Theo bác sĩ Dương Minh Tuấn, Khoa Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai, gout không đơn thuần là chuyện một chỉ số acid uric tăng cao. Đây là bệnh chuyển hóa, khi nồng độ urat trong máu tăng kéo dài sẽ hình thành các tinh thể lắng đọng trong khớp, mô mềm, thậm chí ở thận. Chính những tinh thể này gây ra các cơn sưng, nóng, đỏ, đau dữ dội.
Vì vậy, mục tiêu điều trị không phải là tìm loại thực phẩm “giải độc”, mà là kiểm soát acid uric xuống ngưỡng an toàn trong thời gian đủ dài, từ đó hạn chế hình thành tinh thể mới và giúp cơ thể dần loại bỏ phần đã tích tụ.
Nước chanh thường được nhắc đến như cách hỗ trợ nhờ hai yếu tố. Thứ nhất là vitamin C, có thể giúp tăng thải urat qua thận ở mức độ nhất định. Thứ hai là citrate trong chanh, góp phần thay đổi môi trường nước tiểu, từ đó giảm nguy cơ hình thành sỏi acid uric ở một số người.
Tuy nhiên, có cơ chế không đồng nghĩa với hiệu quả điều trị rõ ràng. Các nghiên cứu cho thấy vitamin C chỉ giúp giảm acid uric ở mức nhẹ và không ổn định. Khi áp dụng trên bệnh nhân gout thực sự, hiệu quả này thường không đủ ý nghĩa lâm sàng.
Điều này lý giải vì sao các khuyến cáo chuyên ngành không xem nước chanh hay vitamin C là phương pháp thay thế thuốc điều trị gout.
Trong thực hành, những bệnh nhân đã xuất hiện cơn viêm khớp tái phát, có hạt tophi hoặc biến chứng, cần được điều trị bằng các thuốc hạ acid uric như allopurinol hoặc febuxostat. Những thuốc này tác động trực tiếp vào quá trình tạo acid uric, giúp kiểm soát bệnh một cách rõ ràng và có thể theo dõi.
Dù vậy, nước chanh không phải hoàn toàn vô ích. Nếu được sử dụng đúng cách, đây có thể là một phần của lối sống lành mạnh. Việc thay nước ngọt bằng nước chanh ít đường, uống đủ nước, hạn chế bia rượu và kiểm soát cân nặng đều góp phần giảm các yếu tố làm tăng acid uric.
Điểm cần lưu ý là không nên pha chanh với nhiều đường hoặc mật ong. Đường, đặc biệt là fructose, có thể làm tăng acid uric và khiến lợi ích bị triệt tiêu, thậm chí phản tác dụng.
Ngoài ra, người bị viêm dạ dày, trào ngược dạ dày thực quản hoặc men răng nhạy cảm cũng cần thận trọng khi sử dụng nước chanh thường xuyên.
Gout là bệnh có cơ chế rõ ràng và cần được điều trị bài bản. Lối sống và chế độ ăn đóng vai trò quan trọng, nhưng không thể thay thế thuốc khi đã có chỉ định.
Bác sĩ khuyến cáo, nước chanh có thể hỗ trợ, nhưng không phải là “thuốc chữa gout”. Kỳ vọng quá mức vào một mẹo dân gian dễ khiến người bệnh trì hoãn điều trị, làm bệnh tiến triển nặng hơn.
