Khi Thủ tướng và Bộ trưởng quốc phòng Israel mới đây cảnh báo rằng không quân nước này sẽ sớm ném bom mục tiêu Hezbollah vùng ngoại ô Beirut, đó không chỉ là lời đe dọa làm leo thang cuộc chiến âm ỉ kéo dài 3 tháng giữa Israel và Hezbollah, lực lượng dân quân được Iran hậu thuẫn ở Lebanon, mà còn là dấu hiệu phản ánh chiến lược của Israel trong cuộc chiến đó chưa thực sự hiệu quả.
Và khi Israel rút lại lời đe dọa đó vài giờ sau, quyết định này cho thấy họ đã bị dồn vào thế bí như thế nào - mắc kẹt giữa áp lực trong nước phải giáng đòn mạnh vào Hezbollah, và áp lực từ Mỹ phải kiềm chế các cuộc tấn công của lực lượng này ở Lebanon.
Nhân tố thay đổi cuộc chơi
Chiến lược của Israel là chiếm lãnh thổ ở Lebanon làm vùng đệm bảo vệ và đẩy Hezbollah ra khỏi tầm bắn của tên lửa chống tăng mà lực lượng này đã sử dụng từ lâu để gây thiệt hại cho hàng chục nghìn thường dân sống ở miền bắc Israel.
Tuy nhiên, Israel dường như chưa sẵn sàng đối phó với việc Hezbollah sử dụng rộng rãi các máy bay không người lái (UAV) “góc nhìn thứ nhất” mang theo chất nổ, được điều khiển bằng sợi cáp quang trải dài hàng kilomet và không bị ảnh hưởng bởi nhiễu điện tử.
Các UAV này chưa hạ được binh lính Israel với tỷ lệ gần bằng số lượng chiến binh Hezbollah mà Israel đã hạ trong chiến dịch tấn công của mình, nhưng những UAV (drone) đó đã liên tục truy lùng binh lính và chỉ huy Israel, cả ở Lebanon và Israel, với các cuộc tấn công thường gây chết người được ghi lại trong các video Hezbollah đăng tải lên mạng xã hội.
Và vì vậy, một cuộc đối đầu mà hồi tháng 3 các nhà lãnh đạo Israel tỏ ra khá phấn khích - điều động xe tăng và bộ binh hùng mạnh của họ để đè bẹp một Hezbollah suy yếu, dễ bị tổn thương và có phần mất phương hướng - đã rơi sang một trạng thái khác. Giờ đây, đó là một trạng thái bế tắc, trong đó Hezbollah đột nhiên trở nên có vẻ mạnh mẽ hơn so với khi chiến tranh bắt đầu, còn binh lính của Lực lượng Phòng vệ Israel lại có vẻ bị động đáng kể trong tình huống mới này.
Bà Orna Mizrahi, cựu quan chức an ninh quốc gia Israel, người đứng đầu chương trình Lebanon tại Viện Nghiên cứu an ninh quốc gia ở Tel Aviv, cho biết: “Đã từng có một chiến lược…Nhưng máy bay không người lái đã gây ra một số nhầm lẫn, bởi vì đó là một bất ngờ. Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) không nghĩ rằng nó sẽ là một vũ khí nguy hiểm đến vậy. Ở Israel, họ vốn chỉ coi nó như một món đồ chơi”.
Những điều bất lợi khác
UAV chỉ là một trong những thách thức mà Israel phải đối mặt ở Lebanon. Một thách thức khác, có lẽ cũng khó khăn không kém, là khó khăn trong việc đáp ứng các yêu cầu chính trị trong nước ngày càng tăng về việc hành động đủ quyết liệt để loại bỏ mối đe dọa do Hezbollah gây ra cho thường dân Israel mà không làm mất lòng Tổng thống Mỹ Trump.
Đối với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, người sẽ tái tranh cử trong vài tháng tới, việc vận động tranh cử dựa trên thành tích an ninh quốc gia của ông có thể gặp nhiều khó khăn khi hàng nghìn cư dân ở miền bắc Israel - bao gồm nhiều người ủng hộ truyền thống của ông - vẫn đang phải chạy đến nơi trú ẩn hoặc chưa trở về nhà sau khi sơ tán, theo Michael Koplow, một nhà phân tích tại Diễn đàn Chính sách Israel, một nhóm vận động chính sách tự do. “Đây không thực sự là một chiến lược”, ông Koplow nói về vị thế hiện tại của quân đội Israel ở Lebanon. “Đây là một mệnh lệnh chính trị đang tìm kiếm một chiến lược”.
Thực sự, Israel đã bắt đầu vòng chiến tranh này chống lại Hezbollah với những lời hứa táo bạo, tuyệt đối về việc thay đổi tình hình ở Lebanon “một lần và mãi mãi,” theo lời ông Netanyahu. Nhưng rồi họ đã nhanh chóng gạt bỏ những tham vọng lớn lao đó, bởi vì làm như vậy có thể đòi hỏi phải chinh phục toàn bộ Lebanon.
Israel đã giảm bớt cường độ hơn nữa vào tháng 4, sau khi ông Trump nỗ lực chấm dứt chiến tranh với Iran. Để hỗ trợ các cuộc đàm phán với Iran, Mỹ đã gây áp lực buộc Israel phải hạn chế các hành động tấn công chống lại lực lượng ủy nhiệm của Iran ở Lebanon - bao gồm cả việc cấm ném bom Beirut.
Kể từ đó, sau khi thiết lập một vùng đệm rộng lớn và di dời hàng trăm nghìn thường dân, quân đội Israel phần lớn phải tự bằng lòng với việc xóa sổ cái mà họ cho là cơ sở hạ tầng quân sự rộng lớn của Hezbollah.
Việc chỉ giữ một vùng đệm ở Lebanon có rất nhiều bất lợi, theo các nhà phân tích.
Assaf Orion - một chuẩn tướng Israel đã nghỉ hưu, hiện là nghiên cứu viên tại Viện Chính sách Cận Đông Washington, cho biết Israel dường như đang quên đi những bài học cay đắng mà họ đã học được sau cuộc tiến công vào Lebanon năm 1982 (sự kiện đã thúc đẩy sự ra đời của Hezbollah).
Vào thời điểm đó, Israel đã tuyên bố một “vùng an ninh” rộng khoảng 40 km về phía bắc biên giới - ngang với tầm bắn của rocket mà các chiến binh Palestine ở Lebanon đã bắn vào Israel. Họ không cố gắng di dời dân cư khỏi vùng đó, như Israel đang làm hiện nay, mà thay vào đó liên minh với người Cơ đốc giáo Lebanon để kiểm soát miền nam và bao vây Beirut.
Israel đã hứa sẽ rút khỏi Lebanon trong vòng 48 giờ. Nhưng rốt cuộc họ đã ở lại đó suốt 18 năm.
“Việc lựa chọn ở lại đó một cách cố định đi ngược lại hầu hết các bài học của chúng ta từ năm 1982 đến năm 2000”, ông Orion nói trong một cuộc phỏng vấn. “Về mặt chính trị, nó cung cấp cho Hezbollah một cái cớ mà họ cần, và làm sống lại ý niệm về kháng chiến. Còn về mặt tác chiến, một khi bạn đứng yên, rõ ràng là những lực lượng đó sẽ trở thành mục tiêu”.
Không có gì đáng ngạc nhiên khi các quan chức quân sự và chính phủ Israel đã thúc giục nối lại chiến dịch không kích nhắm vào các thành trì của Hezbollah ở Beirut và trên khắp Lebanon. Mong muốn tự do hành động chống lại Hezbollah giúp giải thích tại sao Israel muốn tách Lebanon khỏi các cuộc đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran.
“Bạn nghe người Israel nói rằng chúng ta phải chiến đấu với một tay bị trói sau lưng, giống như chúng ta đã làm với Hamas vì vấn đề con tin”, Shira Efron, một nhà phân tích về Israel của hãng RAND, cho biết. “Và rằng chúng ta không thể tiến vào trung tâm Beirut vì người Mỹ đang hạn chế chúng ta, nhưng nếu chúng ta có thể, thì Hezbollah sẽ chịu nhiều áp lực hơn”.
Thế tiến thoái lưỡng nan
Sarit Zehavi, chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu và giáo dục Alma (tập trung vào chủ đề biên giới phía bắc của Israel) cho biết, những hạn chế mà Mỹ áp đặt lên Israel chỉ giúp ích cho Hezbollah về lâu dài. Bà lập luận rằng việc dỡ bỏ chúng không chỉ giúp Israel mà còn hỗ trợ chính phủ Lebanon, vốn đã tuyên bố rõ ràng muốn giải giáp Hezbollah nhưng chưa chứng tỏ khả năng thực hiện điều đó.
“Nếu bạn chỉ hoạt động đến vạch vàng, và bạn không tấn công vào đầu não Hezbollah ở Beirut, các tuyến đường buôn bán và các cơ sở sản xuất vũ khí ở Bekaa, các chỉ huy và thủ lĩnh của Hezbollah, thì kết quả là bạn chỉ đang ở trong tình thế mèo vờn chuột”, bà Zehavi nói. “Bạn không thể chấm dứt điều này. Và tất cả chúng tôi đều muốn chấm dứt điều này”.
Trái lại, nhà phân tích Efron bày tỏ quan điểm khác, cho rằng một thỏa thuận giữa Mỹ và Iran bao gồm lệnh ngừng bắn thực sự, hai chiều ở Lebanon có thể tốt hơn so với tình trạng hiện tại. Theo bà, binh lính Israel đang “trở thành mục tiêu dễ bị tấn công” khi họ không “phá hủy các làng mạc”, và nguy cơ “chiếm đóng kéo dài miền nam Lebanon” dường như ngày càng lớn hơn.
Xem thêm:
>>Israel tuyên bố Mỹ ủng hộ các cuộc tấn công trả đũa ở Lebanon
>>Bài học lịch sử và ý đồ của Mỹ - Israel dùng đặc nhiệm để đoạt urani của Iran
