Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ 2026 có thể kéo theo những hệ quả vượt xa biên giới quốc gia này. Trong gần hai năm qua, Tổng thống Donald Trump đã đảo ngược nhiều chính sách đối ngoại vốn được duy trì suốt nhiều thập kỷ, gây bất an cho cả các đồng minh lẫn đối thủ của Mỹ. Giờ đây, các bên đều đang theo dõi xem liệu thất bại trong nước vừa qua sẽ định hình các hành động của ông Trump trên trường quốc tế ra sao.
Đối với Iran, Israel và Ukraine, vấn đề không chỉ dừng lại ở việc ai nắm quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ. Kết quả này có thể ảnh hưởng đến việc liệu ông Trump sẽ chọn theo đuổi một thỏa thuận với Tehran hay đẩy mạnh xung đột; mức độ suy giảm trong sự ủng hộ lâu dài của Washington dành cho Tel Aviv và áp lực mà ông đặt lên Kiev để chấp nhận các điều kiện nhằm chấm dứt cuộc chiến với Nga.
Với kết quả bầu cử ngày 3/11, đảng Dân chủ sẽ có thêm công cụ để thách thức ông Trump. Tuy nhiên, ông vẫn giữ quyền tự chủ đáng kể trong các vấn đề đối ngoại, đặt ra một câu hỏi cho các nhà lãnh đạo thế giới: Liệu thất bại này sẽ khiến ông sẵn sàng thỏa hiệp hơn, hay ngược lại, càng quyết liệt hơn trong việc thực hiện ý muốn của mình?
Dưới đây là cách kết quả bầu cử có thể tác động đến những vấn đề đối ngoại cấp bách nhất của Washington:
Iran ăn mừng thất bại của đảng Cộng hòa nhưng chưa có gì đảm bảo hòa bình
Iran đang ăn mừng thất bại của ông Trump trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ nhưng đồng thời cũng chuẩn bị tinh thần cho những diễn biến tiếp theo: có thể là một cuộc tấn công mới từ phía Mỹ, hoặc một nỗ lực mới nhằm đạt được thỏa thuận.
Trong một cuộc trao đổi với Fox News, ông Trump thừa nhận rằng cuộc chiến (liên quan đến Iran) là một phần nguyên nhân dẫn đến tổn thất của đảng Cộng hòa. Phó Tổng thống Mỹ JD Vance còn khẳng định rõ ràng hơn trong một bài đăng dài trên nền tảng X hôm 4/11: “Lý do chúng ta thất bại chính là cuộc chiến đó”.
Sau 8 tháng nhắm vào các huyết mạch kinh tế trong khu vực nhằm khiến cử tri Mỹ quay lưng với cuộc chiến, Iran coi thất bại của đảng Cộng hòa như một phán quyết từ công chúng. Bản thân ông Trump cũng thừa nhận rằng tình trạng giá cả leo thang do chiến tranh gây ra đã đóng một vai trò nhất định.
Chủ tịch Quốc hội Iran, Mohammad Bagher Ghalibaf - người từng dẫn đầu các cuộc đàm phán với Mỹ - đã viết trên mạng xã hội X: “Nếu chính phủ Mỹ phản bội ý nguyện của công chúng để phục vụ các thế lực quốc tế đứng sau…, họ sẽ nhận ra rằng lời từ chối của chúng tôi đồng nghĩa với một cơn ác mộng”.
Tehran hiện không đặt cược vào khả năng Washington sẽ thay đổi đường lối. Lãnh tụ tối cao của Iran, Mojtaba Khamenei, cho rằng bất kỳ ai tin rằng kết quả bầu cử sẽ làm thay đổi chính sách của Mỹ đều “hoàn toàn sai lầm”. Các quan chức Iran khẳng định chiến lược của nước này không phụ thuộc vào các cuộc bầu cử tại Mỹ; họ đang chuẩn bị cho khả năng xảy ra xung đột lớn hơn, đồng thời đẩy mạnh các nỗ lực ngoại giao.
Nguy cơ leo thang xung đột là có thật. Những thông tin cho rằng ông Trump có thể ra lệnh thực hiện các cuộc tấn công mới với cường độ mạnh hơn đang gây lo ngại trên khắp khu vực. Phía Tehran cũng cảnh báo rằng nếu họ đáp trả, quy mô sẽ lớn hơn nhiều so với các lần trước đó. Trong tuần này, ông Trump đã nói với một số nhà báo rằng ông đang cân nhắc thực hiện các đòn tập kích mạnh mẽ vào Iran, trong khi lại nói với những người khác rằng ông chưa có kế hoạch leo thang xung đột ngay lập tức.
Ali Vaez, chuyên gia từ tổ chức International Crisis Group, chia sẻ với CNN: “Cuộc đối đầu với Iran đã trở thành một gánh nặng chính trị đối với ông Trump, đặt ông vào tình thế phải đưa ra lựa chọn khó khăn: đạt được một thỏa thuận giúp giữ thể diện rồi tuyên bố chiến thắng, hoặc tăng cường hành động quân sự để giành lại thế chủ động. Mối nguy hiểm nằm ở chỗ, một vị tổng thống đang suy yếu sau cuộc bầu cử có thể tìm cách lấy lại vị thế trên chiến trường”.
Ngoại giao mở ra một hướng đi khác. Các cuộc đàm phán vốn bị đình trệ trong suốt mùa hè đã khởi sắc trở lại trong tuần qua; Tehran đã cử các quan chức làm việc với phía Qatar - bên đóng vai trò trung gian chuyển tiếp các đề xuất tới Washington. Trước khi cuộc bầu cử diễn ra, Iran từng đề nghị mở lại eo biển Hormuz trong vòng hai ngày nếu ông Trump chấp nhận 7 điều kiện mà họ đưa ra.
Sanam Vakil từ viện nghiên cứu Chatham House nhận định rằng, dù giới lãnh đạo Iran có thể cảm thấy mình đã đúng, điều đó “không nhất thiết giải quyết được các vấn đề của họ”. Theo bà, ông Trump vừa cần một thắng lợi ngoại giao, vừa không muốn tỏ ra yếu thế; trong khi đó, Tehran có thể coi thất bại của ông Trump là cơ hội để đòi hỏi những nhượng bộ lớn hơn. Bà dự đoán rằng các hoạt động ngoại giao sẽ được đẩy mạnh song song với các đe dọa quân sự, trong đó một thỏa thuận tạm thời về eo biển Hormuz được xem là “khả thi hơn” so với một thỏa thuận toàn diện.
“Kết thúc một kỷ nguyên” trong quan hệ Mỹ - Israel?
Tại Israel, thông báo vào ngày bầu cử rằng ông Trump sẽ đột ngột cắt đứt viện trợ quân sự của Mỹ dành cho nước này là cú sốc đầu tiên. Kết quả bầu cử - với việc đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội trong một sự kiện được ví như “cơn sóng thần màu xanh” - đã gióng lên hồi chuông báo động đỏ tại Israel.
Sự ủng hộ dành cho Israel từ cả hai đảng tại Mỹ vốn đã dần suy giảm: Đảng Dân chủ phẫn nộ trước số người thiệt mạng trong cuộc chiến tại Gaza, trong khi ngày càng nhiều thành viên đảng Cộng hòa cho rằng Mỹ đã dành quá nhiều sự ủng hộ cho quốc gia này.
“Vấn đề duy nhất nhận được sự đồng thuận từ cả hai đảng hiện nay chính là việc chỉ trích Israel”, Michael Oren, cựu Đại sứ Israel tại Mỹ, chia sẻ. “Đây đã trở thành một nguyên tắc định hướng cho đảng Dân chủ và cũng đang dần trở thành nguyên tắc định hướng cho phần lớn đảng Cộng hòa”.
Ông Oren nhận định rằng việc chấm dứt viện trợ từ Mỹ mới chỉ là khởi đầu của một tiến trình đang dần lộ rõ. Theo ông, không loại trừ khả năng Mỹ sẽ ngừng chia sẻ thông tin tình báo với Israel, cũng như dừng hợp tác phát triển các hệ thống quân sự trọng yếu - điển hình là hệ thống phòng không “Vòm Sắt” (Iron Dome) vốn được đánh giá rất cao. Ông cũng lưu ý đến Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, nơi các đời tổng thống Mỹ - dù thuộc đảng Cộng hòa hay Dân chủ - vẫn luôn sử dụng quyền phủ quyết để bảo vệ Israel.
“Chúng ta đang ở thời điểm kết thúc một kỷ nguyên”, ông nói.
Yaakov Katz, cựu Tổng biên tập tờ Jerusalem Post, cảnh báo rằng những thay đổi lớn hơn vẫn còn ở phía trước. Trên mạng xã hội X, ông viết: “Thông báo của ông Trump về viện trợ quân sự hôm 2/11 chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Nhiều thay đổi khác có thể xảy ra: các thương vụ bán vũ khí có thể bị chặn lại, các lệnh trừng phạt có thể được đề xuất, và các chương trình hợp tác kinh tế chung có thể bị cắt ngân sách”.
Tâm lý phản đối Israel càng trở nên gay gắt hơn trong cuộc xung đột với Iran. Một bộ phận cử tri Mỹ coi các đợt tấn công chung giữa Mỹ và Israel là một cuộc chiến mà Thủ tướng Netanyahu đã “thuyết phục” ông Trump thực hiện. Hiện tại, ông Netanyahu vẫn đang thúc đẩy việc nối lại các cuộc tấn công vào Iran - một động thái có nguy cơ tái châm ngòi cho cuộc chiến từng đẩy giá xăng dầu và chi phí sinh hoạt lên cao, góp phần khiến đảng Cộng hòa phải hứng chịu kết quả thảm hại trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Bên cạnh đó, ông Netanyahu cũng đang phải đối mặt với tình trạng bất ổn ngay tại quê nhà. Trong các cuộc bầu cử diễn ra một tuần trước cuộc bầu cử giữa kỳ, ông đã mất thế đa số tại quốc hội. Tuy nhiên, đối thủ chính của ông - cựu Tổng tham mưu trưởng quân đội Gadi Eisenkot - cũng không nắm giữ thế đa số tuyệt đối và nhiều khả năng sẽ cần hợp tác với các đảng của người Arab, vốn ghi nhận tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu cao kỷ lục.
Yair Golan, lãnh đạo phe Dân chủ (cánh tả tại Israel), cảnh báo rằng Israel “không còn thời gian để lãng phí” trong việc thay thế ông Netanyahu và trong việc đưa đất nước này thoát khỏi các lệnh trừng phạt và tình trạng bị cô lập.
Ukraine chờ đợi gì sau bầu cử giữa kỳ Mỹ
Đối với Kiev, phản ứng đã xuất hiện từ trước khi cuộc bầu cử diễn ra. Và vào ngày 4/11, mọi thứ tương đối tĩnh lặng.
Trong nhiều tuần qua, mối quan hệ giữa Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và người đồng cấp Mỹ Trump đã rơi vào tình trạng “tuột dốc không phanh”. Ông Trump từng yêu cầu thay thế ông Zelensky, thúc đẩy các thỏa thuận năng lượng có lợi cho Nga, đồng thời để mặc cho việc cản trở sự phụ thuộc của Ukraine vào Mỹ trong các lĩnh vực công nghệ và tình báo. Vì vậy, Kiev buộc phải sớm xác định lập trường: khẩn trương chờ đợi một thế giới thời hậu Trump.
Một ngày sau cuộc bầu cử giữa kỳ ở Mỹ, phía Kiev hầu như không đưa ra bình luận chính thức nào.
Sergiy Kyslytsia, một quan chức trong văn phòng của ông Zelensky, khẳng định trên truyền hình Ukraine rằng đất nước này sẽ tiếp tục “phát triển các mối quan hệ chân thành, bình thường và ổn định” với bất kỳ ai nắm quyền tại Mỹ; đồng thời tiếp tục tìm kiếm các hệ thống tên lửa đánh chặn Patriot, cũng như nỗ lực thích ứng với một Quốc hội Mỹ mới và hàng loạt sắc lệnh hành pháp có khả năng làm chệch hướng các chính sách hiện tại.
Tuy nhiên, không thể phủ nhận rằng việc ông Trump mất lợi thế sau bầu cử giữa kỳ Mỹ - cùng với khoảng thời gian ít ỏi còn lại trong nhiệm kỳ và tầm ảnh hưởng chính trị của ông - lại là một tín hiệu có lợi cho Kiev. Ông Trump từng tuyên bố rằng việc đạt được hòa bình là điều dễ dàng, nhưng thực tế lại trừng phạt Ukraine vì quốc gia này không chấp nhận các yêu cầu từ phía Nga.
Ukraine vẫn cần ông Trump và Mỹ thực hiện nhiều điều: cung cấp vũ khí, tài chính, cũng như đưa ra cam kết mạnh mẽ hơn rằng họ đứng về phía Ukraine. Thế nhưng, sau nhiều tháng đối mặt với thái độ thiếu thân thiện, Kiev đã nhận ra rằng họ không thể tiếp tục dựa dẫm vào Washington.
