Theo chuyên gia tim mạch - bác sĩ Nguyễn Thống (Phòng khám đa khoa Hà Đông), một số yếu tố có thể ảnh hưởng đến huyết áp, bao gồm: căng thẳng hoặc lo lắng, hoạt động thể chất, chế độ ăn, nhiệt độ...
Đối với người bình thường, huyết áp vào ban ngày thường cao hơn ban đêm. Huyết áp có xu hướng hạ xuống thấp nhất vào khoảng từ 1-3h sáng, thời gian con người ngủ say nhất và huyết áp sẽ tăng cao nhất vào khoảng 8 - 10h sáng. Tuy nhiên, nếu mắc phải những sai lầm sau đây sẽ khiến huyết áp tăng vọt vào buổi sáng.
Đứng dậy quá nhanh, quá mạnh
Khi ngủ, huyết áp tương đối thấp, khi vừa tỉnh dậy, huyết áp sẽ tăng lên rất nhanh, đặc biệt là những người bị huyết áp cao hay gặp biến cố về tim mạch vào thời điểm sáng sớm. Đứng dậy quá nhanh, quá mạnh có thể sẽ khiến cho huyết áp đột ngột tăng cao, làm cho mạch máu não bị vỡ, bệnh tình càng nghiêm trọng hơn.
Cũng có một số trường hợp do bị xơ vữa động mạch nên mạch máu khó lưu thông, nếu thay đổi tư thế quá nhanh thì dễ xảy ra tình trạng tụt huyết áp, máu lên não chậm, chóng mặt hoặc ngất xỉu.
Khuyến nghị nên duy trì nguyên tắc "2-2-1", tức là lúc vừa tỉnh dậy, mở mắt nằm im 2 phút, sau đó ngồi yên 2 phút rồi ngồi dịch ra mép giường khoảng 1 phút mới đứng dậy vận động.
Tập thể dục khi thời tiết thay đổi đột ngột
Vào mùa thu và mùa đông, nhiệt độ trong phòng và ngoài trời chênh lệch nhiều. Có những người 4, 5h sáng đã ra ngoài tập thể dục, thời điểm này cơ thể rất dễ bị nhiễm lạnh, khiến cho huyết áp buổi sáng vốn đã cao lại càng tăng nhanh hơn, từ đó làm tăng nguy cơ mắc bệnh mạch máu não.
Khuyến nghị mọi người nên bố trí thời gian tập thể dục vào khoảng 16h chiều. Tập thể hình, tập Thái cực quyền, đi bộ nhanh... đều là những môn tập luyện rất tốt cho sức khỏe. Tập luyện quá sức, tập bừa bãi cũng có thể gây ra vấn đề cho tim mạch.
Theo bác sĩ Nguyễn Thông, huyết áp tăng cao vào buổi sáng không phải là hiện tượng hiếm gặp, nhưng nếu thường xuyên xảy ra và vượt ngưỡng an toàn thì đó là dấu hiệu cảnh báo sớm nguy cơ tai biến mạch máu não, nhồi máu cơ tim. Đặc biệt, với người trung niên, cao tuổi hoặc đã được chẩn đoán tăng huyết áp, việc kiểm soát “đỉnh huyết áp buổi sáng” có ý nghĩa rất quan trọng trong phòng ngừa biến cố tim mạch.
Bác sĩ khuyến cáo, ngay sau khi thức dậy, người dân nên đo huyết áp trước khi uống thuốc hoặc ăn sáng để nắm được chỉ số thực tế của cơ thể. Nếu nhiều ngày liên tiếp ghi nhận huyết áp buổi sáng cao hơn hẳn so với các thời điểm khác, cần đến cơ sở y tế để được tư vấn và điều chỉnh lối sống hoặc phác đồ điều trị.
Ngoài việc tránh hai sai lầm phổ biến nêu trên, người dân cần lưu ý một số nguyên tắc sau:
Ngủ đủ giấc, hạn chế thức khuya. Thiếu ngủ làm hệ thần kinh luôn trong trạng thái căng thẳng, khiến huyết áp dễ tăng mạnh vào sáng sớm.
Giữ tinh thần thư giãn trước khi ngủ, tránh suy nghĩ nhiều, hạn chế sử dụng điện thoại, thiết bị điện tử sát giờ đi ngủ.
Hạn chế rượu bia, thuốc lá, nhất là vào buổi tối và sáng sớm. Nicotine và cồn đều có tác dụng co mạch, làm huyết áp tăng nhanh.
Duy trì chế độ ăn nhạt, giảm muối, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, nhiều mỡ. Với người đang điều trị tăng huyết áp, cần tuân thủ đúng hướng dẫn dùng thuốc của bác sĩ, không tự ý bỏ liều hoặc thay đổi giờ uống.
