Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, sáng nay (21/8), thừa ủy quyền của Thủ tướng trình bày báo cáo tóm tắt tờ trình dự án Nghị quyết của Quốc hội về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp, Bộ trưởng Bộ Tài Chính Ngô Văn Tuấn cho biết, về quy định giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp, tại Điều 1 dự thảo Nghị quyết quy định: Giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân phải nộp của kỳ tính thuế năm 2026 và năm 2027 đối với thu nhập từ kinh doanh của cá nhân cư trú có mức doanh thu hằng năm của năm 2026, năm 2027 không quá 10 tỷ đồng.
Giảm 30% số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp của kỳ tính thuế năm 2026 và năm 2027 đối với doanh nghiệp, tổ chức được thành lập theo quy định của pháp luật Việt Nam có mức doanh thu hằng năm của năm 2026, năm 2027 không quá 10 tỷ đồng.
Trường hợp doanh nghiệp đang được ưu đãi thuế theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp hoặc các Luật, Nghị quyết khác của Quốc hội thì số thuế thu nhập doanh nghiệp được giảm quy định tại khoản này tính trên số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp sau khi đã trừ ưu đãi thuế.
Về lý do, cơ sở đề xuất, Bộ trưởng Bộ Tài chính cho hay, thời gian qua, Chính phủ đã ban hành và trình cấp có thẩm quyền ban hành nhiều chính sách hỗ trợ người dân và doanh nghiệp như giảm thuế giá trị gia tăng đối với hầu hết các mặt hàng, giảm thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu, mỡ nhờn, các giải pháp về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay, miễn thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và miễn, giảm hơn 40 loại phí và lệ phí.
Do đó, trong bối cảnh đã có nhiều chính sách hỗ trợ và căn cứ khả năng cân đối ngân sách nhà nước và để khuyến khích, tạo điều kiện đối với hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển, Chính phủ đề xuất giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân đối với cá nhân kinh doanh có mức doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng trong năm 2026 và năm 2027 và giảm 30% số thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp có mức doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng trong năm 2026 và năm 2027.
Việc đề xuất giảm số thuế phải nộp tương tự như các giải pháp hỗ trợ (giảm 30% số thuế phải nộp) trước đây tại Nghị quyết 30/2008/NQ-CP ngày 11/12/2008 của Chính phủ về những giải pháp cấp bách nhằm ngăn chặn suy giảm kinh tế, duy trì tăng trưởng kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội.
Ngoài ra, thời gian vừa qua chính sách giảm thuế giá trị gia tăng (từ 10% xuống 8%) cho hầu hết các mặt hàng đã góp phần kích cầu tiêu dùng, tăng sức mua hàng hóa, dịch vụ. Qua tổng kết, chính sách này đã phát huy được vai trò điều tiết tiêu dùng, tối ưu hóa chi phí sản xuất, kinh doanh.
Tuy nhiên, chính sách giảm thuế giá trị gia tăng có hiệu lực đến hết năm 2026, theo đó, để hỗ trợ trực tiếp các đối tượng này trong giai đoạn hiện nay, giữ lại nguồn lợi nhuận để tái đầu tư, mở rộng sản xuất, gia tăng thu nhập khả dụng để người dân có điều kiện nâng cao chất lượng cuộc sống, tiêu dùng và tích lũy, hướng tới mục tiêu tăng trưởng 2 con số thì đề nghị giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp có doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng trong năm 2026 và 2027 là cần thiết và phù hợp.
Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, với đề xuất này, theo số thu năm 2025 thì dự kiến tổng số giảm thu ngân sách năm 2026 khoảng 3.191 tỷ đồng và năm 2027 khoảng 3.510 tỷ đồng.
Việc giảm thuế theo đề xuất nêu trên trước mắt có thể làm giảm thu ngân sách nhà nước, nhưng về lâu dài, khi doanh nghiệp và cá nhân phát triển sẽ đóng góp trở lại cho ngân sách thông qua việc nộp thuế đối với tiêu dùng và thu nhập của các doanh nghiệp, cá nhân này.
Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính, việc trình Quốc hội thông qua Nghị quyết tại kỳ họp này sẽ được áp dụng ngay trong quý III năm 2026, góp phần cải thiện dòng tiền, giảm áp lực tài chính và tác động tích cực ngay đến tâm lý người dân, doanh nghiệp so với việc trình Quốc hội xem xét, thông qua vào tháng 10 năm 2026. Được giảm thuế, hộ, cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp chủ động quyết định mua sắm, tái đầu tư, tránh bỏ lỡ cơ hội, phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế bền vững.
Nghiên cứu cơ chế chuyển tiếp hợp lý khi vượt ngưỡng doanh thu 10 tỷ đồng
Trình bày báo cáo thẩm tra, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Thị Phú Hà cho hay, đa số ý kiến nhất trí với đề xuất của Chính phủ về điều kiện hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp được “giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân và số thuế thu nhập doanh nghiệp theo mức doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng trong 2 năm 2026, 2027”.
Tuy nhiên, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ chỉ đạo có các giải pháp để bảo đảm kiểm soát hiệu quả, ngăn ngừa các hành vi chia, tách, chuyển doanh thu.
Nhiều ý kiến đề nghị làm rõ cơ sở áp dụng thống nhất ngưỡng 10 tỷ đồng và giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân và số thuế thu nhập doanh nghiệp cho tất cả lĩnh vực; Cách xác định doanh thu và áp dụng chính sách đối với doanh nghiệp có kỳ tính thuế khác năm dương lịch, doanh nghiệp mới thành lập, doanh nghiệp thực hiện chia, tách, hợp nhất, sáp nhập hoặc có thời gian hoạt động chưa đủ 12 tháng...
Nhiều ý kiến cho rằng, chính sách quy định tại dự thảo Nghị quyết chưa thực sự hợp lý và chưa thật sự bảo đảm nguyên tắc công bằng theo quy mô và có thể không tạo động cơ thúc đẩy phát triển kinh tế.
Cụ thể là hộ, cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp có doanh thu đến 10 tỷ đồng được hưởng chính sách giảm thuế, trong khi đó hộ, cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp có doanh thu chỉ cao hơn 10 tỷ đồng rất nhỏ lại không được hưởng ưu đãi. Do đó, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ nghiên cứu cơ chế chuyển tiếp hợp lý thay cho việc hộ, cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp mất toàn bộ ưu đãi khi vượt ngưỡng doanh thu 10 tỷ đồng.
Về đối tượng được giảm thuế, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng, đối tượng được giảm thuế thu nhập doanh nghiệp tại dự thảo Nghị quyết chưa thống nhất với Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và chưa thống nhất với nội dung nêu tại dự thảo Nghị định hướng dẫn Nghị quyết, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát, báo cáo, làm rõ phạm vi đối tượng được áp dụng chính sách giảm thuế, tránh cách hiểu thiếu thống nhất, gây khó khăn trong thực hiện.
Về hiệu lực thi hành và tổ chức thực hiện, đa số ý kiến nhất trí áp dụng chính sách giảm thuế cho kỳ tính thuế năm 2026 và năm 2027. Tuy nhiên, Nghị quyết dự kiến được thông qua cuối kỳ họp, trong khi chính sách giảm thuế áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2026, nhiều hộ, cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp đã nộp các khoản thuế trong 8 tháng đầu năm.
Dự thảo Nghị quyết và dự thảo Nghị định đều chưa có quy định rõ ràng về nguyên tắc xử lý đối với số thuế thu nhập cá nhân, thu nhập doanh nghiệp đã tạm nộp trong các kỳ tính thuế của năm 2026 trước ngày Nghị quyết có hiệu lực thi hành. Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ làm rõ các điểm trống pháp lý này và khẩn trương ban hành các văn bản hướng dẫn trình tự, thủ tục bù trừ, hoàn trả các khoản thuế đã nộp theo hướng đơn giản hóa tối đa thủ tục, phương thức kê khai và xác định số thuế được giảm; không phát sinh thêm thủ tục hành chính đối với người nộp thuế bảo đảm thuận lợi cho hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp.
