Tuy nhiên, tại không ít xã, phường, áp lực công việc đang gia tăng trong khi số lượng, cơ cấu và chất lượng đội ngũ công chức chưa đồng đều. Thiếu người ở một số lĩnh vực chuyên môn, nhưng lại thừa cục bộ ở nơi khác đang trở thành điểm nghẽn cần sớm tháo gỡ.
Sau sắp xếp, tỉnh Lạng Sơn có 65 đơn vị hành chính cấp xã. Đến nay, bộ máy cơ bản hoạt động ổn định, thông suốt; hiệu lực quản lý nhà nước từng bước được nâng lên; việc giải quyết thủ tục cho người dân, doanh nghiệp ngày càng thuận lợi hơn. Tuy vậy, phía sau kết quả bước đầu là áp lực ngày càng lớn đối với đội ngũ cán bộ, công chức cơ sở. Sau sáp nhập, bộ máy được tinh gọn nhưng khối lượng hồ sơ, văn bản và phạm vi công việc tại cấp xã tăng đáng kể. Ở một số địa phương, cán bộ thường xuyên phải làm ngoài giờ để xử lý công việc thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau.
Tại xã Đồng Đăng, khó khăn không chỉ nằm ở số lượng cán bộ mà còn ở sự thiếu hụt các chuyên ngành cần thiết cho hoạt động quản lý tại cơ sở. Ông Trịnh Tiến Duy, Bí thư Đảng ủy xã Đồng Đăng cho biết, dù đội ngũ công chức đã dần thích nghi với mô hình làm việc mới, chất lượng và cơ cấu chuyên môn vẫn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu thực tế.
“Kể từ khi vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, địa phương đã đạt được những kết quả tích cực. Đội ngũ công chức cấp xã đã cơ bản làm quen với môi trường làm việc mới, cũng đã thích ứng, thích nghi với áp lực công việc hiện nay. Tuy nhiên hiện nay trong quá trình triển khai thực hiện có một số khó khăn về công tác cán bộ, nhất là chất lượng đội ngũ công chức (CBCC) không đồng đều, vừa thiếu cán bộ công chức chuyên môn, thiếu các chuyên ngành như về đất đai, công nghệ thông tin, tài chính, xây dựng, y tế; đồng thời cơ cấu chuyên môn chưa phù hợp vị trí việc làm, thiếu nguồn cán bộ quy hoạch, cũng như bổ nhiệm các chức danh, có những hạn chế trong thực thi công vụ. Trong đó tư duy, phương pháp làm việc cũng có nhiều cái chưa được cải thiện. Đồng thời chế độ chính sách cho CBCC cấp xã cũng chưa thực sự khuyến khích để mọi người thực sự dành trọn tâm huyết trong quá trình thực hiện các công việc”, ông Trịnh Tiến Duy cho biết.
Theo Sở Nội vụ tỉnh Lạng Sơn, những bất cập hiện nay bắt nguồn một phần từ quá trình bố trí cán bộ sau sắp xếp. Khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, toàn bộ cán bộ, công chức cấp huyện được điều chuyển về cấp xã; cán bộ cấp xã được bố trí theo đơn vị hành chính mới. Xã sáp nhập từ nhiều đơn vị thì tiếp nhận số lượng cán bộ lớn hơn, dẫn tới tình trạng nơi thừa, nơi thiếu và cơ cấu chuyên ngành không đồng đều. Trong tổng số 2.211 cán bộ, công chức cấp xã của tỉnh, có 484 người được đào tạo chuyên ngành luật, chiếm hơn 22%; 215 người thuộc chuyên ngành quản lý đất đai và 169 người thuộc lĩnh vực nông, lâm nghiệp. Trong khi đó, nhiều xã lại thiếu nhân lực ở các chuyên ngành công nghệ thông tin, xây dựng, giao thông, giáo dục, đào tạo và y tế.
Một vấn đề khác là cơ cấu nguồn cán bộ chưa thật sự cân đối. Hiện khoảng 70% cán bộ, công chức cấp xã là đội ngũ cấp xã cũ, chỉ khoảng 30% được điều chuyển từ cấp huyện. Sự khác biệt về trình độ, kinh nghiệm và phương pháp làm việc khiến chất lượng thực thi công vụ giữa các địa phương chưa đồng đều. Để khắc phục tình trạng này, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lạng Sơn đã ban hành Kết luận số 15 về điều chuyển, sắp xếp và bố trí lại cán bộ giữa các xã. Tỉnh cũng triển khai nhiều phương án như điều động nhân sự giữa khối Đảng và chính quyền, điều chuyển giữa các xã trong cùng khu vực, chuyển viên chức thành công chức, biệt phái cán bộ, tăng cường nhân lực từ các sở, ngành và ký hợp đồng theo Nghị định số 173.
Tuy nhiên, những giải pháp trước mắt vẫn chưa xử lý triệt để sự mất cân đối về biên chế và chuyên môn. Hiện toàn tỉnh có 21 xã vượt định mức biên chế, 8 xã có số lượng cán bộ đúng định mức. Vì vậy, muốn tuyển thêm người cho các vị trí còn thiếu, tỉnh phải đồng thời điều tiết biên chế và bố trí lại những cán bộ đang dư ở một số chuyên ngành, địa phương.
Bà Hoàng Thị Hiền, Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Lạng Sơn cho biết, cùng với tuyển dụng mới, tỉnh đang tập trung vào việc sắp xếp lại đội ngũ và nâng cao năng lực thực thi công vụ cho cán bộ cấp xã.
“Trong thời gian tới, ngay sau khi HĐND ban hành NQ để giao biên chế sẽ tuyển dụng sớm, nếu tuyển dụng theo quy định mất đến 2-3 tháng. Tuy nhiên với những xã đặc biệt khó khăn, nếu thí sinh cam kết ở lại ít nhất 5 năm trở lên thì có thể thực hiện phương thức xét tuyển, do đó thời gian có thể rút ngắn hơn. Chúng tôi tiếp tục nghiên cứu, đợi ý kiến chỉ đạo của Trung ương. Có thể nghiên cứu sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, đặc biệt các xã không đủ đảm bảo quy mô theo tiêu chí, dồn nguồn lực cho các xã có quy mô lớn hơn.
Lạng Sơn cũng rất quan tâm về công tác đào tạo bồi dưỡng, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ. Thời gian qua đã tổ chức hội nghị tập huấn trực tuyến ở 12 lĩnh vực với 16 lớp cho CBCC cấp xã ở các lĩnh vực chuyên sâu theo hướng cầm tay chỉ việc và trực tiếp tháo gỡ khó khăn cho cơ sở. Ngoài ra có hơn 14 lớp được mở với hơn 9.000 lượt người tham gia. Địa phương cũng đã tham mưu ban hành chính sách hỗ trợ cho CBCC đi học văn bằng 2”.
Thực tế cho thấy, việc giải quyết bài toán nhân lực cấp xã không chỉ là bổ sung thêm biên chế, mà quan trọng hơn là bố trí đúng người, đúng chuyên môn và đúng vị trí việc làm. Khi đội ngũ cán bộ cơ sở được sắp xếp hợp lý, được đào tạo sát với yêu cầu thực tế và có chính sách đủ sức khuyến khích, bộ máy chính quyền địa phương hai cấp sẽ vận hành ổn định, giảm áp lực cho cán bộ và phục vụ người dân, doanh nghiệp hiệu quả hơn.
