Việc Houthi nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng dân sự ở Saudi Arabia, bao gồm cả các sân bay, khiến ít nhất hàng chục người thiệt mạng và hàng trăm người bị thương, đã xóa bỏ mọi “lằn ranh đỏ” từng được thiết lập để giới hạn mức độ leo thang xung đột.
Tờ Al Jazeera xem đây là một canh bạc mạo hiểm của phong trào Houthi, có thể đi ngược lại chính lợi ích của họ. Dù biết rõ sẽ phải đối mặt với sự trả đũa khốc liệt, Houthi vẫn tiếp tục tấn công Saudi Arabia nhằm thực thi chương trình nghị sự được cho là có lợi cho Iran trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ.
Với động cơ leo thang xung đột như hiện nay, tình hình có khả năng phát triển theo hai kịch bản: một chiến dịch quy mô lớn trên toàn khu vực chống lại Houthi, hoặc một cuộc chiến tiêu hao kéo dài.
Kịch bản I: Mặt trận thống nhất chống Houthi
Để đáp trả hành động leo thang của Houthi, Saudi Arabia đang nỗ lực tập hợp sự ủng hộ tối đa từ quốc tế, đồng thời củng cố các liên minh trong khu vực và trên thế giới. Mục tiêu là tạo ra một mặt trận thống nhất đủ sức đối phó với một mối đe dọa đã lan rộng ra toàn khu vực.
Riyadh chắc chắn đang hướng tới các quốc gia láng giềng vùng Vịnh - những nước cũng đang chịu ảnh hưởng từ cuộc xung đột dai dẳng này. Tất cả đều nhận ra rằng họ đang đối mặt với hiểm nguy nghiêm trọng, chứ không riêng gì Saudi Arabia.
Do đó, các quốc gia vùng Vịnh - có lẽ ngoại trừ Oman - sẽ hỗ trợ Riyadh cả trực tiếp lẫn gián tiếp trong cuộc chiến tại Yemen.
Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ cũng nhiều khả năng sẽ tham gia mặt trận này, sau khi ký kết một thỏa thuận quốc phòng với Saudi Arabia được gọi là “Hiệp ước Mecca”. Hiệp ước này dự kiến sẽ được Quốc hội Thổ Nhĩ Kỳ phê chuẩn trong vài ngày tới, mở đường cho việc triển khai quân đội Thổ Nhĩ Kỳ nhằm hỗ trợ Saudi Arabia. Trong khi đó, sự tham gia gián tiếp từ phía Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan - thông qua việc cung cấp hậu cần và tình báo - dường như đã được triển khai từ trước đó.
Sự can thiệp từ phía Mỹ cũng là một khả năng, mặc dù khó có khả năng xảy ra trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, bởi các hoạt động can dự quân sự tại Trung Đông vốn không được cử tri Mỹ ủng hộ. Một liên minh trên quy mô khu vực có thể góp phần hỗ trợ chiến dịch phản công đang diễn ra của các lực lượng trung thành với chính phủ Yemen được quốc tế công nhận. Điều này có thể tạo ra động lực cần thiết để giành lại khu vực duyên hải phía tây, bao gồm cả những vùng nằm ngoài Bab al-Mandab và Dhubab.
Những thắng lợi như vậy có thể làm giảm áp lực đối với hoạt động vận tải biển trên Biển Đỏ, đồng thời có khả năng xoay chuyển cán cân quân sự theo hướng có lợi cho chính phủ Yemen. Việc mở thêm các mặt trận tại những thành phố và tỉnh khác của Yemen có thể khiến lực lượng Houthi bị dàn mỏng, phân tán nguồn lực, từ đó làm tăng khả năng đạt được thêm các bước tiến mới của chính phủ.
Việc giành lại thủ đô Sanaa cũng có thể nằm trong tầm tay. Rào cản chính ngăn cản chính phủ Yemen tái chiếm thành phố này là sự bất hòa nội bộ giữa các phe phái trong chính chính phủ, cộng thêm sự can thiệp tiêu cực từ bên ngoài - yếu tố làm trầm trọng thêm những rạn nứt này và suy yếu nỗ lực chung nhằm đối đầu với lực lượng Houthi.
Những biện pháp gần đây của chính phủ Yemen, đặc biệt là các nỗ lực thống nhất quy trình ra quyết định và củng cố bộ chỉ huy tác chiến quân sự, đã mang lại những tiến bộ đáng kể trên thực địa. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu cuối cùng là giành lại thành phố Sanaa, cần có sự nỗ lực bền bỉ và quyết tâm cao độ.
Nếu các lực lượng chính phủ đạt được những bước tiến đáng kể, điều đó có thể buộc lực lượng Houthi phải đưa ra các nhượng bộ để đổi lấy việc tạm dừng giao tranh - một chiến thuật mà họ từng sử dụng trước đây. Mục đích của Houthi là tạo khoảng nghỉ cần thiết để tập hợp lại lực lượng và cuối cùng là tiếp tục chiến đấu. Đây có lẽ là điều mà các nhà đàm phán nước ngoài cần ghi nhớ khi tiến hành đối thoại với lực lượng Houthi.
Kịch bản II phức tạp hơn: Chiến tranh tiêu hao
Nếu liên minh do Saudi Arabia dẫn đầu và chính phủ Yemen để xảy ra chia rẽ và bất đồng nội bộ, tiến trình chống lại lực lượng Houthi có thể bị chậm lại. Điều này sẽ tạo điều kiện cho các tay súng Houthi giữ vững vị trí của mình, đồng thời gia tăng áp lực lên thị trấn chiến lược Taiz và duy trì các chiến dịch nhắm vào các mục tiêu dân sự tại Saudi Arabia.
Diễn biến như vậy có thể khiến cuộc xung đột trở nên phức tạp hơn, làm gia tăng thương vong và tình trạng di dời dân thường, đồng thời kéo dài cuộc chiến mà không mang lại kết quả quân sự quyết định nào.
Tình hình này sẽ gây tác động kinh tế đáng kể đối với Saudi Arabia và gây khó khăn cho việc thực hiện các mục tiêu phát triển của quốc gia này, do họ buộc phải ưu tiên chi tiêu cho quốc phòng.
Các nền kinh tế khác ở vùng Vịnh cũng sẽ chịu ảnh hưởng tiêu cực vì Saudi Arabia đóng vai trò trung tâm trong khu vực. Hơn nữa, việc để mất lãnh thổ vào tay lực lượng Houthi đồng nghĩa với cuộc khủng hoảng tại eo biển Hormuz sẽ tiếp diễn, gây gián đoạn hoạt động xuất khẩu năng lượng từ khu vực này.
Trong kịch bản này, Yemen sẽ rơi vào thế bế tắc “không bên nào thắng, không bên nào thua”, nhưng Iran lại trở thành bên hưởng lợi. Một cuộc chiến tiêu hao dọc theo bờ Biển Đỏ sẽ tạo ra khoảng nghỉ quan trọng cho Tehran, giúp họ giảm bớt áp lực đối với các nỗ lực chiến tranh của chính mình. Điều này sẽ tạo điều kiện cho Iran khai thác lá bài Houthi như một đòn bẩy trong các cuộc đàm phán không thường xuyên với cộng đồng quốc tế, từ đó tiếp thêm tự tin để họ nâng cao các điều kiện và yêu cầu của mình trong những cuộc thương thảo đó.
Trong tình huống này, có lẽ cách duy nhất để chính quyền Yemen giải quyết cuộc khủng hoảng tại đây là thông qua hành động quân sự quyết liệt do họ dẫn đầu với sự hỗ trợ từ một liên minh trong khu vực. Để đạt được điều đó, chính phủ Yemen cần phải giải quyết các vấn đề nội bộ cũng như ổn định mối quan hệ với các đồng minh.
Xem thêm:
>>Ý đồ và cái giá Houthi phải trả khi tấn công ở Yemen, uy hiếp Saudi Arabia
>>Houthi từ nhóm nhỏ nổi dậy đến mối đe dọa lớn đối với Mỹ và Saudi Arabia
