“Các con nghe cô giáo dặn nhé: Ngày khai giảng, bố mẹ đã chuẩn bị bút, sách vở cho chúng mình... phải nhớ là đi học không được mặc quần đùi, áo ba lỗ, mà phải mặc quần áo dài, không được mặc quần áo ngắn đi học nhé...”. Những lời dặn tưởng như rất nhỏ ấy được cô giáo Dương Thị Dịch nhắc đi nhắc lại với học trò trong những ngày trước tựu trường.
Sau 5 năm gắn bó với Trung tâm, cô hiểu rằng với nhiều học sinh khuyết tật, chuẩn bị sách vở, mặc trang phục đúng quy định hay giữ trật tự trong một buổi lễ đều là những kỹ năng cần được hướng dẫn từng bước và lặp lại nhiều lần.
“Những ngày đầu, nhiều em không chịu vào lớp, chỉ biết gào khóc. Cô phải dỗ dành, nịnh từng bạn mới chịu ngồi yên; đến nay các em đã rất ngoan. Dù phụ huynh đã chuẩn bị trang phục, cô vẫn cẩn thận dặn dò ghi tên từng món đồ cho học sinh...”, cô Dịch chia sẻ.
Năm học 2026-2027, Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập Bắc Kạn (tỉnh Thái Nguyên) có 91 học sinh, trong đó 30 em ở nội trú và 34 cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên. Học sinh thuộc nhiều dạng khuyết tật như khiếm thị, khiếm thính, khuyết tật trí tuệ và những khó khăn phát triển khác. Vì khả năng giao tiếp, nhận thức và tự phục vụ của mỗi em khác nhau, giáo viên phải chuẩn bị kế hoạch phù hợp với từng học sinh.
Với học sinh mới, mục tiêu trong những ngày đầu chưa hẳn là kiến thức. Trước hết, các em cần làm quen với lớp, biết nghe hiệu lệnh, ổn định hành vi và cảm thấy an toàn trong môi trường mới. Việc tham dự trọn vẹn Lễ Khai giảng vì thế cũng là một bước tập dượt.
“Khó khăn với chúng tôi là năm nay có nhiều bạn học sinh mới. Để các bạn ấy vào nếp và ngồi dự được một buổi Lễ Khai giảng thì các cô đã phải rèn và quy định hành vi rồi động viên, làm tư tưởng cho các bạn ấy từ trên lớp. Các cô dặn dò trong Lễ Khai giảng các con sẽ phải như thế nào, giờ chào cờ sẽ phải làm những cái gì và các bạn sẽ phải ngồi ngoan ra sao. Bên cạnh những việc quy định hành vi đấy thì các cô cũng có những phần thưởng đưa ra kịp thời để khen ngợi, giúp các bạn đi vào nề nếp ngay từ đầu năm”, cô Nguyễn Thị Trang, giáo viên mầm non của Trung tâm chia sẻ.
Sau lễ khai giảng là nhịp công việc kéo dài suốt năm học. Có em cần được nhắc một việc nhiều lần; có em khó kiểm soát hành vi, hạn chế giao tiếp hoặc chưa thể tự phục vụ. Với 30 học sinh nội trú, thầy cô còn hỗ trợ từ bữa ăn, giấc ngủ, vệ sinh cá nhân, thay quần áo đến sắp xếp đồ dùng. Khi học sinh đau ốm hoặc sốt giữa đêm, người trực lại theo dõi, chăm sóc. Một ngày làm việc vì thế không dừng lại khi giờ học kết thúc. Phía sau những ca trực ấy, mỗi giáo viên cũng có một gia đình cần chăm lo. Có người đang nuôi con nhỏ, có người có cha mẹ đau yếu hoặc chồng công tác xa...
“Tôi cũng cảm thấy hơi chạnh lòng một chút khi không thể trực tiếp dự Lễ Khai giảng cùng con. Với một người mẹ thì tất nhiên là ngày khai giảng của con là một ngày trọng đại và mẹ cũng luôn muốn được đưa con đến trường, nghe tiếng trống khai trường cùng con. Tuy nhiên đối với công việc của mẹ thì con cũng đã hiểu, cảm thông và tự hào khi biết mẹ làm trong trung tâm”, cô Trần Thị Kim Liên, giáo viên Tổng phụ trách Đội, chia sẻ.
Bà Phạm Thúy Hằng, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập Bắc Kạn, cho biết đơn vị cố gắng bố trí công việc và động viên giáo viên cân đối giữa trách nhiệm gia đình với nhiệm vụ chăm sóc, giáo dục học sinh.
“Ngoài việc không được đưa con đến trường, các cô còn phải chăm sóc và hỗ trợ phụ huynh các em học sinh. Hiện nay nhiều cô đang trong độ tuổi sinh nở, con còn nhỏ mới học ở tiểu học, với vai trò vừa làm cha, vừa làm mẹ, vừa là cô giáo nên các cô cũng thiệt thòi hơn. Tuy nhiên, về phía đơn vị cũng đã hết sức tạo điều kiện, động viên để các cô sắp xếp công việc gia đình, con cái và yên tâm công tác. Từ đó, các cô toàn tâm toàn ý chăm sóc những học sinh khuyết tật ở đây”, bà Phạm Thuý Hằng cho hay.
Năm học mới bắt đầu. Với học sinh của Trung tâm, tiến bộ đôi khi được tính bằng việc biết chào hỏi, tự chuẩn bị đồ dùng, tự chăm sóc bản thân hoặc ngồi dự hết một buổi lễ. Những thay đổi ấy có thể nhỏ nếu nhìn từ bên ngoài, nhưng với từng em và gia đình, đó là một bước tiến đáng kể.
Bởi vậy, ngày khai giảng ở Trung tâm không chỉ có cờ hoa và tiếng trống. Nó còn được tạo nên từ những lời dặn lặp lại, những phần thưởng đúng lúc, những đêm thức chăm học sinh và cả phút chạnh lòng của người mẹ không thể dự khai giảng cùng con mình. Từ những điều bình dị ấy, thầy cô kiên nhẫn mở thêm cho mỗi học sinh một con đường tới lớp và tới cuộc sống tự lập hơn.
