Thu học phí vượt quy định
Ngày 26/10/2026, Thanh tra Chính phủ ban hành Thông báo số 3989/TB-TTCP, Thông báo Kết luận thanh tra trách nhiệm của Đại học Quốc gia Hà Nội trong việc thực hiện cơ chế tự chủ giai đoạn 2021 -2024.
Theo kết luận này, Trường Quản trị và Kinh doanh ban hành Quyết định số 53/QĐ-QT&KD ngày 3/2/2023 quy định mức thu học phí và thực hiện thu học phí năm học 2023-2024 đối với 8 chương trình đào tạo chưa đạt kiểm định chất lượng, chưa ban hành định mức kinh tế - kỹ thuật với mức 6-7 triệu đồng/tháng đối với trình độ cử nhân, 6,75-7,5 triệu đồng/tháng đối với trình độ thạc sĩ và 11 triệu đồng/tháng đối với trình độ tiến sĩ.
Theo quy định, mức học phí năm học 2023-2024 lần lượt là 3,125 triệu đồng/tháng đối với cử nhân, 4,6875 triệu đồng/tháng đối với thạc sĩ và 7,8125 triệu đồng/tháng đối với tiến sĩ.
Tại Trường Đại học Kinh tế, nhà trường ban hành Quyết định số 2853/QĐ-ĐHKT ngày 13/9/2021 quy định mức thu và thực tế đã thu học phí văn bằng 2 năm học 2021-2022 đối với các ngành kinh tế ở mức 450.000 đồng/tín chỉ, trong khi mức quy định là 360.000 đồng/tín chỉ.
Tương tự, Trường Đại học Giáo dục ban hành Quyết định số 2566/QĐ-ĐHGD ngày 31/12/2021 quy định mức thu và thực tế đã thu học phí văn bằng 2 đối với các ngành đào tạo giáo viên ở mức 470.000 đồng/tín chỉ, trong khi mức quy định từ 303.000-427.200 đồng/tín chỉ.
Thanh tra xác định các vi phạm trên của Trường Quản trị và Kinh doanh, Trường Đại học Kinh tế và Trường Đại học Giáo dục là vi phạm hành chính theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 32 Nghị định số 04/2021/NĐ-CP.
Lập quỹ học bổng không đúng, ba trường sử dụng quỹ sai mục đích
Trong giai đoạn 2021-2024, 8 trường được kiểm tra chưa thực hiện trích lập đủ 8% số tiền học phí thu được để lập quỹ học bổng khuyến khích học tập cho học sinh, sinh viên theo quy định tại điểm b khoản 4 Điều 8 Nghị định số 84/2020/NĐ-CP.
Tổng số tiền 8 trường phải trích lập quỹ học bổng theo quy định là 332.272,87 triệu đồng. Tuy nhiên, số tiền các trường đã trích lập là 237.902,62 triệu đồng, đạt 5,73%, còn thiếu 2,27%...
Đáng chú ý, trong cùng giai đoạn, 3 trường đã sử dụng quỹ học bổng khuyến khích học tập để chi cho các nội dung thuộc quỹ khác, gồm chi hỗ trợ học sinh, sinh viên và chi ủng hộ khuyến học.
Theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều 8 Nghị định số 84/2020/NĐ-CP, quỹ học bổng khuyến khích học tập được dùng để cấp học bổng cho học sinh, sinh viên đang học trong các cơ sở giáo dục đại học căn cứ kết quả học tập, rèn luyện.
Cụ thể, Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật đã chi 1.576,34 triệu đồng; Trường Quản trị và Kinh doanh chi 742,29 triệu đồng; Trường Đại học Công nghệ chi 596,49 triệu đồng.
Không hạch toán đầy đủ nguồn kinh phí trích chuyển
Kết luận thanh tra xác định ĐHQGHN không tổ chức công tác kế toán đối với nguồn kinh phí trích chuyển. Thanh tra Chính phủ xác định vi phạm của ĐHQG Hà Nội là vi phạm hành chính quy định tại điểm b, khoản 4, Điều 9, Nghị định 41/2018/NĐ-CP.
ĐHQGHN cũng không lập báo cáo tài chính riêng hằng năm đối với nguồn kinh phí trích chuyển, không đưa vào báo cáo tổng hợp gửi Bộ Tài chính. Việc này không bảo đảm yêu cầu về ghi chép đầy đủ, chính xác các nghiệp vụ phát sinh và lập báo cáo tài chính theo quy định của Luật Kế toán năm 2015 và Thông tư số 107/2017/TT-BTC.
Ban Kế hoạch - Tài chính không thực hiện thanh quyết toán, không đối chiếu, kiểm tra khi xét duyệt quyết toán, vi phạm quy định tại điểm b khoản 1 Điều 6 Thông tư số 137/2017/TT-BTC.
Trong giai đoạn 2021-2024, ĐHQGHN cấp kinh phí trích chuyển cho 66 khoản chi với tổng số tiền 138.361 triệu đồng. Trong đó, Ban Giám đốc ĐHQGHN phê duyệt cấp kinh phí chi sai, như đầu tư xây dựng một số công trình, hạng mục trái phép; chi trùng cho nhiệm vụ thường xuyên đã được ngân sách nhà nước cấp kinh phí.
Ban Kế hoạch - Tài chính không thực hiện kiểm tra, quyết toán và thu hồi 18.247,36 triệu đồng còn dư tại các đơn vị, vi phạm Thông tư 137/2017/TT-BTC.
Giao kinh phí chi thường xuyên vượt quy định hơn 215 tỷ đồng
Trên cơ sở phương án do các đơn vị xây dựng và trình, ĐHQGHN đã phê duyệt không đúng mức độ tự chủ tài chính của các đơn vị giai đoạn 2021-2023 và 2023-2025. Việc này dẫn đến giao kinh phí hỗ trợ chi thường xuyên từ ngân sách nhà nước cho một số đơn vị thành viên, đơn vị trực thuộc trong giai đoạn 2021-2024 sai, cao hơn mức quy định tạm tính 215.671,11 triệu đồng.
Theo quy định tại Thông tư số 71/2006/TT-BTC và Thông tư số 56/2022/TT-BTC, căn cứ dự toán thu, chi năm đầu thời kỳ ổn định, cơ quan quản lý cấp trên xác định mức ngân sách nhà nước hỗ trợ chi thường xuyên giao tự chủ năm đầu thời kỳ ổn định.
Ngoài ra, trong giai đoạn 2021-2022, ĐHQGHN cấp và quyết toán 6 tỷ đồng kinh phí chi thường xuyên từ ngân sách nhà nước cho Trường THPT Khoa học Giáo dục để thuê cơ sở vật chất. Trong khi đó, đây là đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư.
Theo khoản 1 Điều 14 Nghị định số 43/2006/NĐ-CP, đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư không được ngân sách nhà nước cấp kinh phí thực hiện nhiệm vụ thường xuyên thuê cơ sở vật chất.
Kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo xử lý loạt sai phạm, thu hồi tài sản tại ĐHQGHN
Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo ĐHQGHN, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các cơ quan liên quan theo chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền tổ chức thực hiện đầy đủ kết luận thanh tra; xử lý vi phạm, khắc phục hậu quả, thu hồi tiền, tài sản, chấn chỉnh công tác quản lý; bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người học, không làm ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của ĐHQGHN và các đơn vị thành viên, trực thuộc.
Đối với Đại học Quốc gia Hà Nội, yêu cầu xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch thực hiện kết luận thanh tra, báo cáo kết quả với Thanh tra Chính phủ và cơ quan có thẩm quyền theo Điều 54 Luật Thanh tra số 84/2025/QH15.
Về tài chính, tài sản: Chấp hành sự hướng dẫn, chỉ đạo và giám sát trực tiếp của Bộ Giáo dục và Đào tạo để tổ chức thực hiện dứt điểm các nội dung xử lý kinh tế, bảo đảm chính xác, đầy đủ theo quy định pháp luật. Trường hợp phát hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm, gây thiệt hại tiền, tài sản nhà nước thì chuyển hồ sơ đến cơ quan điều tra có thẩm quyền.
Với các đơn vị trực thuộc được thanh tra: Xây dựng kế hoạch thực hiện kết luận thanh tra; báo cáo kết quả thực hiện về ĐHQGHN để tổng hợp báo cáo Thanh tra Chính phủ và cơ quan có thẩm quyền; xác định chính xác mức độ tự chủ chi thường xuyên; thực hiện đầy đủ chế độ báo cáo về cơ chế tự chủ tài chính. Rà soát, điều chỉnh quy chế nội bộ; thực hiện việc lập, sử dụng, quyết toán ngân sách nhà nước, kế toán hành chính sự nghiệp, trích khấu hao tài sản cố định và cung cấp dịch vụ sự nghiệp công đúng quy định. Các đơn vị phải chịu trách nhiệm trước pháp luật khi để xảy ra vi phạm, thất thoát, lãng phí.
Chấn chỉnh và xử lý trách nhiệm: Sửa đổi, bãi bỏ hoặc chấm dứt thực hiện các văn bản nội bộ không đúng thẩm quyền hoặc có nội dung trái thẩm quyền; hoàn thiện quy định về tổ chức bộ máy, nhân sự, thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, tài chính và tài sản. Xem xét xử lý trách nhiệm tổ chức, cá nhân để xảy ra vi phạm trên cơ sở làm rõ chức trách, thời kỳ và mức độ liên quan. Đối với tồn tại, hạn chế, hậu quả không lớn và đã chủ động khắc phục thì chấn chỉnh, kiểm điểm, rút kinh nghiệm, không xử lý quá nặng hoặc hình thức.
ĐHQGHN phải báo cáo đầy đủ kết quả thực hiện kết luận thanh tra trong 60 ngày kể từ ngày công khai kết luận, kèm chứng từ nộp tiền, quyết định xử lý trách nhiệm, kết quả xử lý về kinh tế và tài liệu chứng minh việc thực hiện các biện pháp xử lý.
Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo, trong 60 ngày kể từ ngày công khai kết luận thanh tra, chủ trì kiểm tra, chỉ đạo ĐHQGHN xử lý kinh tế, tài chính, ngân sách và tài sản.
Phối hợp với Bộ Tài chính rà soát, xác định phương án hoàn trả ngân sách nhà nước đối với khoản kinh phí hỗ trợ chi thường xuyên giao vượt, giao không đúng, tạm tính 215.671,11 triệu đồng.
Chủ trì kiểm tra các yếu tố hình thành giá đối với mức thu thi đánh giá năng lực của ĐHQGHN giai đoạn 2021-2024; xác định khoản chênh lệch thu chi tạm tính 45.562,04 triệu đồng; kiểm tra, rà soát toàn bộ chứng từ thu, chi và xác định khoản chi sai, chi trùng phải hoàn trả, trong đó có kinh phí trích chuyển giai đoạn 2021-2024 tạm tính 105.457,427 triệu đồng.
Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng phải chỉ đạo ĐHQGHN rà soát, hủy bỏ các văn bản, quy định không đúng pháp luật, trái thẩm quyền; chấn chỉnh tổ chức bộ máy, nhân sự, hoạt động chuyên môn, quản lý tài chính và tài sản. Đồng thời, kiểm tra việc mở ngành đào tạo trái thẩm quyền, tuyển sinh vượt chỉ tiêu; trường hợp có vi phạm phải yêu cầu các trường giảm số lượng tuyển sinh năm sau tối thiểu bằng số lượng đã tuyển vượt.
Bộ này còn có trách nhiệm rà soát, xác định đối tượng vi phạm, tính chất, mức độ, hậu quả, thời điểm thực hiện và thời hiệu xử lý để xử phạt vi phạm hành chính, áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả hoặc chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý. Đồng thời, nếu đủ căn cứ thì xem xét xử lý trách nhiệm đối với các Phó Giám đốc ĐHQGHN và kiến nghị cấp có thẩm quyền xử lý trách nhiệm đối với Giám đốc ĐHQGHN giai đoạn 2021-2024; chỉ đạo xử lý nghiêm trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan.
Đối với Bộ Tài chính và cơ quan thuế, hướng dẫn, kiểm tra việc phân loại mức độ tự chủ tài chính, giao và quyết toán ngân sách; phối hợp rà soát khoản kinh phí hỗ trợ chi thường xuyên giao sai, giao vượt tạm tính 215.671,11 triệu đồng để hoàn trả ngân sách nhà nước. Cơ quan thuế chủ trì đối chiếu từng khoản doanh thu, thu học phí, thu dịch vụ tạm tính 1.783.735,32 triệu đồng, xác định các khoản chịu thuế, kỳ tính thuế, số thuế, tiền chậm nộp và hành vi vi phạm nếu có; tổ chức thu đúng, thu đủ. Rà soát, xác định đối tượng vi phạm, xử lý các vi phạm trong lĩnh vực tài chính theo thẩm quyền.
Đối với Bộ Xây dựng, căn cứ các tồn tại, hạn chế, vi phạm được nêu trong kết luận thanh tra, tiếp tục rà soát, kiểm tra, xác định đối tượng vi phạm, tính chất, mức độ, hậu quả, thời điểm thực hiện và thời hiệu xử phạt để xử lý theo thẩm quyền; trường hợp có vi phạm thì tiến hành xử phạt vi phạm hành chính, áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định pháp luật.
