Để làm rõ những chuyển biến trong năng lực thực thi của chính quyền địa phương cũng như yêu cầu đổi mới tư duy quản trị nhằm hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, phóng viên VOV phỏng vấn bà Phạm Thị Ngọc Thủy, Giám đốc điều hành Văn phòng Ban Nghiên cứu Phát triển Kinh tế tư nhân (Ban IV).
Phóng viên: Thưa bà, bài toán tăng trưởng kinh tế 2 con số đã kích hoạt năng lực thực thi và hành động của các địa phương. Bà cảm nhận điều này như thế nào?
Bà Phạm Thị Ngọc Thủy: Mục tiêu tăng trưởng cao rõ ràng đã tạo ra một luồng sinh khí mới, kéo chính quyền nhiều địa phương vào cuộc đua hành động thực chất hơn. Doanh nghiệp cảm nhận rất rõ áp lực tích cực này.
Tuy nhiên, với cộng đồng doanh nghiệp, sự chuyển động của bộ máy sẽ cần được thể hiện ở ba chữ 'giảm' và một chữ 'nhanh': giảm thủ tục rườm rà, giảm thanh kiểm tra trùng lặp, giảm chi phí không chính thức; và nhanh trong giải quyết vướng mắc.
Nơi nào chính quyền thực sự coi khó khăn của doanh nghiệp như việc của chính mình thì chúng tôi tin là 'ngọn lửa' tăng trưởng mới thực sự bén vào thực tế.
Tôi lấy ví dụ: Dịp Tết vừa rồi chúng ta chứng kiến doanh nghiệp kiến nghị diện rộng do gặp khó khăn với khâu triển khai Nghị định 46 về nhập khẩu hàng hóa thực phẩm, nhiều địa phương chờ hướng dẫn cấp cao, nhưng có địa phương như Tây Ninh, UBND tỉnh và hải quan đã ngay lập tức phân tích tình huống, đưa ra giải pháp vừa thỏa đáng về quản lý nhà nước vừa tạo thuận lợi cho DN để thông luồng hàng nhập qua cửa khẩu, hải quan Tây Ninh thậm chí còn trực 24/7 để hỗ trợ doanh nghiệp vì các mặt hàng sắn tươi chậm ngày nào thiệt hại ngày đó. Đó chính là chữ “nhanh” mà không cần tuyên truyền gì doanh nghiệp vẫn đặc biệt ghi nhận.
Hay Chỉ thị 42-CT/TU mà Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lào Cai mới ban hành và các quyết định cải cách đồng bộ của tỉnh Lào Cai (như Quyết định số 63 và 64/2026 về quy chế luân chuyển hồ sơ, phối hợp đất đai), phía doanh nghiệp được cắt giảm và giải phóng phần lớn các quy trình thủ tục nặng nề nhất liên quan đến đất đai so với trước đây. Những cái “giảm” như vậy thực sự là tiền đề rất quan trọng để kích hoạt niềm tin trong doanh nghiệp, cũng chính là kích hoạt hiệu quả dòng chảy đầu tư và sẽ đóng góp thiết thực cho mục tiêu tăng trưởng 2 con số.
Phóng viên: Nếu được kiến nghị một thay đổi có tính đột phá để biến mục tiêu tăng trưởng thành kết quả thực chất, theo bà, điều gì cần lựa chọn ưu tiên: tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, nâng cao trách nhiệm thực thi hay tạo lập môi trường kinh doanh minh bạch và ổn định?
Bà Phạm Thị Ngọc Thủy: Thể chế là điều kiện cần, nhưng trách nhiệm thực thi là điều kiện đủ để giải phóng nguồn lực trong dân, trong doanh nghiệp và nhiều bên liên quan.
Cả ba yếu tố nói trên đều cấu thành một tam giác phát triển, không thể thiếu cạnh nào, nhưng nếu phải chọn một điểm nghẽn then chốt nhất lúc này để đột phá, tôi chọn nâng cao trách nhiệm thực thi.
Bởi vì thể chế dù có hoàn thiện đến đâu, chính sách dù có thông thoáng đến mấy, nhưng nếu ở khâu thực thi, cán bộ vẫn giữ tâm lý 'thủ thế', e dè, đùn đẩy vì sợ sai; hay thậm chí làm vì lòng riêng thì dự án vẫn tắc, dòng vốn vẫn đọng và cơ hội của doanh nghiệp sẽ trôi qua.
Ngược lại, nếu khâu thực thi quyết liệt, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, đúng tinh thần dám nghĩ, dám làm, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, thì mỗi địa phương, mỗi người lãnh đạo và cán bộ sẽ tìm ra giải pháp linh hoạt trong khuôn khổ pháp luật để tháo gỡ cho doanh nghiệp. Điều doanh nghiệp cần nhất lúc này là những quyết định dứt khoát, đúng thẩm quyền và đúng thời điểm.
Phóng viên: Trong bối cảnh nhiều khó khăn, thách thức, yêu cầu quản trị quốc gia và đổi mới mô hình tăng trưởng, phân cấp, phân quyền mạnh, nếu không có cách làm sáng tạo, chủ động, linh hoạt, địa phương sẽ tụt hậu trong cuộc đua tăng trưởng. Điều này đòi hỏi vai trò dẫn dắt, lan tỏa của người đứng đầu như thế nào, thưa bà?
Bà Phạm Thị Ngọc Thủy: Trong bối cảnh mới với những yêu cầu đổi mới toàn diện từ tư duy tới cách làm, chúng ta thấy, người đứng đầu không chỉ là người ký duyệt, mà phải là 'kiến trúc sư' mở đường và là điểm tựa an toàn cho cấp dưới tập trung và quyết tâm thực thi.
Chủ trương "Phân cấp, phân quyền mạnh” trao cho địa phương quyền tự quyết, nhưng đồng thời cũng là phép thử rất lớn đối với bản lĩnh người đứng đầu.
Trong cuộc đua tăng trưởng hiện nay, người đứng đầu không thể đóng vai người 'giữ khung an toàn' mà phải là người dẫn dắt kiến tạo. Sự chủ động, tinh thần dấn thân của Bí thư, Chủ tịch tỉnh chính là điểm tựa tâm lý lớn nhất để cấp dưới dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm. Điều này sẽ kích hoạt tinh thần thực thi quyết liệt, hiệu quả hơn của bộ máy các cơ quan địa phương.
Phóng viên: Điều đạt được không chỉ ở con số tăng trưởng mà còn tạo sự chuyển động cho cả bộ máy với cách thức và năng lực làm việc mới trong một hệ thống quản trị bài bản mà mỗi nhân tố trong đó đều chủ động phát huy được sáng tạo và năng lực cho lợi ích chung. Bà suy nghĩ như thế nào về điều này?
Bà Phạm Thị Ngọc Thủy: Tôi nhớ trong một số phát biểu chỉ đạo quan trọng của Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đều đã hàm ý vấn đề này. Ví như tại Hội nghị sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổng thể của hệ thống chính trị và chính quyền 3 cấp, Tổng bí thư, Chủ tịch nước cho rằng, nhiệm vụ tiếp theo là chuyển trọng tâm sang nâng cao chất lượng vận hành, năng lực phục vụ và năng lực kiến tạo phát triển của bộ máy mới.
Hoặc thời điểm đầu năm khi chỉ đạo về chính câu chuyện tăng trưởng cao 10% thì Tổng bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, cần phải tạo sự chuyển biến căn bản về tư duy phát triển trong toàn hệ thống chính trị và xã hội. Coi đây không chỉ là chỉ tiêu kinh tế mà là nhiệm vụ chính trị trung tâm, cấp bách, mang ý nghĩa chiến lược. Xóa bỏ tâm lý an toàn, tư duy nhiệm kỳ, cách làm cục bộ.
Như vậy, con số GDP hay mức tăng trưởng kinh tế 2 con số có thể là mục tiêu cần đạt mỗi năm, nhưng sự chuyển biến về chất của bộ máy công quyền mới là giá trị bền vững cốt lõi và văn hóa công vụ mang tính kiến tạo mới là di sản phát triển lâu dài.
Thông qua mục tiêu này, chúng ta xây dựng được một hệ thống quản trị vận hành theo logic: chuyển từ tư duy "quản lý - xin cho" sang "đồng hành - phục vụ", mỗi công chức đều có động lực sáng tạo thì tăng trưởng sẽ là một kết quả tất yếu.
Di sản lớn nhất sau mỗi chặng đường cải cách, ở giác độ người dân, doanh nghiệp, chúng tôi rất kỳ vọng kết quả của cải cách sẽ là một nền hành chính chuyên nghiệp, liêm chính, nơi chính quyền và doanh nghiệp cùng chung khát vọng, chung mục tiêu để “xây” một năng lực nội sinh quốc gia ngày một mạnh mẽ hơn. Đó mới chính là đích cho câu chuyện của một quốc gia.
PV: Cảm ơn bà!
