
Quốc hội Israel (Knesset) đã bầu ông Matan Kahana, thuộc đảng Yashar của ông Gadi Eisenkot, làm chủ tịch thứ 26 của cơ quan này, thay thế ông Amir Ohana từ đảng Likud của ông Netanyahu. Phát ngôn viên của Knesset cho biết, ông Kahana đã nhận được sự ủng hộ của 66 nghị sĩ.

Thắng lợi từng bước của phe đối lập Israel
Các nghị sĩ đã bỏ phiếu riêng biệt cho từng ứng cử viên thay vì bỏ phiếu đối đầu trực tiếp. Ứng cử viên của đảng Likud, ông Ofir Katz chỉ nhận được sự ủng hộ của 52 nghị sĩ trong cuộc bỏ phiếu riêng đó.
Theo CNN, đây là bước đi đáng kể đầu tiên của khối do ông Eisenkot dẫn đầu nhằm định hướng lại cơ quan lập pháp, kể từ khi Thủ tướng Netanyahu mất thế đa số tại Knesset trong cuộc bầu cử ngày 27/10. Thủ tướng và liên minh gồm các đảng cánh hữu cùng các đảng Do Thái giáo cực đoan của ông chỉ giành được 53 ghế trong quốc hội gồm 120 ghế. Trong khi đó, phe đối lập nắm giữ 67 ghế, bao gồm 48 ghế từ 4 đảng Do Thái và con số kỷ lục 19 ghế từ hai đảng Arab.
Ông Eisenkot - người được Tổng thống Isaac Herzog giao thành lập chính phủ mới vào đầu tháng này - vẫn còn khoảng 4 tuần rưỡi để có thể hoàn thành nhiệm vụ, dù con đường tiến tới nắm quyền của ông vẫn còn nhiều chông gai. Tuy nhiên, khối của ông hiện đã kiểm soát được phiên họp toàn thể của Knesset, các vị trí chủ chốt và chương trình nghị sự lập pháp. Họ dự định sử dụng những lợi thế này để giám sát và hạn chế chính phủ tạm quyền của ông Netanyahu - chính phủ vẫn đang tiếp tục điều hành cho đến khi có người thay thế.
Hôm 17/11, ông Eisenkot cho biết việc bổ nhiệm ông Kahana là một “bước đi dân chủ đúng đắn, phản ánh ý chí của đa số tuyệt đối những cử tri đã bỏ phiếu ủng hộ sự thay đổi”.
Phe của ông Eisenkot “bài binh bố trận”
Khối của ứng cử viên Eisenkot đã bổ nhiệm các chủ tịch lâm thời cho những ủy ban chủ chốt tại Knesset, bao gồm các ủy ban về tài chính và quốc phòng, qua đó mở rộng quyền giám sát và kiểm soát đối với ngân sách cũng như các vấn đề chiến lược. Avigdor Liberman, lãnh đạo đảng đối lập Yisrael Beitenu - hiện đang giữ chức chủ tịch Ủy ban Đối ngoại và quốc phòng - cho biết ông sẽ triệu tập tất cả các lãnh đạo cơ quan an ninh để yêu cầu báo cáo.
Một trong những ưu tiên lập pháp hàng đầu của phe đối lập là đảo ngược các cải cách tư pháp do liên minh cầm quyền sắp mãn nhiệm của ông Netanyahu thúc đẩy - những cải cách từng châm ngòi cho các cuộc biểu tình quy mô lớn chưa từng có trên toàn quốc vào năm 2023. Những người chỉ trích cho rằng các cải cách này đã làm suy yếu các thể chế dân chủ và cơ chế giám sát tư pháp đối với chính phủ Israel.
Các ủy ban đặc biệt đã được thành lập để bãi bỏ đạo luật thay đổi quy trình lựa chọn thẩm phán, cũng như các quy định hạn chế và làm suy yếu vai trò của Tổng chưởng lý. Một ủy ban khác được lập ra để đảo ngược những thay đổi trong quy định truyền thông. Khối của ông Eisenkot cũng cam kết thúc đẩy việc thành lập một ủy ban điều tra cấp nhà nước nhằm làm rõ những thất bại dẫn đến cuộc tấn công do Hamas tiến hành vào ngày 7/10/2023; một vấn đề mà ông Netanyahu đã từ chối tiến hành điều tra.
Ông Netanyahu cùng các đồng minh đã tìm cách ngăn cản việc bầu chọn ông Kahana, đồng thời tìm cách phủ nhận tính chính danh của kết quả này bằng cách cho rằng nó phụ thuộc vào sự ủng hộ từ các đảng của người Arab - mặc dù chính họ cũng từng nhiều lần tìm kiếm sự ủng hộ từ các nghị sĩ người Arab tại Quốc hội.
Sau cuộc bỏ phiếu, đảng Likud đã lên án kết quả này, gọi đây là “một nốt trầm trong lịch sử Knesset” và tuyên bố rằng ông Kahana đắc cử nhờ vào số phiếu từ những người mà họ gọi là “những người ủng hộ” các hành động của các nhóm như Hamas.
Những trở ngại trong việc thay thế ông Netanyahu
Mặc dù chính trị gia Eisenkot và các đồng minh đã giành quyền kiểm soát Quốc hội Israel nhưng họ vẫn vấp phải những trở ngại đáng kể. Ứng viên Eisenkot muốn thành lập “chính phủ khẩn cấp quốc gia” - một chính phủ thiểu số bao gồm 4 đảng đối lập của người Do Thái, nắm giữ tổng cộng 48 ghế. Các đảng của người Arab sẽ đứng ngoài liên minh nhưng cam kết đảm bảo thế đa số tại Knesset để ngăn chính phủ sụp đổ, đổi lại là một số nhượng bộ nhất định.
Tuy nhiên, các nhà lãnh đạo khác trong khối của ông Eisenkot lại có những hướng đi khác biệt. Ông Liberman đã phủ quyết bất kỳ chính phủ nào dựa vào sự ủng hộ từ các đảng của người Arab; thay vào đó, ông thúc đẩy đàm phán với 2 đảng Do Thái giáo cực chính thống là Shas và United Torah Judaism (UTJ) - những đảng vốn là đồng minh truyền thống của ông Netanyahu.
Đảng UTJ (đại diện cho cộng đồng Do Thái giáo cực chính thống Ashkenazi) đã từ chối đề cử ông Netanyahu làm thủ tướng trong các cuộc tham vấn hậu bầu cử và mở đường cho các cuộc thảo luận không chính thức với khối của ông Eisenkot. Dù vậy, trong cuộc bỏ phiếu bầu chủ tịch Knesset, đảng này đã không ủng hộ ông Kahana mà lại chọn ứng cử viên từ đảng Likud. Trong khi đó, đảng Do Thái giáo cực chính thống còn lại là Shas vẫn trung thành với Thủ tướng Netanyahu, khiến chiến lược của ông Liberman trở nên bất định.
Một trở ngại khác đến từ cựu Thủ tướng Naftali Bennett. Theo các thông tin, ông Bennett ưu tiên đàm phán về một chính phủ đoàn kết với đảng Likud của ông Netanyahu hơn là liên minh với các đảng của người Arab hoặc các đảng Do Thái giáo cực chính thống. Tuy nhiên, ông Netanyahu đặt điều kiện rằng ông phải tiếp tục giữ chức thủ tướng - một yêu cầu mà ứng viên Eisenkot đã bác bỏ. Điều này làm dấy lên nghi ngờ về khả năng hiện thực hóa tầm nhìn của ông Bennett.








