Mỹ muốn gì từ cuộc gặp thượng đỉnh với Nga và Trung Quốc?

Quang Trung/VOV-Washington | 17/11/2026, 19:49

Từ tham vọng đạt được thỏa thuận kiểm soát vũ khí hạt nhân đến việc định hình lại quan hệ giữa các cường quốc, cuộc gặp dự kiến giữa Tổng thống Donald Trump, Tổng thống Vladimir Putin và Chủ tịch Tập Cận Bình có thể phản ánh những điều chỉnh quan trọng trong chiến lược đối ngoại của Washington.

Kiểm soát vũ khí hạt nhân và tham vọng để lại dấu ấn ngoại giao

Một trong những mục tiêu trực tiếp nhất của Mỹ là thúc đẩy một khuôn khổ kiểm soát vũ khí hạt nhân mới, có sự tham gia của cả Nga và Trung Quốc. Sau khi Hiệp ước Cắt giảm vũ khí chiến lược mới (New START) hết hiệu lực vào tháng 2/2026, Washington đứng trước bài toán quản lý cạnh tranh hạt nhân giữa ba cường quốc.

Tại cuộc họp báo mới đây của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), có trụ sở tại Washington D.C, Tiến sỹ Heather Williams, Giám đốc Dự án về các vấn đề hạt nhân và Nghiên cứu viên cao cấp, cho biết Tổng thống Donald Trump đã theo đuổi ý tưởng về một thỏa thuận kiểm soát vũ khí từ giữa những năm 1980. Cuộc gặp ba bên, nếu diễn ra, có thể là cơ hội quan trọng để ông hiện thực hóa tham vọng này trước khi kết thúc nhiệm kỳ.

Tuy nhiên, giới chuyên gia nhận định khả năng đạt được một hiệp định toàn diện là rất thấp, do Trung Quốc chưa sẵn sàng tham gia các cuộc đàm phán cắt giảm vũ khí hạt nhân, trong khi Nga muốn đưa cả Anh và Pháp vào những thỏa thuận trong tương lai.

Thay vào đó, Washington có thể tìm kiếm những kết quả khiêm tốn hơn, như một tuyên bố chung về ngăn ngừa chiến tranh hạt nhân, duy trì quyền kiểm soát của con người đối với vũ khí hạt nhân hoặc thiết lập cơ chế thông báo trước các vụ phóng tên lửa.

Tìm kiếm một phương thức quản lý quan hệ mới giữa các cường quốc

Ở cấp độ chiến lược, cuộc gặp có thể phản ánh nỗ lực của chính quyền của ông Trump nhằm điều chỉnh cách thức Mỹ duy trì ảnh hưởng trên thế giới. Chiến lược An ninh Quốc gia Mỹ năm 2025 nhấn mạnh việc tập trung nguồn lực vào những lợi ích cốt lõi, yêu cầu các đồng minh chia sẻ nhiều hơn trách nhiệm an ninh và hạn chế những cam kết quốc tế tốn kém.

Trong nghiên cứu về chiến lược này, chuyên gia Scott R. Anderson của Viện Brookings cho rằng Washington có thể đang cởi mở hơn với tư duy về các phạm vi ảnh hưởng giữa những cường quốc.

Theo cách tiếp cận đó, Mỹ có thể muốn thiết lập những giới hạn cạnh tranh với Nga và Trung Quốc, giảm nguy cơ đối đầu trực tiếp và tìm kiếm các thỏa thuận giúp Washington duy trì lợi ích chiến lược với chi phí thấp hơn.

Tuy nhiên, điều này chưa đồng nghĩa với việc Mỹ sẵn sàng chấp nhận phân chia thế giới thành những khu vực ảnh hưởng riêng biệt. Washington vẫn muốn duy trì vị thế vượt trội tại Tây Bán cầu và ngăn một cường quốc đối thủ thống trị khu vực Ấn Độ Dương–Thái Bình Dương.

Tạo dư địa giải quyết các cuộc khủng hoảng quốc tế

Một mục tiêu khác là sử dụng ngoại giao cấp cao để thúc đẩy những vấn đề mà Washington đang gặp khó khăn, đặc biệt là Ukraine và Iran. Theo ông Victor Cha, Vụ Địa chính trị và Chính sách đối ngoại của CSIS, chính quyền của ông Trump muốn cuộc gặp ba bên tập trung vào kiểm soát vũ khí hạt nhân, trong khi Nga quan tâm nhiều hơn đến vấn đề Ukraine. Chính vì vậy, vấn đề về Ukraine đã được đưa vào chương trình nghị sự trong phút chót dù trước đó các quan chức Mỹ cho biết, vấn đề này không được đề cập do không liên quan tới Bắc Kinh.

Chuyên gia Edgard D. Kagan nhận định Moscow muốn tận dụng cuộc gặp để thể hiện vai trò của Nga trong việc quyết định những vấn đề an ninh quốc tế quan trọng. Điều này có thể gây lo ngại cho Ukraine và các đồng minh châu Âu nếu những vấn đề liên quan trực tiếp đến họ được thương lượng mà không có sự tham gia của họ.

Đối với Mỹ, việc duy trì đối thoại trực tiếp với cả Nga và Trung Quốc có thể tạo thêm đòn bẩy ngoại giao, nhưng cũng đặt ra thách thức trong việc bảo đảm lợi ích của các đồng minh.

Khẳng định quyền chủ động đối ngoại sau bầu cử giữa nhiệm kỳ

Cuộc gặp còn mang ý nghĩa chính trị đối với cá nhân Tổng thống Trump, trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đã làm thay đổi tương quan quyền lực tại Washington.

Theo chuyên gia Edgard Kagan, các chuyến công du quốc tế sau bầu cử giữa nhiệm kỳ thường là cơ hội để tổng thống Mỹ khẳng định quyền chủ động trong chính sách đối ngoại, bất kể những thay đổi tại Quốc hội.

Chuyên gia Victor Cha cũng cho rằng việc ba nhà lãnh đạo cùng xuất hiện có thể tạo ra hiệu ứng truyền thông lớn, dù chưa chắc mang lại những kết quả ngoại giao tương xứng. 

Tuy nhiên, một cuộc gặp lần đầu tiên với cả lãnh đạo Nga và Trung Quốc có thể giúp ông Trump khẳng định rằng Nhà Trắng vẫn giữ vai trò trung tâm trong việc xử lý những vấn đề quốc tế quan trọng. Bên cạnh các mục tiêu an ninh, Washington còn có động cơ thể hiện vai trò của Tổng thống Trump như một nhà lãnh đạo có khả năng trực tiếp thương lượng với những đối thủ chiến lược lớn nhất của Mỹ.

Ổn định quan hệ với Trung Quốc nhưng không từ bỏ cạnh tranh chiến lược

Bên cạnh vấn đề an ninh, Washington cũng muốn duy trì sự ổn định trong quan hệ kinh tế với Bắc Kinh, đặc biệt về thuế quan, khoáng sản chiến lược, chất bán dẫn và trí tuệ nhân tạo.

Theo chuyên gia Ilaria Mazzocco của CSIS, cuộc gặp giữa ông Trump và ông Tập Cận Bình tại APEC có thể chủ yếu giúp duy trì các thỏa thuận hiện có và chuẩn bị cho những cuộc thương lượng thực chất hơn tại hội nghị G20 ở Miami vào tháng 12.

Tuy nhiên, Mỹ vẫn tiếp tục củng cố quan hệ với các đồng minh và đối tác tại châu Á. Chuyên gia Edgard Kagan nhấn mạnh việc ông Trump tiếp xúc với ASEAN và nhóm Bộ tứ gồm Mỹ, Nhật Bản, Australia và Ấn Độ trước khi gặp lãnh đạo Trung Quốc giúp Washington củng cố vị thế thương lượng.

Điều này cho thấy chính quyền của ông Trump có thể muốn ổn định cạnh tranh với Bắc Kinh, nhưng không có nghĩa Washington từ bỏ những lợi ích chiến lược tại châu Á.

Mỹ thúc đẩy ngoại giao kinh tế nhằm củng cố ảnh hưởng tại Đông Nam Á

Bên cạnh các mục tiêu an ninh và kiểm soát vũ khí hạt nhân, chính quyền Tổng thống Trump còn tìm cách tận dụng chuyến công du châu Á để mở rộng ảnh hưởng kinh tế và công nghệ của Mỹ tại Đông Nam Á, khu vực đang trở thành một trong những địa bàn cạnh tranh chiến lược quan trọng giữa Washington và Bắc Kinh.

Ông Victor Cha, Chủ tịch Bộ phận Địa chính trị và Chính sách đối ngoại, cho biết chính quyền Tổng thống Trump đặc biệt quan tâm đến việc đạt được những thỏa thuận thương mại mới với các nước ASEAN. Đáng chú ý, Washington còn muốn khuyến khích các quốc gia Đông Nam Á lựa chọn hệ sinh thái trí tuệ nhân tạo của Mỹ, thông qua việc sử dụng các công cụ hỗ trợ phát triển để tạo động lực hợp tác.

Theo ông Victor Cha, đây là biểu hiện rõ nét của cách tiếp cận ngoại giao thương mại mà chính quyền Trump đang theo đuổi, trong đó các lợi ích kinh tế, công nghệ và chiến lược được kết hợp nhằm mở rộng ảnh hưởng của Washington.

Cách tiếp cận này cho thấy cạnh tranh Mỹ–Trung tại Đông Nam Á không còn chỉ tập trung vào các vấn đề an ninh truyền thống hay tự do hàng hải, mà ngày càng mở rộng sang những lĩnh vực có ý nghĩa quyết định đối với sức mạnh kinh tế trong tương lai, như trí tuệ nhân tạo, hạ tầng số, chất bán dẫn và chuỗi cung ứng công nghệ.

Trong bối cảnh Trung Quốc đã xây dựng được vị thế kinh tế đáng kể tại Đông Nam Á thông qua thương mại, đầu tư và phát triển cơ sở hạ tầng, Washington có thể muốn sử dụng lợi thế công nghệ để củng cố quan hệ với các nước trong khu vực. Việc thúc đẩy sử dụng hệ sinh thái AI của Mỹ không chỉ mang lại lợi ích thương mại cho các doanh nghiệp Mỹ mà còn có thể tạo ra những mối liên kết công nghệ lâu dài, từ hạ tầng điện toán, dữ liệu đến các tiêu chuẩn kỹ thuật.

Đáng chú ý, theo chuyên gia Gregory Poling, Giám đốc Chương trình Đông Nam Á của CSIS, các thỏa thuận thương mại mà chính quyền của Trump theo đuổi với Đông Nam Á có đặc điểm khác với những thỏa thuận dành cho châu Âu và các đối tác Đông Bắc Á. Nếu các thỏa thuận với châu Âu và Đông Bắc Á chú trọng thu hút đầu tư vào Mỹ, thì các cuộc đàm phán với Đông Nam Á tập trung nhiều hơn vào việc tăng xuất khẩu hàng hóa Mỹ và thu hẹp thâm hụt thương mại.

Bài liên quan
Đọc tiếp

(0) Bình luận
Nổi bật VOVLIVE
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đến Thâm Quyến, bắt đầu các hoạt động tại Trung Quốc
Đúng 9h40' ngày 17/11 theo giờ địa phương, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Phu nhân và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã đến Sân bay quốc tế Bảo An, TP Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông, bắt đầu các hoạt động tại Trung Quốc và tham dự Tuần lễ Cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) lần thứ 33.
Mới nhất