Đột phá chẩn đoán trong 2-4 giờ và cơ hội chữa khỏi không di chứng
Nhiều người trẻ khi nhận kết quả chẩn đoán mắc lao thường rơi vào trạng thái hoang mang, lo sợ bệnh sẽ ảnh hưởng lâu dài đến tương lai, học tập và cuộc sống. Tại Việt Nam, rào cản lớn nhất trong cuộc chiến chống lao hiện nay không còn nằm ở năng lực y tế, mà chính là sự kỳ thị của xã hội và tâm lý tự ti của người bệnh. Nhãn gán “bệnh truyền nhiễm nan y”, “bệnh của sự nghèo khổ” từ quá khứ khiến nhiều người giấu bệnh, trì hoãn khám chữa, vô tình biến mình thành nguồn lây cho gia đình và cộng đồng.
Tuy nhiên, TS.BS Nguyễn Thu Hà, Trưởng khoa Lao Hô hấp (Bệnh viện Phổi Trung ương), Phó trưởng Bộ môn Lao và Bệnh phổi (Trường Đại học Y Hà Nội) khẳng định: Bệnh lao là bệnh hoàn toàn có thể điều trị khỏi dứt điểm, thậm chí không để lại bất kỳ di chứng nào nếu được phát hiện sớm và điều trị kịp thời.
Hiện nay, công tác chẩn đoán bệnh lao đã có những bước tiến vượt bậc. Trước đây, phương pháp nuôi cấy vi khuẩn truyền thống trên môi trường đặc phải mất từ 4 đến 6 tuần (hoặc 2 đến 3 tuần đối với môi trường lỏng) mới cho kết quả. Ngày nay, Bệnh viện Phổi Trung ương đã triển khai các kỹ thuật sinh học phân tử hiện đại như GeneXpert, LPA, TRC và giải trình tự gen (được WHO khuyến cáo).
Những công nghệ này giúp rút ngắn thời gian chẩn đoán xuống chỉ còn 2 - 4 giờ, không chỉ phát hiện chính xác vi khuẩn lao mà còn xác định được các gen đột biến kháng thuốc. Đồng thời, các kỹ thuật xâm lấn tối thiểu như nội soi phế quản, sinh thiết xuyên thành ngực hay sinh thiết qua nội soi giúp bác sĩ lấy bệnh phẩm chính xác để điều trị trúng đích cho bệnh nhân.
Bên cạnh đó, việc ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) trong đọc phim X-quang phổi diện rộng giúp phát hiện những tổn thương lao rất nhỏ ngay từ giai đoạn sớm, thậm chí khi người bệnh chưa có triệu chứng rõ ràng.
Về điều trị, các phác đồ thuốc chống lao phối hợp thế hệ mới cùng chiến lược điều trị có kiểm soát đã giúp rút ngắn thời gian điều trị, giảm tối đa tác dụng phụ và nâng tỷ lệ chữa khỏi thành công lên gần như tuyệt đối đối với lao nhạy cảm với thuốc.
“Cạm bẫy” bỏ thuốc giữa chừng và thông điệp xóa bỏ kỳ thị
Theo TS.BS Nguyễn Thu Hà, để đạt hiệu quả điều trị tối ưu, nguyên tắc cốt lõi người bệnh cần ghi nhớ là: Phát hiện sớm, điều trị đúng - đủ liều, đúng thời gian và kiên trì theo dõi theo lịch hẹn của bác sĩ.
Thực tế điều trị ghi nhận không ít bệnh nhân sau 1-2 tháng uống thuốc, thấy hết ho, hết sốt, ăn ngon ngủ tốt liền nghĩ mình đã khỏi bệnh nên tự ý ngưng thuốc. TS.BS Nguyễn Thu Hà cảnh báo đây là một sai lầm hết sức nguy hiểm.
“Dù triệu chứng lâm sàng đã giảm nhưng vi khuẩn lao vẫn chưa bị tiêu diệt hoàn toàn. Nếu không tuân thủ đủ liệu trình điều trị (thông thường là 6 tháng), vi khuẩn lao sẽ bùng phát trở lại và chuyển sang dạng lao kháng thuốc. Khi đó, quá trình điều trị sẽ vô cùng khó khăn, vất vả và tốn kém hơn rất nhiều”, TS.BS Nguyễn Thu Hà nhấn mạnh.
Bên cạnh nỗ lực của ngành y tế, rào cản lớn nhất hiện nay đối với người bệnh trẻ tuổi chính là tâm lý sợ bị xã hội và bạn bè kỳ thị. Sự xa lánh của cộng đồng vô tình đẩy người bệnh vào thế giấu bệnh, âm thầm làm gia tăng nguy cơ lây nhiễm vi khuẩn cho những người thân xung quanh.
Bác sĩ đưa ra lời khuyên cộng đồng không nên kỳ thị người bệnh lao. Thay vào đó, hãy đồng hành, động viên và khuyên ngủ người có triệu chứng chủ động đi thăm khám sớm. Việc mỗi cá nhân chủ động bảo vệ sức khỏe của bản thân không chỉ giúp chữa khỏi bệnh cho chính mình mà còn góp phần quan trọng bảo vệ gia đình và toàn xã hội.
