Chiều 16/7, tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 4, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.
Luật hóa cơ chế hậu kiểm bằng công nghệ, tránh buông lỏng quản lý
Ghi nhận tinh thần cải cách của dự thảo, tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh việc sửa luật phải bảo đảm hiệu quả để luật thực sự đi vào cuộc sống, không tạo ra khoảng trống quản lý hoặc tình trạng "bình mới, rượu cũ".
Theo Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, dự luật đặt mục tiêu cắt giảm 38 thủ tục hành chính, đơn giản hóa 13 thủ tục hành chính và cắt giảm 40 điều kiện kinh doanh. Đây là hướng đi rất đáng ghi nhận vì giúp giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và người dân.
Chủ tịch Quốc hội đề nghị ban soạn thảo hệ thống lại ngay từ đầu dự luật theo 2 nhóm rõ ràng gồm: Nhóm luật về nông nghiệp và nhóm luật về tài nguyên, môi trường để người dân, doanh nghiệp dễ theo dõi, thay vì chỉ liệt kê tên các đạo luật như hiện nay.
Một trong những vấn đề được Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đặc biệt lưu ý là việc chuyển mạnh từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”. Khi cắt giảm các thủ tục cấp phép ban đầu, áp lực sẽ chuyển sang công tác thanh tra, kiểm tra sau cấp phép. Trong khi đó, lực lượng thanh tra chuyên ngành tại nhiều địa phương hiện còn mỏng, thiếu trang thiết bị.
Chủ tịch Quốc hội đề nghị cần luật hóa cơ chế hậu kiểm bằng công nghệ, áp dụng truy xuất nguồn gốc sản phẩm lưu hành, mã QR và quy định rõ nguồn lực tài chính cho hoạt động giám sát tại địa phương nhằm tránh tình trạng buông lỏng quản lý, ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm nông nghiệp.
Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh việc phân cấp, phân quyền phải đi kèm hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật thống nhất trên phạm vi cả nước.
"Thách thức là nếu các tiêu chí, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia chưa được ban hành đồng bộ và rõ ràng, mỗi địa phương sẽ có cách hiểu và áp dụng khác nhau. Hệ quả là vô tình tạo ra “giấy phép con” hoặc sự cát cứ thông tin giữa các tỉnh, mỗi tỉnh một kiểu", Chủ tịch Quốc hội lưu ý.
Một nội dung khác được Chủ tịch Quốc hội lưu ý là phải rà soát kỹ để tránh xung đột giữa 10 luật được sửa đổi với các luật có liên quan như Luật Đất đai, Luật Bảo vệ môi trường hay Luật Lâm nghiệp.
Theo Chủ tịch Quốc hội, cần nghiên cứu cơ chế cấp phép liên thông, giao một đầu mối tại địa phương chịu trách nhiệm giải quyết đồng thời các thủ tục để trả kết quả một lần duy nhất cho doanh nghiệp; số hóa triệt để, xóa bỏ nộp bản giấy song song.
Tăng cường năng lực thực thi ở địa phương
Kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất với sự cần thiết ban hành luật nhằm kịp thời thể chế hóa chủ trương của Đảng về hoàn thiện thể chế, cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, gắn với kiểm tra giám sát, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương các cấp.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội đồng thời yêu cầu tiếp tục rà soát kỹ lưỡng để bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, đồng bộ, khả thi trong từng luật và toàn bộ hệ thống pháp luật, nhất là về thẩm quyền phân cấp, phân quyền, quy định chuyển tiếp, các nội dung luật hóa từ Nghị quyết 66.19 của Chính phủ.
Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, cần làm rõ mức độ cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, thời gian và chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp, bảo đảm sau khi luật ban hành sẽ góp phần tạo chuyển biến tích cực về môi trường đầu tư kinh doanh, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, phát huy tính chủ động trách nhiệm của chính quyền địa phương.
Cùng với đó bảo đảm phân cấp phân quyền phải xác thực khả thi, gắn với phân bổ nguồn lực hợp lý để tăng cường năng lực thực thi ở địa phương, tránh phát sinh các vướng mắc trong thực tiễn.
Rà soát kỹ để tiếp tục cắt giảm các quy trình, thủ tục, các điều kiện đầu tư kinh doanh cần bãi bỏ nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho doanh nghiệp. Kiên quyết xóa bỏ tư duy "không quản được thì cấm", hoặc đặt ra các thủ tục biến tướng, chú ý sự phù hợp với điều ước quốc tế mà Việt Nam đã ký kết.
Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh việc nghiên cứu, làm rõ và quy định đầy đủ các phương thức quản lý thay thế tương ứng với từng nhóm điều kiện, thủ tục được bãi bỏ như chế độ báo cáo, cơ sở dữ liệu chuyên ngành theo nguyên tắc “sống, xanh, sạch, đủ”. Cơ chế thanh tra, kiểm tra theo nguyên tắc quản lý rủi ro. Cơ chế tài chính, cơ chế thu hồi giấy phép.
Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu số để giảm hồ sơ giấy tờ cho người dân và doanh nghiệp, với tinh thần xuyên suốt là chuyển mạnh từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, bằng quản lý cấp phép từ quản lý cấp phép sang quản lý bằng tiêu chuẩn, quy chuẩn và giám sát thực thi, tạo thuận lợi cho đầu tư kinh doanh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả quản trị Nhà nước.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến đối với dự án luật này tại Kỳ họp không thường lệ, dự kiến diễn ra vào tháng 8 tới.
