Sáng 14/10, tại Công viên văn hóa Lê Thị Riêng (phường Hòa Hưng, TP.HCM), lễ viếng, truy điệu 731 hài cốt liệt sĩ được tìm kiếm và quy tập tại đây diễn ra trang nghiêm, thành kính.
Trong không khí trang nghiêm, ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM, đọc điếu văn tưởng nhớ những người đã hy sinh vì độc lập, tự do và thống nhất đất nước.
Gần 60 năm cho một cuộc trở về
Nhắc đến những chiến sĩ đã nằm lại giữa lòng Sài Gòn suốt gần sáu thập kỷ, ông Nguyễn Mạnh Cường gửi lời tiễn biệt xúc động.
“Do điều kiện chiến tranh ác liệt và lớp bụi thời gian kéo dài, phần lớn hài cốt của các liệt sĩ đợt này, chúng tôi chưa xác định được tên, tuổi, quê quán. Song dù quê quán ở đâu, kính xin hương hồn các liệt sĩ hãy xem quê hương Thành phố Hồ Chí Minh là nơi đất lành để các anh, các chị yên nghỉ”, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM xúc động nói.
Phó Chủ tịch UBND TP.HCM nhắc lại hình ảnh những đoàn quân tiến vào Sài Gòn trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968.
Những người lính ấy đến từ nhiều miền quê, thuộc nhiều tầng lớp khác nhau. Có người là nông dân, công nhân, thợ thủ công, giáo viên, sinh viên; người có đạo, người không có đạo. Dù hoàn cảnh khác nhau, họ đều chung lý tưởng đấu tranh giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước.
“Gần 60 năm cho một cuộc trở về!”, ông Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh.
Theo ông, những chiến sĩ Giải phóng quân, Biệt động thành và những người hoạt động cách mạng kiên trung đã không kịp nhìn thấy ngày đất nước thống nhất. Họ nằm lại giữa lòng đô thị Sài Gòn, chứng kiến những thăng trầm và sự chuyển mình của thành phố.
Ký ức về những người đã ngã xuống được lưu giữ dưới lớp đất Nghĩa trang Đô Thành năm xưa, nay thuộc khu vực Công viên Lê Thị Riêng.
Phó Chủ tịch UBND TP.HCM cho biết, thực hiện chỉ đạo của Ban Chỉ đạo Quốc gia, các lực lượng thuộc Quân khu 7 và thành phố đã thu thập tư liệu, tìm kiếm nhân chứng, khảo sát thực địa, ứng dụng trang thiết bị hiện đại để xác định các vị trí chôn cất.
731 hài cốt liệt sĩ được đưa từ Công viên Lê Thị Riêng về Nghĩa trang Liệt sĩ TP.HCM an táng.
Từ ngày 23/6 đến 5/10/2026, Đội K74 cùng các lực lượng tìm kiếm, quy tập được 731 bộ hài cốt liệt sĩ tại công viên Lê Thị Riêng.
Ông Nguyễn Mạnh Cường cũng không quên nhắc đến hình ảnh những chiến sĩ trẻ, bác sĩ cựu binh ngày ngày tỉ mỉ gạt từng lớp đất, thu nhặt, ghép nối và định hình hài cốt. Đặc biệt, những di vật được tìm thấy bên hài cốt các liệt sĩ khiến nhiều người không khỏi nghẹn lòng.
“Thật nghẹn lòng khi nhìn thấy những di vật ít ỏi mà các anh chị để lại”, ông bày tỏ.
Đó là bức ảnh nhạt nhòa theo năm tháng, lọ dầu gió, chiếc lược chải tóc, chiếc kẹp lá, sợi dây chuyền, chiếc nhẫn, chiếc thắt lưng, bình tông, đôi dép cao su, cùng võng, tăng và vũ khí.
Những vật dụng bình dị còn sót lại sau gần sáu thập kỷ phần nào gợi lại cuộc sống, tuổi trẻ của những người lính trước khi ngã xuống.
Tiếp tục hành trình tìm lại tên tuổi các liệt sĩ
Theo Phó Chủ tịch UBND TP.HCM, do điều kiện chiến tranh và thời gian kéo dài, phần lớn hài cốt được quy tập trong đợt này vẫn chưa xác định được danh tính.
Công tác thu nhận mẫu sinh phẩm và mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ chưa xác định được danh tính đang được triển khai trên toàn quốc, phục vụ phân tích, lưu trữ tại ngân hàng gen quốc gia.
Việc này được kỳ vọng sẽ góp phần tìm lại tên tuổi, quê quán và thân nhân các liệt sĩ, mang đến niềm an ủi cho những gia đình vẫn đang chờ đợi thông tin về người thân.
“Mặc dù có rất nhiều khó khăn phía trước, nhưng chúng ta sẽ không bỏ qua bất kỳ cơ hội hay phương pháp nào để tiếp tục hành trình tìm kiếm đồng đội hy sinh”, ông Nguyễn Mạnh Cường khẳng định.
Phó Chủ tịch UBND TP.HCM cho biết, Chiến dịch “500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” sẽ tiếp tục được triển khai. Công tác rà soát không chỉ giới hạn ở Công viên Lê Thị Riêng mà còn mở rộng đến những địa điểm từng diễn ra các trận đánh ác liệt trong thời kỳ kháng chiến.
Cùng với đó, thành phố tiếp tục quan tâm chăm sóc, tôn tạo các nghĩa trang liệt sĩ, công trình ghi công và thực hiện chính sách đền ơn đáp nghĩa.
Ông Nguyễn Mạnh Cường bày tỏ mong muốn những người đã hy sinh được yên nghỉ bên đồng chí, đồng đội, trong tình thương yêu và lòng biết ơn của các thế hệ hôm nay.
“Kính mong các liệt sĩ an giấc ngàn thu!”, ông gửi lời tiễn biệt.
Sau lễ truy điệu, 731 hài cốt liệt sĩ được đưa từ Công viên Lê Thị Riêng về Nghĩa trang Liệt sĩ TP.HCM, phường Long Bình, để an táng. Trong số này có 698 hài cốt riêng lẻ và 33 hài cốt thuộc một nhóm hài cốt tập thể.
Lễ truy điệu, an táng đánh dấu một chặng đường trong hành trình tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại khu vực nghĩa trang cũ. Việc xác định danh tính, tìm lại thân nhân cho những người đã hy sinh vẫn sẽ được các lực lượng tiếp tục thực hiện.
