Sáng 25/6, UBND TP.HCM tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề "50 năm Thành phố mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh: Dấu ấn lịch sử, khát vọng phát triển và đột phá thể chế".
Tâm nguyện chung của các tầng lớp nhân dân
Tham luận tại hội thảo, PGS.TS Hà Minh Hồng khẳng định việc Sài Gòn - Gia Định chính thức mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh ngày 2/7/1976 không chỉ là quyết định hành chính mà còn ghi nhận truyền thống đấu tranh cách mạng của vùng đất Sài Gòn - Gia Định và tình cảm đặc biệt của nhân dân miền Nam dành cho Bác Hồ.
Ông cho biết, ý tưởng đặt tên thành phố theo tên Bác đã xuất hiện từ rất sớm. Ngày 25/8/1946, bác sĩ Trần Hữu Nghiệp cùng nhiều trí thức, nhân sĩ Nam Bộ đã đề xuất đổi tên Sài Gòn thành "Thành phố Hồ Chí Minh". Trải qua hai cuộc kháng chiến, tên gọi này dần trở thành biểu tượng của niềm tin và khát vọng thống nhất đất nước.
Đến Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa VI, ngày 2/7/1976, Quốc hội chính thức quyết nghị đặt tên thành phố Sài Gòn - Gia Định là Thành phố Hồ Chí Minh, đáp ứng tâm nguyện của nhân dân và tôn vinh công lao to lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
"Thành phố mang tên Bác, đó là niềm tự hào chính đáng từ hiện thực lịch sử. Từ thành phố này, người thanh niên Văn Ba ra đi tìm đường cứu nước, chuẩn bị "khởi nghiệp" cho cả một dân tộc, đi đến độc lập, tự do, hòa bình, thống nhất, đổi mới, phát triển và hội nhập giàu mạnh, phồn vinh. Chúng ta thấy thành phố mang tên Bác từ tâm nguyện lòng dân, trở thành biểu tượng cho tinh thần chiến đấu, hy sinh, ý chí gắn bó của Tổ quốc, với nhân dân", PGS.TS Hà Minh Hồng nhấn mạnh.
Ông Phạm Chánh Trực, nguyên Phó Bí thư Thường trực Thành ủy TP.HCM, cho rằng dấu ấn lớn nhất trong 50 năm qua là những đóng góp về lý luận, từ thực tiễn phát triển của TP đã góp phần hình thành đường lối đổi mới năm 1986 của Đảng.
Theo ông, TP.HCM cũng ghi dấu với nhiều thành tựu KT-XH, từ mức thu nhập bình quân khoảng 100 USD/người năm 1990 lên khoảng 8.000 USD/người năm 2025; là nơi khởi nguồn nhiều mô hình đổi mới như cơ chế "xé rào", Khu chế xuất Tân Thuận, Khu Công nghệ cao cùng các phong trào xóa đói giảm nghèo, nhà tình nghĩa, không gian văn hóa Hồ Chí Minh...
Ông cho rằng những thành quả đó được tạo nên từ truyền thống năng động, sáng tạo, sức mạnh nội sinh của nhân dân và sự lãnh đạo của Đảng. Tuy nhiên, TP vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết, do đó cần tiếp tục đột phá thể chế, nhất là trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
"Thành phố được mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh là vinh dự vô cùng cao quý cho nhân dân thành phố. Chúng ta rất tự hào là công dân của thành phố lịch sử này. Chúng ta tự tin gánh vác trách nhiệm của đầu tàu kinh tế cả nước, động lực của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và chúng ta luôn tự trọng gìn giữ những truyền thống, những giá trị cơ bản tạo nên bản chất và tính đặc thù của một phần đất nước Việt Nam được vinh dự mang tên Hồ Chí Minh.", ông Phạm Chánh Trực nhận định.
Luật Đô thị đặc biệt là cơ hội để TP.HCM bứt phá
Đồng quan điểm, TS Trần Du Lịch nhận định, TP.HCM đã có nhiều đóng góp trong quá trình hình thành và hoàn thiện thể chế kinh tế của Việt Nam, được xem như "sandbox về thể chế" của cả nước.
Theo ông, sau khi hợp nhất ba địa phương năng động, TP.HCM mới sẽ phát huy hiệu quả theo công thức "1 + 1 + 1 > 3" nếu được trao cơ chế từ Luật Đô thị đặc biệt.
TS Trần Du Lịch dự báo đến năm 2035, quy mô kinh tế TP.HCM có thể đạt khoảng 310 tỷ USD và kỳ vọng Luật Đô thị đặc biệt sẽ tạo nền tảng để TP duy trì tăng trưởng hai con số.
Ông kiến nghị TP tập trung xây dựng bộ máy hành chính đủ năng lực triển khai luật; ưu tiên đầu tư hạ tầng giao thông, cảng biển, hàng không và logistics; phát triển hạ tầng số, năng lượng tái tạo; tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng dựa vào công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao.
Theo TS Trần Du Lịch, nếu Việt Nam không đạt tăng trưởng hai con số trong 10-15 năm tới trước khi bước vào giai đoạn già hóa dân số thì sẽ rất khó vượt qua bẫy thu nhập trung bình. Với vai trò đầu tàu kinh tế, TP.HCM cần tiên phong đổi mới mô hình tăng trưởng, hướng tới trở thành trung tâm công nghệ, tài chính và khởi nghiệp của Đông Nam Á.
"Chúng ta nhìn lại 50 năm trước thành phố đã làm gì, đã vinh dự xứng đáng mang tên Bác và phải xứng đáng hơn nữa trong năm 50 năm tới khi chúng ta thành một siêu đô thị toàn cầu, có vị trí trên bản đồ đô thị của châu Á và thế giới. Đó là những điều chúng tôi muốn gửi gắm.", TS Trần Du Lịch khẳng định.
Hội thảo do Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM Trương Minh Huy Vũ và PGS.TS Nguyễn Tấn Vinh, Giám đốc Học viện Chính trị khu vực II chủ trì, với sự tham dự của lãnh đạo, nguyên lãnh đạo TP, các chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp và trí thức Việt kiều.
TS Trương Minh Huy Vũ cho biết, 50 năm qua là chặng đường đặc biệt với nhiều thành tựu, khó khăn và kỳ vọng. Sau khi mở rộng địa giới từ ngày 1/7/2025 và Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 09, TP.HCM bước vào giai đoạn phát triển mới với vị thế, tầm nhìn và động lực mới.
Hội thảo tập trung vào bốn nhóm nội dung gồm nhìn lại hành trình 50 năm phát triển; nhận diện "ADN" của TP.HCM với tinh thần năng động, sáng tạo; nâng cao chất lượng đời sống người dân; đồng thời đề xuất các đột phá về thể chế, chính sách để TP tiếp tục giữ vai trò đầu tàu kinh tế, văn hóa, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Các ý kiến tại hội thảo sẽ góp phần hoàn thiện hồ sơ dự án Luật Đô thị đặc biệt, tạo nền tảng pháp lý cho giai đoạn phát triển mới của TP.HCM.
