Giảm án tử hình để đấu tranh tận gốc đường dây ma túy
Sáng 27/10, tiếp tục chương trình làm việc tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, sau khi nghe các Đại biểu Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thi hành Bộ luật Hình sự (sửa đổi), Đại tướng Lương Tam Quang - Bộ trưởng Bộ Công an phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu.
Bộ trưởng Lương Tam Quang cảm ơn các đại biểu Quốc hội đã đóng góp nhiều ý kiến sâu sắc, trách nhiệm đối với dự án luật. Người đứng đầu Bộ Công an cho biết, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ tiếp tục phối hợp với Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội cùng các cơ quan liên quan nghiên cứu, tiếp thu ý kiến đại biểu để hoàn thiện dự thảo.
Liên quan đến đề xuất thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết, việc tiếp tục thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình nhằm thể chế hóa chủ trương nhất quán của Đảng về cải cách tư pháp, giảm hình phạt tử hình và hạn chế áp dụng hình phạt này trên thực tế. Đồng thời, phù hợp với xu hướng tiến bộ và hội nhập của pháp luật hình sự. Đây là chính sách được thực hiện có lộ trình qua nhiều lần sửa đổi bộ luật hình sự. Và từ năm 1985 đến nay, chúng ta đã giảm tử hình từ 44 tội danh xuống còn 10 tội danh tại bộ luật hiện hành.
Đối với tội mua bán trái phép chất ma túy, Đại tướng Lương Tam Quang khẳng định đây là loại tội phạm đặc biệt nguy hiểm. Tuy nhiên, thực tiễn đấu tranh cho thấy có những đối tượng bị lôi kéo, dụ dỗ, lừa gạt, thậm chí bị ép buộc tham gia phạm tội, chưa nhận thức đầy đủ các quy định pháp luật. Những người này vẫn có khả năng được cảm hóa, giáo dục và lập công chuộc tội. Vì vậy, theo Bộ trưởng, việc áp dụng hình phạt tử hình đối với mọi trường hợp cần được cân nhắc trên cơ sở tính chất, mức độ hành vi và yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm.
Đáng chú ý, Bộ trưởng Lương Tam Quang phân tích rằng, khi đối mặt với nguy cơ bị tuyên án tử hình, một số đối tượng có thể chống trả đến cùng, thậm chí sử dụng vũ khí tấn công lực lượng chức năng. “Nếu đối mặt với bản án tử hình thì các đối tượng sẽ chống đối quyết liệt”, Bộ trưởng nêu rõ khi giải trình trước Quốc hội.
Theo Đại tướng Lương Tam Quang, nếu có cơ hội sống, các đối tượng có thể lựa chọn hợp tác, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho cơ quan chức năng đấu tranh, khai thác thông tin và bóc gỡ các đường dây tội phạm. Mục tiêu không chỉ dừng lại ở việc xử lý một đối tượng trực tiếp phạm tội mà còn phải truy đến tận gốc đường dây, xác định và xử lý những kẻ cầm đầu, chủ mưu, giữ vai trò chủ chốt.
Từ lập luận này, Bộ trưởng Bộ Công an đề nghị thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình đối với tội mua bán trái phép chất ma túy, nhằm tạo thêm điều kiện phục vụ công tác đấu tranh, triệt phá tội phạm từ gốc.
Bỏ hình phạt tử hình về tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi là phù hợp
Về tội hiếp dâm dưới người dưới 16 tuổi, theo Bộ trưởng Lương Tam Quang, đây là loại tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, xâm phạm đến thể chất, tinh thần, danh dự, nhân phẩm của người dưới 16 tuổi, cần phải được xử lý nghiêm khắc như ý kiến của một số đại biểu Quốc hội đã phát biểu. Tuy nhiên, xét trên tính tương quan về hình phạt đối với các tội khác còn hình phạt tử hình, đặc biệt là tội giết người thì việc bỏ hình phạt tử hình ở tội này là phù hợp.
"Trong thực tế, nếu hành vi hiếp dâm người dưới 16 tuổi là nguyên nhân trực tiếp làm nạn nhân chết thì có thể sẽ bị xử tử hình về tội giết người nếu đủ yếu tố cấu thành. Trong các trường hợp phạm tội cụ thể thì việc áp dụng phạt tù chung thân vẫn bảo đảm tính nghiêm khắc, răn đe đối với loại tội phạm này", Bộ trưởng nhấn mạnh.
Đề xuất mở rộng trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại
Một nội dung khác được Bộ trưởng Lương Tam Quang giải trình là việc mở rộng phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại. Theo cơ quan chủ trì soạn thảo, việc sửa đổi xuất phát từ thực tiễn nhiều tổ chức lợi dụng tư cách pháp nhân để thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội, gây thiệt hại lớn cho người dân và doanh nghiệp, trong khi cơ chế xử lý hiện hành còn những hạn chế.
Dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) đề xuất bổ sung 24 tội danh thuộc phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại. Các nhóm tội được đề cập gồm mua bán người, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, tội phạm trong lĩnh vực kinh doanh, thương mại, dịch vụ, môi trường, thực phẩm, ma túy, xâm phạm dữ liệu cá nhân, bảo hiểm, hóa đơn và chứng từ.
Bộ trưởng cho biết, việc bổ sung nhằm nâng cao hiệu quả xử lý hành vi lợi dụng doanh nghiệp để phạm tội, đồng thời bảo đảm phù hợp với các cam kết quốc tế của Việt Nam. Quá trình xây dựng dự thảo cũng quán triệt tinh thần Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân, hướng tới bảo vệ doanh nghiệp kinh doanh chân chính, xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, bình đẳng và lành mạnh.
Bổ sung 11 tội danh mới, xử lý hành vi phạm tội trong tình hình mới
Về đề xuất bổ sung tội danh và hành vi phạm tội mới, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết thực tiễn đang xuất hiện nhiều hành vi nguy hiểm cho xã hội, nhất là trong lĩnh vực công nghệ cao, công nghệ thông tin và kinh tế. Những hành vi này có thể xâm phạm nghiêm trọng quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, tổ chức và doanh nghiệp nhưng chưa được quy định đầy đủ trong Bộ luật Hình sự năm 2015.
Theo nội dung giải trình, dự thảo đề xuất bổ sung 11 tội danh, trong đó có tội vi phạm quy định về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; tội vi phạm quy định về tài sản mã hóa, thị trường mã hóa; tội tổ chức khai thác thủy sản trái phép; các tội xâm phạm an ninh mạng; tội phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt và tội tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.
Dự thảo cũng đề xuất bổ sung tội thành lập, tham gia nhóm tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia nhằm đáp ứng yêu cầu nội luật hóa các cam kết quốc tế. Bên cạnh việc bổ sung quy định để xử lý hành vi nguy hiểm, dự thảo hướng tới kết hợp nghiêm trị với khoan hồng, nhân đạo; hoàn thiện các quy định về miễn trách nhiệm hình sự, giảm hình phạt, xóa án tích và nâng định mức tiền làm căn cứ xử lý hình sự ở một số tội danh.
Đối với giai đoạn chuẩn bị phạm tội, dự thảo quy định 35 tội danh có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự ở giai đoạn này, nhằm tăng cường phòng ngừa, ngăn chặn tội phạm từ sớm.
Kết thúc phần giải trình, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ tiếp tục phối hợp với Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội cùng các cơ quan liên quan nghiên cứu, tiếp thu, giải trình ý kiến đại biểu, chỉnh lý và hoàn thiện dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi), trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp.
