Nghị quyết khép lại giai đoạn phân kỳ đầu tư tuyến đường Hồ Chí Minh quy mô hai làn xe, sau hơn 20 năm triển khai. Đây là dấu mốc nhìn lại kết quả thực hiện chủ trương lớn, đồng thời đặt ra yêu cầu hoàn thành phần việc còn lại và nghiên cứu định hướng đầu tư mới.
Trước khi biểu quyết, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình ý kiến đại biểu. Bộ trưởng cảm ơn Quốc hội, các bộ, ngành, địa phương và nhân dân đã đồng hành triển khai dự án. Tuyến đường mở ra không gian phát triển mới cho hành lang phía Tây, góp phần thúc đẩy kinh tế - xã hội, bảo đảm an sinh, quốc phòng và an ninh.
Theo báo cáo, mục tiêu đến hết năm 2026 cơ bản thông tuyến đường Hồ Chí Minh, sử dụng Quốc lộ 32 và Quốc lộ 21, tổng chiều dài 2.656,5 km. Đến năm 2025, đã hoàn thành 2.499 km; dự kiến hết năm 2026 hoàn thành thêm 144,5 km. Còn 13 km thông xe trên nền cấp phối, dự kiến hoàn thành trong quý I/2027 do những nguyên nhân Chính phủ đã báo cáo.
Về quyết toán, giai đoạn một hoàn tất từ năm 2016. Ở giai đoạn hai, chi phí xây lắp của 1.017 km trên tổng số 1.138 km, tương đương 89,4%, đã được phê duyệt. Phần còn lại sẽ hoàn thành trong năm 2027 theo quy định. Toàn dự án đã trải qua 40 đoàn thanh tra, kiểm toán với 74 lượt dự án. Các kết luận đánh giá quá trình đầu tư cơ bản tuân thủ quy định về quản lý đầu tư, chi phí và pháp luật liên quan. Những tồn tại được các cơ quan, chủ đầu tư và ban quản lý dự án tiếp thu, xử lý.
Tổng giá trị phải xử lý là 1.186 tỷ đồng; các đơn vị đã thực hiện 1.178,6 tỷ đồng, đạt 99,34%. Phần còn lại tiếp tục xử lý khi quyết toán. Với các dự án BOT, Chính phủ đã xây dựng hành lang pháp lý, phân loại nhóm đối tượng để tháo gỡ minh bạch, gắn với kiểm toán cụ thể và bảo đảm hài hòa lợi ích Nhà nước, nhà đầu tư, người dân.
Chính phủ tiếp thu ý kiến về giải quyết tồn tại trong bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; đầu tư đồng bộ đường gom, hầm chui, đường kết nối dân sinh và hỗ trợ sinh kế, nhất là với đồng bào dân tộc thiểu số. Các giải pháp cần gắn với chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển vùng dân tộc thiểu số, miền núi và nông thôn.
Về định hướng, Chính phủ đề nghị nghiên cứu nâng cấp các tuyến thuộc đường Hồ Chí Minh, nhất là đoạn có quy mô cao tốc, phù hợp quy hoạch. Bộ trưởng Trần Hồng Minh nhấn mạnh, sau hơn hai thập kỷ, dù còn tồn tại do nguyên nhân chủ quan, khách quan, tuyến đường đã cơ bản hình thành, đáp ứng mục tiêu.
Theo Bộ trưởng, kết thúc hai nghị quyết là dịp đánh giá kết quả, rút kinh nghiệm và chuẩn bị chính sách, dự án tiếp theo. Đây cũng là động lực để ngành xây dựng chuẩn bị dự án mới, trong đó có những đoạn cao tốc đã được hoạch định theo chủ trương của Đảng và Quốc hội.
Nghị quyết khép lại một giai đoạn đầu tư, không đồng nghĩa dừng phát triển tuyến đường mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh. Những phần việc còn lại, từ thông tuyến, quyết toán, xử lý kiến nghị đến kết nối dân sinh, cần triển khai đúng tiến độ. Định hướng nâng cấp cần gắn với hiệu quả đầu tư, nhu cầu đi lại, phát triển kinh tế - xã hội và quốc phòng, an ninh, tiếp tục phát huy giá trị tuyến đường với người dân, địa phương và cả nước.
