Chiều 11/8, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Nghị quyết của Quốc hội về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án (Nghị quyết của Quốc hội thay thế Nghị quyết số 96/2019/QH14 của Quốc hội về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án).
Các ý kiến phát biểu đều thống nhất cao với sự cần thiết ban hành Nghị quyết của Quốc hội thay thế Nghị quyết số 96/2019/QH14.
Quan tâm đến thi hành án hành chính, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga - Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng đề nghị quan tâm hơn đến khoảng cách giữa quy định về trách nhiệm và việc thực thi trách nhiệm trên thực tế.
Dẫn kết quả tổng kết thực hiện Nghị quyết số 96, tỷ lệ thi hành án hành chính trong 6 năm từ 2020 đến 2025 lần lượt là: 43,73%; 48,19%; 43,24%; 42,32%; 45,41% và 41,37%, nữ đại biểu cho rằng tỷ lệ này không những còn thấp mà chưa cho thấy xu hướng cải thiện rõ rệt.
Đáng lưu ý hơn, Nghị quyết số 96 đã yêu cầu xử lý trách nhiệm đối với Chủ tịch UBND, UBND các cấp không chấp hành án hành chính, nhưng kết quả tổng kết cả 6 năm đều ghi nhận chưa xử lý trường hợp nào mặc dù đã có nhiều kiến nghị.
Nhiều đại biểu Quốc hội đã có ý kiến đề nghị Chính phủ hằng năm báo cáo Quốc hội về việc xử lý trách nhiệm đối với người đứng đầu không chấp hành án hành chính. Báo cáo giải trình cho rằng nội dung này đã được quy định trong Luật Tố tụng hành chính, Luật Thi hành án hành chính và các văn bản liên quan nên không cần quy định trùng lặp trong Nghị quyết.
“Nếu pháp luật đã quy định, Nghị quyết số 96 cũng đã yêu cầu, nhiều kiến nghị xử lý đã được ban hành mà vẫn chưa xử lý trường hợp nào, thì điểm nghẽn thực sự nằm ở đâu?”, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga đặt vấn đề và cho rằng đây không còn chủ yếu là vấn đề thiếu quy định, mà là vấn đề thực thi trách nhiệm.
Án hành chính có tính chất rất đặc thù. Khi một bản án đã có hiệu lực pháp luật mà bên phải thi hành là cơ quan nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước lại chậm hoặc không chấp hành, thì không chỉ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân chưa được bảo đảm, mà hiệu lực của phán quyết tư pháp và tính gương mẫu tuân thủ pháp luật của cơ quan công quyền cũng bị ảnh hưởng.
Vì vậy, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga đề nghị không nhất thiết phải bổ sung thêm một quy định trùng với luật, nhưng trong cơ chế báo cáo kết quả thực hiện Nghị quyết cần làm rõ số bản án hành chính chậm, chưa được thi hành; nguyên nhân; số trường hợp có dấu hiệu phải xem xét trách nhiệm; số trường hợp đã xem xét và kết quả xử lý. Quốc hội cần nhìn thấy không chỉ tỷ lệ thi hành án tăng hay giảm, mà cả việc trách nhiệm đã được xác định và thực hiện đến đâu.
Cũng đề cập vấn đề này, đại biểu Nguyễn Thanh Sang - Phó Trưởng Ban Nội chính Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh đề nghị rà soát tất cả bản án hành chính chưa thi hành, trong đó chú ý bản án do cấp huyện trước đây chịu trách nhiệm thi hành để báo cáo Quốc hội tại kỳ họp cuối năm 2026.
Từ tỷ lệ thi hành án hành chính trong 6 năm qua và thực trạng lâu nay, đại biểu cho rằng cần áp dụng chỉ tiêu cho công tác này để tăng áp lực tạo chuyển biến tích cực, không thể chỉ cho phép tỷ lệ năm sau cao hơn năm trước. Bởi, số liệu cho thấy năm 2025 là 41,37%, vốn đã thấp, thì năm sau dù có lên 42% hay 43% liệu có đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ hay không, hơn nữa cũng không công bằng với lĩnh vực khác vì đều được áp chỉ tiêu. Cùng với đó xử lý nghiêm tổ chức, cá nhân không chấp hành.
Bảo đảm thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng, kinh tế
Liên quan chỉ tiêu thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng, kinh tế, đại biểu Đặng Bích Ngọc (đoàn Phú Thọ) cho rằng, cần phân biệt rõ tỷ lệ thu hồi tài sản thực tế với tỷ lệ bảo đảm thu hồi trong giai đoạn điều tra.
Theo đại biểu, trong giai đoạn điều tra, kết quả cần được đánh giá trên cơ sở tiền, tài sản đã được phát hiện, xác minh, truy tìm, tạm giữ, phong tỏa, kê biên. Việc thu hồi, trả lại hoặc xử lý tài sản còn phụ thuộc vào kết quả truy tố, xét xử và thi hành án.
Vì vậy, đại biểu đề nghị các cơ quan điều tra, thanh tra, Kiểm toán Nhà nước, Viện kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân và cơ quan thi hành án phối hợp chặt chẽ trong phòng ngừa, phát hiện, xử lý và áp dụng các biện pháp theo quy định của pháp luật để bảo đảm thu hồi tiền, tài sản trong các vụ án hình sự về tham nhũng, kinh tế đạt trên 60%. Trong đó, tại giai đoạn điều tra, tỷ lệ bảo đảm thu hồi tiền, tài sản đạt từ 65% trở lên trong tổng tỷ lệ 60% nêu trên.
