Trước nguy cơ xâm nhập mặn gia tăng, UBND tỉnh Đồng Tháp đã xây dựng phương án phòng, chống hạn hán, thiếu nước mùa khô 2026 - 2027 theo kịch bản tương đương mùa khô năm 2019 - 2020.
Theo cơ quan khí tượng thủy văn, trạng thái El Niño tiếp tục duy trì cường độ mạnh đến rất mạnh trong những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027. Riêng thời kỳ tháng 10 đến tháng 12/2026, xác suất El Niño đạt cường độ rất mạnh lên đến 98%. Từ tháng 1 đến tháng 3/2027, trạng thái này tiếp tục duy trì nhưng có khả năng giảm cường độ.
Dự báo, xâm nhập mặn có thể xuất hiện từ tháng 12-2026, thậm chí từ giữa tháng 11-2026. Mức độ xâm nhập mặn được nhận định cao hơn trung bình nhiều năm và mùa khô 2025 - 2026, có khả năng tương đương mùa khô 2019 - 2020.
Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp, tỉnh tạm thời thống nhất xây dựng phương án ứng phó ở mức gay gắt nhất. Theo đó, ranh mặn 1 g/l trên tuyến sông Cửa Tiểu - sông Tiền có thể xâm nhập sâu khoảng 75 km, đến cửa sông Trà Tân (xã Long Tiên) vào tháng 2/2027. Phạm vi ảnh hưởng dự kiến bao gồm toàn bộ khu vực phía Đông, thuộc các vùng Dự án Ngọt hóa Gò Công, Phú Thạnh - Phú Đông và Bảo Định mở rộng sang vùng kiểm soát lũ.
Về dân sinh, dự kiến có 481.847 người bị ảnh hưởng; trong đó có hơn 183.600 người thuộc 5 xã Gò Công Đông, Tân Điền, Tân Hòa, Tân Đông và Gia Thuận; trên 165.000 người thuộc 5 xã Vĩnh Bình, Đồng Sơn, Phú Thành, Long Bình và Vĩnh Hựu; 77.300 người thuộc 2 xã Bình Ninh, An Thạnh Thủy; 55.700 người thuộc 2 xã Tân Thới và Tân Phú Đông.
Đối với sản xuất nông nghiệp, tổng diện tích có nguy cơ bị ảnh hưởng khoảng 161.496 ha, gồm: Dự án Ngọt hóa Gò Công 40.700 ha; Phú Thạnh - Phú Đông 4.499 ha và Bảo Định mở rộng 116.297 ha.
Để ứng phó, tỉnh tập trung các giải pháp bảo vệ sản xuất, bảo đảm nước sinh hoạt, chủ động ngăn mặn, trữ ngọt. Trước mùa khô, ngành nông nghiệp hướng dẫn xuống giống vụ đông xuân 2026 - 2027 sớm, đồng loạt; điều chỉnh lịch thời vụ, phấn đấu thu hoạch 100% diện tích trong tháng 2/2027, tránh thời điểm lúa trổ - chín trùng đỉnh mặn. Đồng thời, khuyến cáo chuyển đổi cây trồng ở vùng thiếu nước, sử dụng giống chịu hạn, mặn và tưới tiết kiệm.
Các địa phương tổ chức nạo vét kênh, mương, gia cố đê bao, sửa chữa cống, bọng; vận động người dân trữ nước ngọt trong ao, hồ, mương vườn. Ưu tiên nguồn nước cho vùng cây ăn trái giá trị cao, nhất là sầu riêng, cây có múi và các vùng thuộc dự án ngọt hóa Gò Công, Phú Thạnh - Phú Đông.
Đối với nước sinh hoạt, các đơn vị cấp nước nạo vét ao lắng, trữ đầy dung tích các ao chứa nước thô; kiểm tra, vận hành thử 25 giếng khoan dự phòng, công suất 1.920 m³/ngày đêm/giếng và 2 trạm bơm bổ cấp.
Từ tháng 1 đến tháng 5/2027, ngành chức năng tăng cường quan trắc độ mặn, mực nước trên sông và nội đồng; thông tin thường xuyên để người dân chủ động tích trữ nước. Các cống lấy nước, ngăn mặn được vận hành theo diễn biến thực tế.
Khi độ mặn vượt 0,25 g/l và xâm nhập đến Công viên Lạc Hồng (phường Mỹ Tho), tỉnh vận hành 10 giếng khoan cấp nước cho các phường Mỹ Tho, Đạo Thạnh, Mỹ Phong và 4 giếng tại xã Tân Thuận Bình để cấp nước cho địa phương, xã Chợ Gạo. Khi mặn đến khu vực xã Kim Sơn (Vàm kênh Nguyễn Tấn Thành), tiếp tục vận hành 12 giếng. Nếu mặn xâm nhập sâu hơn, sẽ đưa vào hoạt động thêm 3 giếng tại các khu vực Vĩnh Kim, Cai Lậy, Mỹ Phước Tây và Cái Bè.
Ngoài ra, tỉnh bố trí 30 vòi nước công cộng và 58 bồn chứa nước loại 2 m³ tại 16 điểm khó khăn phía Đông để người dân lấy nước miễn phí. Trường hợp nguồn nước thô cạn kiệt, Công ty TNHH MTV Cấp nước Tiền Giang vận chuyển nước từ thượng nguồn bằng xà lan, dự kiến bổ cấp 450.000 m³ trong 3 tháng.
Về công trình ngăn mặn, tỉnh chuẩn bị phương án đóng cống cù lao xã Ngũ Hiệp, đắp 16 đập đất tạm tại cù lao Tân Phong, xã Hiệp Đức và 2 đập thép trên sông Ba Rài, sông Phú An. Các công trình được triển khai khi độ mặn vượt 0,5 g/l tại khu vực tiếp giáp phà Thới Lộc, Vàm Mơn (tỉnh Vĩnh Long) và có xu hướng tăng nhanh. Tổng kinh phí dự kiến 59,75 tỷ đồng.
Từ tháng 6/2027, khi độ mặn trên các sông giảm dưới 0,3 g/l, tỉnh sẽ mở các cống lấy nước ngọt để tháo chua, rửa mặn, vệ sinh đồng ruộng, phục vụ sản xuất vụ hè thu.
