Nam thanh niên 25 tuổi đột quỵ sau chuỗi ngày thức khuya, nhậu nhẹt là hồi chuông cảnh báo tình trạng bệnh lý nguy hiểm này đang ngày càng trẻ hóa tại Việt Nam.
Ở tuổi 25, nam thanh niên làm trong lĩnh vực marketing AI và công nghệ tại Hà Nội chưa từng nghĩ mình có thể bị đột quỵ. Môi trường làm việc áp lực cao khiến anh quen với việc thức đến 3-4h sáng, liên tục sử dụng máy tính, điện thoại và coi những đêm trắng là chuyện bình thường.
“Tôi nghĩ cơ thể rồi sẽ thích nghi vì xung quanh ai cũng sống như vậy”, anh kể.
Nhịp sống bận rộn cũng kéo theo chế độ ăn uống mất cân bằng. Đồ ăn nhanh, thực phẩm nhiều dầu mỡ, nước ngọt thay nước lọc trở thành lựa chọn hằng ngày. Cân nặng có thời điểm gần 100 kg nhưng anh vẫn chủ quan vì cho rằng mình còn trẻ.
Trước khi đột quỵ xảy ra, cơ thể nhiều lần phát tín hiệu cảnh báo. Anh thường xuyên đau đầu, mất ngủ kéo dài nhưng chỉ nghĩ đó là hệ quả của áp lực công việc nên không đi khám. Ngoài ra, việc sử dụng rượu bia và thuốc lá diễn ra thường xuyên. Mỗi tuần, anh tham gia 3-4 cuộc nhậu vì công việc và các mối quan hệ xã hội.
Biến cố xảy ra trong một buổi tối khi đang chơi thể thao. Anh đột ngột ngã quỵ, được đưa vào cấp cứu và phải nằm điều trị suốt 28 ngày tại Bệnh viện Bạch Mai. “Khi đó tôi gần như không thể tự chủ cơ thể. Những ngày nằm viện là quãng thời gian khó khăn nhất”, anh nhớ lại.
Kết quả thăm khám cho thấy người bệnh mang dị dạng mạch máu não bẩm sinh nhưng chưa từng được phát hiện. Theo các bác sĩ, yếu tố nguy cơ này kết hợp với tình trạng thức khuya kéo dài, béo phì, sử dụng rượu bia, thuốc lá và vận động cường độ cao vào ban đêm đã làm tăng nguy cơ đột quỵ.
Một trường hợp khác là cô gái 22 tuổi ở Phú Thọ nhập viện vì đau đầu, hoa mắt, chóng mặt và đột ngột mất thính lực tai trái.
Chụp cộng hưởng từ sọ não phát hiện nhiều ổ nhồi máu cấp tại thùy trán trái, dấu hiệu điển hình của đột quỵ não.
Do bệnh nhân còn trẻ, các bác sĩ tiếp tục tìm nguyên nhân bằng chụp CT lồng ngực có tiêm thuốc cản quang và siêu âm tim qua thực quản. Kết quả phát hiện một khối u nhầy kích thước 4,2 x 4,2 cm nằm trong nhĩ trái.
Sau hội chẩn liên chuyên khoa, người bệnh được chẩn đoán u nhầy nhĩ trái gây nhồi máu não cấp và mất thính lực tai trái.
Êkíp phẫu thuật tim mạch đã cắt bỏ toàn bộ khối u bằng phương pháp nội soi. Sau hai giờ phẫu thuật, khối u được lấy trọn, không còn tổn thương trong buồng tim. Một tuần sau, bệnh nhân hồi phục tốt, có thể đi lại, sinh hoạt bình thường và được xuất viện.
Đột quỵ đang có xu hướng trẻ hóa
Theo PGS.TS Mai Duy Tôn, Giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai, đột quỵ hiện là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn phế trên thế giới. Mỗi năm Việt Nam ghi nhận hơn 200.000 ca mắc mới, trong đó nhiều người sống sót phải chịu di chứng nặng nề, tạo gánh nặng cho gia đình và hệ thống y tế.
Điều đáng lo ngại là bệnh đang có xu hướng trẻ hóa. Tỷ lệ bệnh nhân trẻ hiện chiếm khoảng 10-15% số ca đột quỵ và tiếp tục gia tăng.
Theo ông Tôn, nhiều trường hợp xuất phát từ những yếu tố hoàn toàn có thể phòng tránh như tăng huyết áp không được kiểm soát, béo phì, chế độ ăn mất cân đối, ăn nhiều muối, ít vận động, hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia. Một số bệnh truyền nhiễm như cúm mùa, COVID-19 hay zona thần kinh cũng có thể làm tăng nguy cơ xảy ra đột quỵ ở một số nhóm bệnh nhân.
Ông cho biết Trung tâm Đột quỵ đang đề xuất Bộ Y tế xây dựng chương trình quốc gia về phòng chống và quản lý đột quỵ với ba mục tiêu chính là giảm tỷ lệ mắc mới, giảm tử vong và giảm tàn phế.
Phòng ngừa đột quỵ
Theo chuyên gia, phòng ngừa vẫn là giải pháp hiệu quả nhất. Người dân cần nhận biết sớm các yếu tố nguy cơ, thay đổi lối sống bằng cách bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia, tăng cường vận động, duy trì chế độ ăn lành mạnh và giảm lượng muối trong khẩu phần hằng ngày.
Đối với người mắc tăng huyết áp hoặc các bệnh mạn tính, việc tuân thủ điều trị có ý nghĩa quyết định. Người bệnh cần dùng thuốc đều đặn theo chỉ định, tái khám định kỳ và không tự ý ngừng thuốc khi thấy chỉ số huyết áp trở về bình thường.
Các chuyên gia cũng khuyến cáo tiêm chủng đầy đủ cho trẻ em và người lớn, đặc biệt người cao tuổi hoặc có bệnh nền, nhằm hạn chế nguy cơ mắc các bệnh truyền nhiễm có thể làm tăng biến chứng trên tim mạch và não.
Một thực tế đáng báo động khác là nhiều bệnh nhân trẻ vẫn đến viện quá muộn vì không nghĩ mình có thể bị đột quỵ. Khi xuất hiện các dấu hiệu như méo miệng, yếu liệt tay chân, nói khó, đau đầu dữ dội hoặc rối loạn ý thức, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế ngay lập tức để tận dụng “thời gian vàng” điều trị. Chỉ vài giờ chậm trễ cũng có thể khiến cơ hội phục hồi giảm đáng kể hoặc để lại di chứng suốt đời.
