Hàng loạt giải pháp được triển khai, trong đó đáng chú ý là rà soát đội tàu, kiểm soát chặt hoạt động trên biển, xử lý nghiêm vi phạm và tăng trách nhiệm của doanh nghiệp trong truy xuất nguồn gốc thủy sản.
Quản lý đội tàu đang là một trong những bài toán lớn đặt ra với An Giang trong quá trình chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định – IUU. Không chỉ kiểm soát những tàu đang hoạt động trên biển, địa phương còn phải rà soát, phân loại số tàu chưa đủ điều kiện khai thác và từng bước điều chỉnh quy mô đội tàu phù hợp với khả năng khai thác được giao.
Theo ông Lê Hữu Toàn – Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang, rà soát đến ngày 30/7, An Giang có 1.798 tàu cá chưa đủ điều kiện khai thác, gồm 822 tàu đã đăng ký và 976 tàu chưa đăng ký. Các tàu này đang được phân loại để có biện pháp quản lý phù hợp.
An Giang có hơn 3.500 tàu cá đang tham gia khai thác được lắp đặt thiết bị giám sát hành trình, đạt 100%. Tuy nhiên, tình trạng mất kết nối thiết bị giám sát hành trình tàu cá vẫn còn xảy ra
Tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 giảm đội tàu xuống khoảng 9.300 chiếc, phù hợp với cường lực khai thác được giao. Cùng với việc giải bản một số tàu cá, chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề đang được xây dựng, dự kiến hỗ trợ khoảng 1.697 hộ ngư dân:
“Mục tiêu là bảo đảm theo chỉ tiêu Thủ tướng Chính phủ giao, đến năm 2030 chúng ta còn khoảng 9.300 tàu cá, phù hợp với cường lực khai thác của tỉnh. Như vậy, chúng ta phải thực hiện cắt giảm tàu thuyền theo ba nhóm. Bên cạnh đó, chúng ta sẽ hỗ trợ chuyển đổi nghề cho bà con ngư dân, số chủ tàu tương ứng với số hộ được hỗ trợ chuyển đổi nghề là khoảng 1.697 hộ.”
Hiện An Giang có hơn 3.500 tàu cá đang tham gia khai thác được lắp đặt thiết bị giám sát hành trình, đạt 100%. Tuy nhiên, tình trạng mất kết nối thiết bị giám sát hành trình tàu cá vẫn còn xảy ra.
Theo Công an tỉnh An Giang, từ đầu năm 2026 đến nay, lực lượng chức năng phát hành 171 thông báo đối với 684 lượt tàu mất tín hiệu kết nối. Qua xác minh, đã lập biên bản vi phạm hành chính 168 lượt đối với 92 tàu; ban hành 85 quyết định xử phạt với tổng số tiền 5,5 tỷ đồng.
Xử lý vi phạm cũng được đẩy mạnh theo hướng làm rõ trách nhiệm của những người đứng phía sau. Tuy nhiên, quá trình điều tra cho thấy việc chứng minh chủ tàu có chỉ đạo thuyền trưởng hoặc ngư phủ thực hiện hành vi vi phạm vẫn còn khó khăn. Đại tá Đào Hải Đăng - Phó Giám đốc Công an tỉnh An Giang cho biết:
“Qua thực tế điều tra, xử lý các vụ việc liên quan đến chủ tàu, chúng tôi nhận thấy vẫn còn một số khó khăn. Thuyền trưởng hoặc ngư phủ nhiều trường hợp không chứng minh được việc chủ tàu có chỉ đạo đối với họ trong quá trình hoạt động trên biển.
Tuy nhiên, lực lượng Công an sẽ tiếp tục thu thập tài liệu, chứng cứ để củng cố hồ sơ, xử lý nghiêm theo quy định, không để xảy ra tình trạng bỏ lọt tội phạm hoặc bỏ lọt hành vi vi phạm.”
Dọc tuyến ven biển và các khu vực đảo vẫn còn nhiều trạm kiểm soát Biên phòng chưa có cảng cá. Các thủ tục tại đây hiện chủ yếu thực hiện bằng hồ sơ giấy, gây khó khăn cho việc đồng bộ dữ liệu.
Đại tá Nguyễn Hồng Khiêm, Phó Chỉ huy trưởng nghiệp vụ, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh An Giang cho biết, khâu kiểm soát xuất nhập bến cũng đang được xem là điểm cần khắc phục. Hiện tỉnh có 4 cảng cá được công bố mở.
Từ đầu năm đến nay ghi nhận hơn 7.700 lượt tàu cập, rời cảng. Các tàu ra vào cảng đều thực hiện khai báo trên hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử. Tuy nhiên, dọc tuyến ven biển và các khu vực đảo vẫn còn nhiều trạm kiểm soát Biên phòng chưa có cảng cá. Các thủ tục tại đây hiện chủ yếu thực hiện bằng hồ sơ giấy, gây khó khăn cho việc đồng bộ dữ liệu.
“Còn lại 21 trạm Biên phòng, hiện nay chúng tôi vẫn đang thực hiện thủ tục bằng giấy. Vấn đề này cũng đã được nghiên cứu, đề xuất Ban Chỉ đạo xem xét, như thành lập thêm các cảng cá hoặc cảng cá ảo để các trạm Biên phòng thực hiện thủ tục, thống nhất số liệu giữa trạm Biên phòng và cảng cá trên hệ thống phần mềm truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử.”
Truy xuất nguồn gốc cũng là nội dung được đặc biệt quan tâm trong đợt kiểm tra sắp tới. Từ đầu năm, sản lượng thủy sản bốc dỡ qua cảng đạt hơn 16.200 tấn. Trong đó, gần 16.200 tấn được cập nhật trên hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử.
Các doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu sẽ được kiểm tra trực tiếp tại nhà máy. Nội dung tập trung vào thành phần loài nguyên liệu, định mức thu hồi và quy trình vận hành chế biến.
Ông Nguyễn Duy An, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Thương mại Kiên Giang cho rằng, đây là khâu quan trọng, bởi chỉ một mắt xích thiếu minh bạch trong nguồn nguyên liệu cũng có thể ảnh hưởng đến hồ sơ truy xuất và khả năng xuất khẩu:
“Việc doanh nghiệp cam kết mua thủy sản từ các tàu cập đúng cảng chỉ định có ý nghĩa rất quan trọng. Khi mua nguyên liệu đúng quy định, doanh nghiệp có thể bảo đảm đầy đủ hồ sơ truy xuất nguồn gốc, đáp ứng yêu cầu để xuất khẩu hợp lệ. Qua đó, doanh nghiệp vừa bảo đảm hoạt động sản xuất, xuất khẩu, vừa góp phần cùng các cơ quan chức năng chống khai thác IUU.”
Từ ngày 15/8, An Giang sẽ triển khai cao điểm tuần tra, kiểm tra và xử lý vi phạm.
Từ ngày 15/8, An Giang sẽ triển khai cao điểm tuần tra, kiểm tra và xử lý vi phạm. Các địa phương tiếp tục rà soát đội tàu, lập danh sách nhóm nguy cơ cao; lực lượng chức năng tăng kiểm soát tàu xuất nhập bến, hoạt động trên biển và việc duy trì thiết bị giám sát hành trình. Bên cạnh những kết quả đã đạt được, tỉnh vẫn còn nhiều việc phải hoàn thành.
Gần 1.800 tàu chưa đủ điều kiện hoạt động cần được quản lý chặt; chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề, giải bản tàu đang được xây dựng; việc bố trí khu neo đậu tập trung và mở rộng các điểm kiểm soát phục vụ truy xuất nguồn gốc vẫn còn vướng mắc.
Gỡ “thẻ vàng” EC đòi hỏi sự thay đổi thực chất trong quản lý nghề cá. Mỗi tàu cá được kiểm soát chặt hơn, mỗi chuyến biển được giám sát đầy đủ hơn và mỗi kilogram thủy sản đưa vào chế biến phải chứng minh được nguồn gốc hợp pháp. Đây là những yêu cầu An Giang đang tập trung thực hiện trong giai đoạn cao điểm hiện nay.
