Những năm gần đây, du lịch Ninh Bình đã ghi nhận sự bứt phá mạnh mẽ về lượt khách và doanh thu. Năm 2025, Ninh Bình đón 19,4 triệu lượt khách (trong đó có 2,2 triệu khách quốc tế), doanh thu đạt trên 21.238 tỷ đồng. Trong 8 tháng đầu năm 2026, lượng khách đến Ninh Bình đạt 19,8 triệu lượt, mang lại doanh thu hơn 20.611 tỷ đồng.
Ninh Bình đặt mục tiêu đến năm 2030 trở thành trung tâm du lịch di sản, sinh thái, văn hóa, tôn giáo tầm quốc gia và quốc tế. Du lịch đóng góp khoảng 10% GRDP; đón trên 30 triệu lượt khách (trong đó từ 4 - 4,5 triệu khách quốc tế); doanh thu đạt trên 45.000 tỷ đồng. Địa phương xác định phát triển du lịch chất lượng cao, xanh, thông minh, sáng tạo và bền vững; đưa du lịch và kinh tế di sản thành ngành kinh tế mũi nhọn, phù hợp với Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị.
Tái cơ cấu ngành du lịch Ninh Bình
Theo Sở Du lịch Ninh Bình, địa phương chuyển sang quản trị tổng thể không gian di sản, kết nối 5 hành lang sản phẩm du lịch liên vùng nhằm kéo dài thời gian lưu trú và giảm tải cho các vùng trọng điểm. Tỉnh tập trung phát triển các sản phẩm du lịch có giá trị gia tăng cao dựa trên chất liệu di sản (văn hóa, điện ảnh, ẩm thực, làng nghề, kinh tế đêm...); đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng bản đồ số và cơ sở dữ liệu dùng chung để quản lý điểm đến theo thời gian thực. Cơ chế hợp tác công tư (PPP) được hoàn thiện và tái đầu tư nguồn thu du lịch cho công tác bảo tồn, vệ sinh môi trường và hỗ trợ cộng đồng.
Ông Bùi Văn Mạnh - Giám đốc Sở Du lịch Ninh Bình cho biết Nghị quyết số 26-NQ/TW của Bộ Chính trị tạo cơ sở để địa phương tháo gỡ những "điểm nghẽn" lớn cho lĩnh vực du lịch như điểm nghẽn hạ tầng và cơ sở dịch vụ cao cấp; giải quyết tình trạng sản phẩm du lịch đơn điệu; khắc phục hạn chế trong quản trị điểm đến và rủi ro quá tải di sản; cũng như tháo gỡ các vướng mắc về thể chế, nguồn lực và liên kết vùng.
"Ngành du lịch Ninh Bình đang chuyển dịch mạnh mẽ mô hình phát triển từ chú trọng số lượng khách sang nâng cao chất lượng, hiệu quả, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh, lấy chất lượng trải nghiệm làm trọng tâm. Tỉnh ưu tiên hoàn thiện kết cấu hạ tầng giao thông, hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, đồng thời thu hút các nguồn lực phát triển tổ hợp dịch vụ, khu nghỉ dưỡng và khách sạn đạt tiêu chuẩn 4 - 5 sao cùng các trung tâm vui chơi giải trí, mua sắm cao cấp nhằm kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu của du khách.
Ngoài ra, phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế di sản được coi là động lực mới, biến tài nguyên văn hóa, lịch sử, lễ hội, làng nghề truyền thống thành các sản phẩm du lịch sáng tạo có giá trị gia tăng cao. Tỉnh Ninh Bình thí điểm và phát triển các mô hình kinh tế đêm, phố lễ hội, tổ hợp giải trí - thể thao - văn hóa, du lịch MICE, du lịch chăm sóc sức khỏe và không gian trải nghiệm ẩm thực đặc trưng. Đồng thời, Ninh Bình thực hiện chiến lược định vị và quảng bá thương hiệu gắn liền với hình ảnh 'Đô thị Di sản thiên niên kỷ', đẩy mạnh tiếp thị số đa ngôn ngữ trúng đích vào các phân khúc thị trường khách có mức chi tiêu cao và lưu trú dài ngày", ông Bùi Văn Mạnh chia sẻ.
Trong thời gian tới, Ninh Bình sẽ chuyển sang mô hình quản trị tích hợp dựa trên dữ liệu và chuyển đổi số. Việc ứng dụng Big Data, AI và bản đồ số (GIS) giúp phân luồng dòng khách và quản lý sức chịu tải theo thời gian thực. Các dự án có nguy cơ tác động đến khu di sản Tràng An phải được đánh giá đầy đủ, loại bỏ tình trạng phát triển nóng gây ảnh hưởng cảnh quan. Bên cạnh đó, các tiện ích thông minh như vé điện tử, trợ lý du lịch đa ngôn ngữ, thanh toán không dùng tiền mặt và các giải pháp trải nghiệm số được triển khai rộng rãi nhằm nâng cao tối đa tiện ích cho du khách.
Nâng cao hiệu quả kinh tế du lịch
Trước xu thế chung, các doanh nghiệp du lịch tại Ninh Bình xác định không cạnh tranh bằng mức giá thấp, mà cạnh tranh bằng chất lượng trải nghiệm và giá trị cảm xúc, để du khách luôn muốn quay lại và ở lại trải nghiệm lâu hơn tại Ninh Bình. Khi trải nghiệm được cá nhân hóa, du khách sẽ sẵn sàng ở lại lâu hơn và chi tiêu nhiều hơn.
Từ góc độ doanh nghiệp du lịch, ông Nguyễn Quốc Toàn - Phó Tổng Giám đốc điều hành Tổ hợp The Five Resort & Golf Hoàng Gia Ninh Bình cho rằng với quan điểm chỉ đạo từ Nghị quyết số 26-NQ/TW của Bộ Chính trị, ngành du lịch và cộng đồng doanh nghiệp phải thực sự đổi mới tư duy, cách tiếp cận và cách làm để chuyển đổi mô hình tăng trưởng và phương thức quản trị du lịch từ "số lượng" sang "chất lượng", nâng cao giá trị gia tăng cho nền kinh tế và đặc biệt là đóng góp cho cộng đồng địa phương.
"Chúng tôi xác định rõ chiến lược phát triển theo hướng ưu tiên chất lượng, trải nghiệm và giá trị gia tăng, thay vì chạy theo số lượng khách ngắn ngày, phù hợp với chỉ đạo trong Nghị quyết số 26 của Bộ Chính trị. Chúng tôi xây dựng các gói từ 3 - 5 ngày, thậm chí 7 ngày, bao gồm chơi golf, spa, ẩm thực và trải nghiệm thiên nhiên. Mục tiêu là biến kỳ nghỉ thành một hành trình chăm sóc sức khỏe và tái tạo năng lượng, từ đó kéo dài thời gian lưu trú và tăng chi tiêu trung bình của khách hàng.
The Five Resort & Golf Hoàng Gia cũng kết nối dòng khách golf với các giá trị di sản của Ninh Bình như Tràng An, Tam Cốc, cố đô Hoa Lư thông qua các chương trình tham quan, trải nghiệm ẩm thực địa phương và các hoạt động văn hóa tại địa phương. Điều này giúp du khách không chỉ chơi golf mà còn khám phá chiều sâu văn hóa, từ đó ở lại lâu hơn và chi tiêu nhiều hơn cho các dịch vụ bổ trợ", ông Nguyễn Quốc Toàn cho biết.
Ngoài ra, tỉnh Ninh Bình cũng đặc biệt đề cao vai trò của người dân, được phát huy tối đa thông qua các mô hình du lịch cộng đồng, du lịch làng nghề gắn với chương trình OCOP, bảo đảm cộng đồng địa phương tham gia thực chất và hưởng lợi công bằng từ du lịch. Nhiều đơn vị đã ưu tiên sử dụng nông sản, thực phẩm và dịch vụ từ người dân địa phương; hỗ trợ các hộ dân phát triển sản phẩm OCOP, dịch vụ bổ trợ... giúp tăng thu nhập cho người dân và tạo sự gắn kết giữa doanh nghiệp với cộng đồng.
"Không chỉ tại Ninh Bình mà phát triển du lịch bền vững tại những nơi khác cũng luôn cần người dân tham gia và thụ hưởng. Khi người dân thấy được tương lai nghề nghiệp ổn định và có thu nhập tốt, họ sẽ gắn bó và xem du lịch là sinh kế bền vững. Do đó bên cạnh việc tuyển dụng lao động địa phương, chúng tôi đầu tư đào tạo bài bản về chuyên môn, ngoại ngữ, kỹ năng phục vụ và văn hóa ứng xử theo tiêu chuẩn quốc tế. Chúng tôi tạo cơ hội để người lao động địa phương được thăng tiến từ vị trí cơ bản lên các vị trí quản lý. Mục tiêu không chỉ là có nhân viên làm việc, mà là có đội ngũ nhân lực chất lượng cao, có thể gắn bó lâu dài với nghề", ông Nguyễn Quốc Toàn chia sẻ.
