Theo thông báo kết luận thanh tra của Thanh tra Chính phủ về trách nhiệm của Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) trong thực hiện cơ chế tự chủ giai đoạn 2021–2024, nhiều đơn vị trực thuộc đã để xảy ra vi phạm trong quản lý tài chính, đào tạo và hoạt động chuyên môn.
Cụ thể như trong lĩnh vực thu học phí, Trường Quản trị và Kinh doanh ban hành quyết định quy định mức thu học phí năm học 2023–2024 đối với 8 chương trình đào tạo chưa đạt kiểm định chất lượng và chưa ban hành định mức kinh tế - kỹ thuật. Mức thu được áp dụng từ 6–7 triệu đồng/tháng đối với trình độ đại học, 6,75–7,5 triệu đồng/tháng đối với thạc sĩ và 11 triệu đồng/tháng đối với tiến sĩ, vượt mức quy định.
Trường Đại học Kinh tế thu học phí văn bằng 2 năm học 2021–2022 đối với các ngành kinh tế ở mức 450.000 đồng/tín chỉ, trong khi mức quy định là 360.000 đồng/tín chỉ.
Tương tự, Trường Đại học Giáo dục thu học phí văn bằng 2 đối với các ngành đào tạo giáo viên ở mức 470.000 đồng/tín chỉ, vượt khung quy định từ 303.000–427.200 đồng/tín chỉ.
Một vấn đề đáng chú ý khác là việc trích lập và sử dụng Quỹ học bổng khuyến khích học tập. Theo kết luận thanh tra, cả 8 trường được kiểm tra đều chưa thực hiện trích lập đầy đủ 8% số tiền học phí thu được để hình thành quỹ học bổng theo quy định. Tổng số tiền phải trích lập là hơn 332,27 tỷ đồng, nhưng thực tế mới trích lập hơn 237,9 tỷ đồng, còn thiếu hơn 94,37 tỷ đồng.
3 trường bị phát hiện sử dụng quỹ học bổng sai mục đích. Cụ thể, Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật đã chi 1,576 tỷ đồng; Trường Quản trị và Kinh doanh chi 742,29 triệu đồng; Trường Đại học Công nghệ chi 596,49 triệu đồng từ quỹ này để thực hiện các nội dung chi khác, trong đó có hỗ trợ học sinh, sinh viên và hoạt động khuyến học.
Trong công tác tuyển sinh, Thanh tra Chính phủ xác định có 6/8 trường tuyển sinh vượt chỉ tiêu được giao hoặc phê duyệt, gồm: Trường Đại học Công nghệ, Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật, Trường Đại học Giáo dục, Trường Đại học Ngoại ngữ, Trường Đại học Kinh tế và Trường Quốc tế.
Đối với việc mở ngành đào tạo, Giám đốc ĐHQGHN ban hành quyết định quy định ĐHQGHN tự chủ mở ngành thuộc lĩnh vực sức khỏe là không đúng thẩm quyền. Cụ thể, việc mở ngành Ngoại khoa trình độ thạc sĩ theo Quyết định số 2360/QĐ-ĐHQGHN ngày 12/8/2021 được xác định là trái thẩm quyền theo quy định của Luật Giáo dục đại học.
Ngoài ra, trong giai đoạn 2021–2024, ĐHQGHN đã ban hành 6 quyết định mở ngành đào tạo trình độ đại học thí điểm và trình Bộ Giáo dục và Đào tạo cho phép mở 3 ngành đào tạo trình độ thạc sĩ thuộc lĩnh vực sức khỏe khi chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện về đội ngũ giảng viên cơ hữu.
Riêng Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật không duy trì đủ số lượng giảng viên cơ hữu có ngành phù hợp chủ trì xây dựng và thực hiện chương trình đào tạo đối với 4 ngành.
Trong lĩnh vực quản lý ngân sách, ĐHQGHN bị xác định giao kinh phí hỗ trợ chi thường xuyên từ ngân sách nhà nước cho một số đơn vị thành viên, đơn vị trực thuộc cao hơn mức quy định tạm tính 215,671 tỷ đồng trong giai đoạn 2021–2024.
ĐHQGHN đã cấp kinh phí từ nguồn trích chuyển cho 66 khoản chi với tổng số tiền 138,361 tỷ đồng. Trong đó có các khoản chi sai mục đích, chi trùng với nhiệm vụ thường xuyên đã được ngân sách nhà nước cấp kinh phí. Ban Kế hoạch - Tài chính cũng bị chỉ ra thiếu sót trong kiểm tra, quyết toán và thu hồi số tiền còn dư tại các đơn vị.
Trong quản lý tài sản công, Trường Quản trị và Kinh doanh và Trường Đại học Giáo dục mua sắm ô tô có giá cao hơn mức tối đa 720 triệu đồng/xe theo quy định tại thời điểm được thanh tra xem xét.
Bên cạnh đó, Văn phòng ĐHQGHN, Trường Quản trị và Kinh doanh và Trường Đại học Ngoại ngữ đã cho thuê, liên doanh, liên kết tài sản công khi chưa có đề án được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
Kết luận thanh tra cũng làm rõ hai đề tài khoa học cấp quốc gia do Trường Đại học Kinh tế, ĐHQGHN chủ trì. Đối với đề tài “Báo cáo thường niên kinh tế Việt Nam 2021 - Xác định lại vị thế cạnh tranh của Việt Nam trong bối cảnh biến động toàn cầu”, mã số QG.21.46, Thanh tra Chính phủ phát hiện hồ sơ thuê khoán thực hiện hai chuyên đề không phản ánh đúng, đầy đủ các tác giả tham gia. Nội dung các chuyên đề có phần trùng lặp với chương 1 và chương 2 của một ấn phẩm báo cáo thường niên kinh tế Việt Nam năm 2021 đã được xuất bản trước đó. Theo kết luận, ngân sách nhà nước đã thanh toán, quyết toán 111,154 triệu đồng cho hai chuyên đề này.
Đối với đề tài “Báo cáo thường niên kinh tế Việt Nam năm 2020 - Chính sách tài khóa phục vụ phát triển bền vững”, mã số QG.20.49, hồ sơ thuê khoán hai chuyên đề cũng không phản ánh đầy đủ các tác giả thực hiện và có nội dung trùng lặp với các chương trong ấn phẩm báo cáo thường niên kinh tế Việt Nam năm 2020. Số tiền ngân sách nhà nước đã thanh toán, quyết toán cho các nội dung liên quan là 92,901 triệu đồng.
Thanh tra Chính phủ xác định những vấn đề trên có dấu hiệu lừa dối trong hoạt động khoa học và công nghệ, vi phạm quy định tại Luật Khoa học và Công nghệ năm 2013. Ngày 9/9/2026, hai chủ nhiệm đề tài đã nộp trả tổng cộng hơn 204 triệu đồng về Trường Đại học Kinh tế.
Ngoài những nội dung nêu trên, kết luận thanh tra còn chỉ ra các vi phạm trong thành lập đơn vị trực thuộc, quản lý nhân sự, bổ nhiệm cán bộ, thực hiện nghĩa vụ thuế và quản lý các nguồn tài chính.
Thanh tra Chính phủ yêu cầu ĐHQGHN rà soát, xác định rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân liên quan theo từng thời kỳ, từng lĩnh vực và mức độ tham gia; xem xét xử lý trách nhiệm đối với các trường hợp vi phạm theo thẩm quyền.
Bộ Giáo dục và Đào tạo rà soát các vi phạm tại ĐHQGHN, trường hợp đủ căn cứ thì xem xét xử lý trách nhiệm các Phó Giám đốc, đồng thời kiến nghị cấp có thẩm quyền xử lý trách nhiệm Giám đốc giai đoạn 2021-2024.
ĐHQGHN và các cơ quan liên quan phải xây dựng kế hoạch thực hiện kết luận thanh tra, khắc phục hậu quả, xử lý các vi phạm về kinh tế, tài chính, ngân sách và tài sản công. Trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày công khai kết luận thanh tra, ĐHQGHN phải báo cáo đầy đủ kết quả thực hiện, kèm tài liệu chứng minh việc khắc phục và xử lý trách nhiệm.
