều sâu, nâng cao giá trị gia tăng trong nước. Khơi thông, phân bổ và sử dụng đồng bộ, hiệu quả các nguồn lực từ đầu tư công, đầu tư tư nhân, doanh nghiệp nhà nước, FDI và thị trường tài chính. Tập trung giải pháp hỗ trợ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, nhất là tiếp cận vốn, giảm chi phí đầu vào, chi phí logistics và chi phí tuân thủ”, Ủy ban Kinh tế và Tài chính kiến nghị.
Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng đề nghị ưu tiên hạ tầng chiến lược và an ninh năng lượng: Đẩy nhanh các tuyến hạ tầng liên vùng và các dự án điện trọng điểm, đặc biệt là điện LNG, coi an ninh năng lượng là nền tảng của tăng trưởng. Chuyển trọng tâm từ bố trí vốn đầu vào sang sản phẩm ứng dụng đầu ra, ưu tiên công nghệ chiến lược như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI) và năng lượng mới. Phân cấp, phân quyền phải gắn trách nhiệm giải trình và năng lực bộ máy; siết chặt kỷ luật, kỷ cương và đề cao trách nhiệm người đứng đầu.
