Đề án quốc gia về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao được Chính phủ phê duyệt năm 2025 đặt mục tiêu đến năm 2035 đào tạo hằng năm khoảng 100.000 cử nhân ICT và 15.000 cử nhân AI, đồng thời mở rộng đào tạo sau đại học và năng lực nghiên cứu. Đây là cam kết rõ ràng cho các lĩnh vực như AI, bán dẫn và công nghệ xanh, nhưng cũng cho thấy chuyên môn kỹ thuật thôi là chưa đủ.
Các chuyên gia công nghệ ngày nay làm việc trong hệ sinh thái tri thức, nghiên cứu và kinh doanh ngày càng kết nối. Lập trình viên cộng tác với nhóm kỹ sư toàn cầu, nhà nghiên cứu công bố trên tạp chí quốc tế, chuyên gia AI phục vụ khách hàng đa quốc gia và doanh nghiệp công nghệ vận hành xuyên biên giới. Trong bối cảnh đó, tiếng Anh là công cụ giúp năng lực kỹ thuật được hiểu đúng, chia sẻ rộng rãi và ứng dụng hiệu quả. Đây cũng là ngôn ngữ phổ biến của tài liệu kỹ thuật, tài nguyên lập trình, công bố nghiên cứu và tiêu chuẩn quốc tế, khiến tiếng Anh trở thành kỹ năng nghề nghiệp thiết yếu chứ không chỉ là một lợi thế.
Mục tiêu trở thành trung tâm công nghệ và đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực của Việt Nam không chỉ cần đội ngũ kỹ sư, nhà nghiên cứu giỏi chuyên môn. Khi đầu tư cho khoa học, công nghệ và chuyển đổi số tăng tốc, lực lượng STEM tương lai cũng cần khả năng truyền đạt ý tưởng, nghiên cứu và sáng kiến rõ ràng trong môi trường quốc tế. Vì vậy, tiếng Anh đang trở thành một năng lực thiết yếu để Việt Nam sẵn sàng cho giai đoạn phát triển tiếp theo.
Ông Pushkar Saran, Giám đốc Điều hành khu vực Đông Nam Á và Nam Á, Khối Sản phẩm Tổ chức, ETS nhận định, Việt Nam đã sớm nhận diện vai trò của tiếng Anh đối với lực lượng lao động tương lai. Năm 2025, Chính phủ phê duyệt đề án đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học đến năm 2035. Xu hướng này phù hợp với yêu cầu thị trường lao động. Báo cáo Kỹ năng tiếng Anh toàn cầu của ETS cho thấy 81% nhà tuyển dụng được khảo sát cho rằng AI làm gia tăng nhu cầu về tiếng Anh tại nơi làm việc. Tại Việt Nam, người tham gia khảo sát trong lĩnh vực sản xuất cũng cho biết nhiều ứng dụng phần mềm công nghệ sử dụng tiếng Anh, nên nhân viên cần hiểu tiếng Anh để làm việc hiệu quả.
"Với sinh viên mới tốt nghiệp, yêu cầu này đồng nghĩa với việc sử dụng tiếng Anh tự tin trong bối cảnh kỹ thuật và chuyên môn: đọc tài liệu, viết báo cáo, tham gia họp, thuyết trình và làm việc với khách hàng quốc tế. Khi Việt Nam gắn giáo dục STEM với khả năng đáp ứng việc làm, các hình thức đánh giá ngôn ngữ theo định hướng công việc có thể giúp năng lực tiếng Anh trở nên thực tiễn, đo lường được và phù hợp hơn với yêu cầu nghề nghiệp"- ông Pushkar Saran nói.
Những bài đánh giá như TOEIC tập trung vào năng lực giao tiếp trong công việc, bao gồm nghe, đọc và giao tiếp để hiểu hướng dẫn, chia sẻ thông tin, phối hợp với đồng nghiệp và khách hàng ở nhiều thị trường. Tại Việt Nam, nhiều trường đại học và nhà tuyển dụng đã sử dụng TOEIC để đánh giá mức độ sẵn sàng về tiếng Anh cho môi trường làm việc quốc tế, từ tuyển dụng, điều kiện tốt nghiệp đến phát triển chuyên môn.
Với trường đại học, nhà tuyển dụng và nhà hoạch định chính sách, tiếng Anh tại nơi làm việc có thể là cầu nối giữa giáo dục STEM và thị trường lao động toàn cầu. Các trường có thể giúp sinh viên tiếp cận tài liệu kỹ thuật, viết báo cáo, thuyết trình và hợp tác hiệu quả hơn. Doanh nghiệp có thể xác định nhu cầu đào tạo, còn nhà hoạch định chính sách có thêm cơ sở đánh giá mức độ giáo dục đang chuẩn bị cho sinh viên tham gia nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và các phân khúc giá trị cao của kinh tế toàn cầu.
Những nỗ lực này giúp đưa tiếng Anh vượt ra khỏi phạm vi một kết quả học tập để trở thành năng lực thực sự của lực lượng lao động. Trên nền tảng đầu tư vào STEM, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao, Việt Nam có cơ hội bảo đảm rằng các kỹ sư, chuyên gia AI và nhân sự công nghệ tương lai có thể chuyển hóa kiến thức kỹ thuật thành hợp tác, nghiên cứu và tác động thực tiễn.
"Điều này đặc biệt quan trọng khi ngành công nghệ Việt Nam hội nhập sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, mạng lưới nghiên cứu và dòng vốn đầu tư đa quốc gia. Trong môi trường đó, giao tiếp là một phần của hiệu quả chuyên môn, định hình cách ý tưởng được kiểm chứng, quan hệ đối tác được xây dựng và đổi mới sáng tạo được mở rộng ra ngoài thị trường nội địa. Khi Việt Nam tiếp tục theo đuổi các mục tiêu công nghệ cao, năng lực giao tiếp vững vàng trong môi trường làm việc sẽ góp phần chuyển hóa đầu tư vào nguồn nhân lực STEM thành năng lực đổi mới sáng tạo mạnh mẽ hơn, mức độ hội nhập toàn cầu sâu rộng hơn và nền tảng kinh tế bền vững hơn trong dài hạn"- ông Pushkar Saran nhấn mạnh.
