Từ ngày 1/7/2026, Bộ Y tế chính thức áp dụng Hướng dẫn kiểm soát yếu tố nguy cơ, người có yếu tố nguy cơ và người mắc bệnh không lây nhiễm tại cộng đồng theo Quyết định 1983/QĐ-BYT.
Một trong những điểm đáng chú ý của bộ hướng dẫn là bệnh đột quỵ được đưa vào danh mục các bệnh không lây nhiễm ưu tiên phát hiện, sàng lọc sớm tại cộng đồng, cùng với tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), hen phế quản, một số bệnh ung thư phổ biến và bệnh thận mạn.
Việc bổ sung đột quỵ vào danh mục ưu tiên sàng lọc thể hiện định hướng chuyển từ điều trị sang dự phòng. Thay vì chỉ can thiệp khi người bệnh đã xảy ra đột quỵ, hướng tới phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ để có biện pháp quản lý, điều trị kịp thời, giảm biến chứng và tử vong.
Theo hướng dẫn, người có nguy cơ mắc bệnh không lây nhiễm là người chưa mắc hoặc chưa được chẩn đoán mắc bệnh, nhưng có một hoặc nhiều yếu tố nguy cơ làm tăng khả năng mắc bệnh. Những người này sẽ được tư vấn, sàng lọc, theo dõi và quản lý dự phòng tại cộng đồng.
Việc phát hiện sớm được triển khai thông qua nhiều hình thức như kiểm tra sức khỏe học sinh; khám sàng lọc bệnh, tật; khám sức khỏe định kỳ; khám sức khỏe người lao động; khám sức khỏe người cao tuổi; khám sàng lọc và khám, chữa bệnh.
Vậy người dân được hưởng quyền lợi gì để phát hiện bệnh? Khi đến trạm y tế hoặc cơ sở khám, chữa bệnh để sàng lọc nguy cơ đột quỵ, người dân sẽ được thực hiện các nội dung như: Tự điền phiếu đánh giá nguy cơ; Đo huyết áp, cân nặng, vòng eo và chỉ số BMI; Đo điện tim (ECG) nhằm phát hiện rung nhĩ - một trong những nguyên nhân hàng đầu gây đột quỵ.
Bên cạnh đó, người bệnh sẽ xét nghiệm đường huyết, protein niệu; Kết quả sau khám sẽ được liên thông vào hồ sơ sức khỏe điện tử để theo dõi lâu dài.
Việc chủ động đi khám giúp phát hiện nguy cơ đột quỵ trước khi bệnh xảy ra, từ đó có biện pháp can thiệp sớm nhằm giảm nguy cơ biến chứng.
Tuy vậy, bên cạnh hoạt động khám sàng lọc, người dân cũng cần ghi nhớ quy tắc F.A.S.T để nhận biết sớm dấu hiệu đột quỵ, trong đó:
- F (Face): Méo miệng, lệch một bên mặt
- A (Arm): Yếu hoặc liệt tay, chân một bên
- S (Speech): Nói khó, nói đớ hoặc không hiểu lời nói
- T (Time): Gọi cấp cứu ngay khi xuất hiện các dấu hiệu trên vì mỗi phút trôi qua có gần 2 triệu tế bào não bị tổn thương.
Theo Bộ Y tế, hướng dẫn mới cũng giúp chuẩn hóa hoạt động sàng lọc, tư vấn và quản lý nguy cơ đột quỵ ngay tại tuyến y tế cơ sở, phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ như rung nhĩ, tăng huyết áp, rối loạn chuyển hóa. Đồng thời lập hồ sơ quản lý, theo dõi lâu dài. Đây được kỳ vọng là bước tiến quan trọng trong việc giảm gánh nặng đột quỵ thông qua dự phòng ngay từ cộng đồng.
