Ngay cả khi giá xăng gần đây liên tục giảm và giá bán lẻ điện bình quân cũng giảm 2% từ đầu tháng 11, nhiều chủ quán phở, bún vẫn khẳng định sẽ không giảm giá bán, thậm chí một số nơi còn dự định tăng.
Tại sao giá phở cứ tăng mà không bao giờ giảm? Một bát phở bình dân từng có mức giá phù hợp với túi tiền của nhiều người nay lại trở thành khoản chi đáng cân nhắc, đặc biệt đối với học sinh, sinh viên, người lao động có thu nhập thấp. Vậy nguyên nhân từ đâu?
Khách gánh phần tăng chi phí, chủ quán ung dung hưởng lợi
Theo anh Phạm Tuấn Đức (phường Vĩnh Tuy), trước kia một bát phở chỉ khoảng 30.000 - 35.000 đồng, nay mức giá phổ biến đã lên 50.000 - 60.000 đồng. Nếu gọi thêm quẩy giá 10.000 đồng, trà đá 5.000 đồng thì chi phí bữa sáng đã lên tới 70.000 - 80.000 đồng.
“Giá xăng có lúc giảm, giá điện cũng được điều chỉnh, nhưng giá phở thì chỉ thấy tăng chứ không giảm. Tại sao khách hàng luôn phải phải gánh phần tăng chi phí, trong khi rất ít khi được chia sẻ lợi ích? Khi chi phí đầu vào tăng thì hàng quán tận dụng và tăng ngay lập tức. Nhưng khi giá xăng dầu, điện hoặc một số nguyên liệu đầu vào giảm thì họ lại cố tình giữ nguyên. Đến khi nào thực khách mới được hưởng lợi?”, anh Đức bức xúc nói.
Anh Đức chỉ rõ, không chỉ giá xăng, giá điện giảm mà giá thịt lợn ở Hà Nội hiện cũng giảm 20.000 đồng/kg so với tháng trước, nhiều loại rau xanh, rau gia vị giảm 3.000 - 5.000 đồng/kg nhưng chủ quán cũng không chịu giảm giá phở.
“Tôi ước tính, sau nhiều lần chỉ biết tăng mà không giảm, những quán nhỏ họ lãi ít nhất 7.000 -10.000 đồng/bát phở sau khi đã trừ hết chi phí, còn các quán lớn, giá cao thì tiền lãi hàng chục nghìn/ bát phở là chắc chắn. Số tiền này nếu nhỏ lẻ thì không lớn, nhưng nếu tính tổng thể thì lại là con số không hề nhỏ. Trong khi người tiêu dùng mỗi lần ăn sáng lại mất thêm tiền, cũng là con số không ít”, anh Đức nêu ý kiến.
Cũng theo anh Đức, mỗi khi hỏi về giá bán chỉ tăng mà không giảm, các chủ quán thường vịn vào lý do lượng khách không phải lúc nào cũng đông. Những ngày vắng khách, quán vẫn phải trả tiền thuê nhà, tiền lương và các chi phí vận hành. Vì thế việc điều chỉnh giá bán còn phụ thuộc vào sức mua và mặt bằng giá chung.
“Nếu cứ tính toán như thế thì có nghĩa chủ quán coi chúng tôi là nơi phải gánh mọi rủi ro, áp lực của họ hay sao? Chứng tỏ khách hàng luôn chịu thiệt, còn chủ quán luôn được lợi, vì họ luôn tính toán để có lãi”, anh Đức đặt vấn đề.
Chị Thanh Hoài (phường Bình Thạnh, TP.HCM) cũng nhận xét: Khi giá xăng tăng, các hàng quán nhanh chóng viện dẫn chi phí vận chuyển và nguyên liệu để tăng giá bán. Nhưng khi nhiên liệu giảm, họ lại thản nhiên giữ nguyên giá bán trong thời gian dài, đây là điều vô lý.
“Dù không thể yêu cầu mọi món ăn phải giảm giá ngay sau một kỳ điều hành xăng dầu, bởi giá thực phẩm và chi phí vận chuyển có độ trễ nhất định. Nhưng các quán ăn cũng không thể coi độ trễ đó là vô hạn, rồi muốn lúc nào điều chỉnh thì điều chỉnh. Thậm chí hầu như họ không điều chỉnh vì lý do mặt hàng này đắt, mặt hàng kia cao. Sau đó, nếu giá xăng tăng lại, họ lập tức tăng theo. Chính thói quen kinh doanh này cứ đẩy mặt bằng giá cao mãi, chỉ tăng mà không giảm”, chị Hoài nêu thực tế.
Nhiều người tiêu dùng cũng lên tiếng, thay vì chỉ tăng giá khi chi phí tăng và không chịu giảm khi giá đầu vào đã hạ nhiệt thì các cơ sở kinh doanh cần có cách tính toán và điều chỉnh giá phù hợp với biến động thực tế của chi phí đầu vào. Có như thế thì lợi ích mới được chia sẻ đều cho cả hai bên, không đẩy hết thiệt thòi vào thực khách.
“Khi giá xăng dầu, giá thịt bò, bánh phở và các loại nguyên liệu đầu vào tăng, nhiều chủ quán lập tức điều chỉnh giá bán để bù đắp chi phí. Lúc đó chúng tôi phần nào có thể thông cảm với điều này bởi hoạt động kinh doanh cũng chịu ảnh hưởng từ biến động thị trường. Nhưng khi giá các mặt hàng đầu vào giảm xuống, giá một bát phở vẫn được giữ nguyên, thậm chí tiếp tục tăng.
Điều này chứng tỏ người tiêu dùng luôn là đối tượng phải gánh chịu mọi biến động về giá cả, trong khi người hưởng lợi chỉ thuộc về chủ quán. Các cơ sở kinh doanh cũng cần minh bạch, có trách nhiệm và cân nhắc lợi ích của khách hàng thay vì chỉ tập trung vào lợi nhuận và cơ quan chức năng cần quản lý chặt hơn câu chuyện này”, chị Minh Anh (phường Vĩnh Hưng. Hà Nội đề xuất.
Giá xăng, điện cùng giảm, chủ quán lại tính tăng giá phở
Trong khi người tiêu dùng đang mong chờ các hàng quán giảm giá vì giá xăng gần đây liên tục giảm và giá bán lẻ điện bình quân cũng giảm 2% từ đầu tháng 11 thì một số chủ quán phở, bún không những không giảm mà lại đang tính toán để tăng thêm.
Tại một quán phở trên đường Trần Thủ Độ (phường Hoàng Liệt, Hà Nội), một bát phở có giá thấp nhất 50.000 đồng và bát đặc biệt (bắp lõi) lên đến 100.000 đồng. So với 2 năm trước, mỗi bát phở ở đây đã tăng thêm 15.000 - 20.000 đồng. Tuy vậy, theo tiết lộ của chủ quán, ông đang tính toán để tăng thêm khoảng 3.000 - 5.000 đồng/bát vì “giá các loại nguyên liệu cao quá”.
Khi được hỏi tại sao giá xăng giảm liên tục và giá điện cũng đã hạ mà lại tăng giá bán phở, ông lý giải: “Giá xăng dầu và điện chỉ là một phần, giá một bát bún, phở còn phụ thuộc vào thịt, xương, rau, gia vị, tiền thuê mặt bằng, nhân công, vận chuyển và nhiều khoản chi khác.
Để duy trì hoạt động, quán phải tính toán tổng thể các khoản chi phí chứ không thể chỉ nhìn vào giá xăng điện. Xăng giảm vài nghìn đồng mỗi lít, nhưng thịt bò, xương, rau, tiền thuê nhà và lương nhân viên đâu phải lúc nào cũng giảm. Nếu hạ giá bán, lợi nhuận vốn đã mỏng sẽ càng thấp, chúng tôi không thể trụ được”.
Tương tự, một quán phở ở phường Vĩnh Tuy cũng đã điều chỉnh giá bán thêm mỗi bát 5.000 đồng. “Mới chỉ khoảng tháng trước, tôi còn ăn bát phở gầu bò với giá 40.000 đồng thì nay đã phải trả 45.000 đồng. Quá bất ngờ về mức giá này nên tôi hỏi chủ quán và được biết sắp tới họ còn dự định tăng lên 50.000 đồng/bát với lý do các hàng quán đều tăng hết rồi vì giá nguyên liệu đắt quá”, chị Thanh Lan bức xúc kể.
Theo khảo sát, cho đến ngày 8/11 - khi giá xăng đã liên tiếp hạ gần đây và giá điện đã được công bố giảm - một quán bún bò Huế trên đường Nguyễn Bồ (xã Thanh Trì, Hà Nội) vẫn tiếp tục duy trì giá bán 50.000 đồng/bát thường và 60.000 đồng/bát lớn. Nhiều hàng quán bún riêu, bún bò, miến khác cũng giữ nguyên giá bán, thậm chí một số còn “dọa” sẽ tăng giá thêm khi bị khách hàng “chất vấn”.
Viện dẫn mọi lý do
Tại một quán phở ở phường Bình Thạnh (TP.HCM), anh Nghĩa - chủ quán - hiện bán mỗi tô phở với giá 50.000 đồng, tăng 5.000 đồng từ tháng 3/2026, thời điểm giá xăng vượt 30.000 đồng/lít. Anh cho biết, đợt tăng giá đó xuất phát từ việc nhiều mặt hàng nguyên liệu đồng loạt tăng, kéo theo chi phí kinh doanh đi lên.
Tuy nhiên, sau nhiều đợt giá xăng điều chỉnh giảm, mức giá này của tô phở vẫn được anh Nghĩa giữ nguyên. Và hiện giờ, giá xăng tiếp tục giảm, về sát mức 21.000 đồng/lít. Nhưng khi khách hàng hỏi anh Nghĩa có dự định giảm giá phở không, anh vẫn kiên quyết nói không.
Theo lý giải của anh Nghĩa, giá xăng giảm không đồng nghĩa với việc giá thực phẩm nhập về quán sẽ giảm theo. Hiện giá hàng hóa từ các chợ đầu mối vẫn giữ nguyên, giá thịt và các nguyên liệu khác tiếp tục duy trì ở mức cao.
“Giá xăng giảm nhưng nguyên liệu thực tế không giảm theo. Tôi chỉ tính đến chuyện giảm giá khi giá các mặt hàng thực phẩm trên thị trường giảm, còn hiện nay chưa có cơ sở để điều chỉnh”, anh Nghĩa nói.
Không chỉ quán của anh Nghĩa mà nhiều hàng quán bình dân ở TP.HCM khi được hỏi về việc giảm giá bán trong bối cảnh giá nhiên liệu đã giảm và giá điện sẽ hạ trong tháng tới, tất cả đều cho biết không dễ để làm. “Giảm giá bây giờ rồi một vài ngày nữa giá xăng tăng thì chúng tôi điều chỉnh tăng lại sao được? Mà không tăng thì chả nhẽ chịu trận, ôm khoản lỗ hay sao? Kinh doanh thì phải tính đường dài, không thể để thua lỗ được, cũng không thể mỗi hôm, mỗi giá”, một chủ quán thẳng thắn nói.
Nhưng khi được đặt lại câu hỏi “Tại sao cứ khi giá xăng, giá điện tăng thì lại có thể tăng ngay giá bán phở mà khi giá xăng, điện giảm thì không thể giảm giá bán ngay?”, người này không thể trả lời.
Tại một điểm bán bánh mì ở phường Bình Trưng, mỗi ổ bánh có giá 23.000 đồng, tăng 3.000 đồng so với mức 20.000 đồng trước đây. Đợt điều chỉnh diễn ra từ đầu năm, khi giá xăng tăng cao kéo theo mặt bằng chi phí nguyên liệu và giao hàng đi lên. Tuy nhiên, dù giá xăng đã giảm, chủ quán vẫn chưa đưa giá bánh mì trở lại mức cũ. Và bây giờ, chủ quán cũng khẳng định sẽ không giảm giá trong đợt này.
“Giá xăng ngoài thị trường giảm nhưng các mối giao hàng vẫn bán cho tôi theo giá cũ. Nguyên liệu đầu vào không giảm thì tôi chưa thể giảm giá bánh mì. Trong khi đó giá điện cũng chỉ vừa có thông báo điều chỉnh, đã chính thức giảm giá đâu, còn chưa biết mức giảm có nhiều không”, chủ quán nói.
Ông Lê Văn Minh, chủ quán cơm tấm tại phường An Khánh (TP.HCM), thì lý giải, nếu không tăng giá bán, lợi nhuận sẽ quá thấp, thậm chí không đủ duy trì hoạt động. Trong khi đó, chi phí thuê mặt bằng vẫn tăng định kỳ 5-10% mỗi năm theo hợp đồng, còn các mặt hàng nhập mỗi ngày từ rau củ đến thịt đều duy trì ở mặt bằng giá mới.
Ông Minh cũng cho rằng không thể nhìn vào mức giảm của giá xăng để kết luận chi phí vận chuyển thực phẩm đã giảm tương ứng. Hàng hóa từ chợ đầu mối chủ yếu được vận chuyển bằng xe tải chạy dầu diesel, trong khi giá dầu giảm ít. Chi phí nhiên liệu còn đi qua nhiều khâu trung gian trước khi hình thành giá bán nguyên liệu tại chợ.
Mọi lý do của người bán phở dường như đã trở thành điệp khúc quen thuộc. Tuy nhiên, câu chuyện là họ luôn tính toán để có lãi, trong khi gánh nặng chi phí cứ ngày càng dồn lên người tiêu dùng. Để giải bài toán này, cần sự vào cuộc nghiêm minh của cơ quan quản lý, trước khi chờ các chủ quán tự giác điều chỉnh.
