UAV chiến đấu YFQ-44A Fury của Anduril đã bay đội hình cùng tiêm kích tàng hình F-35 trong một cuộc thử nghiệm của Không quân Mỹ, đánh dấu bước tiến mới hướng tới mô hình tác chiến phối hợp giữa máy bay có người lái và không người lái. Thông tin được các lãnh đạo Anduril tiết lộ tại Hội nghị Không quân, Không gian và Không gian mạng của Hiệp hội Lực lượng Không quân và Không gian Mỹ.
Theo ông Jason Levin, Phó chủ tịch cấp cao phụ trách ưu thế trên không và năng lực tấn công của Anduril, Fury đã bay cùng F-35 trong một cuộc diễn tập hồi tháng 7 với Đơn vị Tác chiến Thử nghiệm (EOU) của Không quân Mỹ tại căn cứ Creech, bang Nevada.
“Chúng tôi đã bắt đầu bay đội hình cùng các máy bay có người lái, trong đó có tiêm kích thế hệ thứ năm F-35”, ông Levin cho biết.
Cuộc thử nghiệm là một phần trong chương trình Máy bay Chiến đấu Phối hợp (CCA) của Không quân Mỹ, nhằm phát triển UAV chiến đấu tự hành có thể hoạt động cùng F-35, F-22 và các máy bay thế hệ tiếp theo. Những máy bay không người lái như vậy được kỳ vọng bổ sung cảm biến, hỏa lực và khả năng tác chiến với chi phí thấp hơn nhiều so với tiêm kích có người lái.
Tuy nhiên, Anduril nhấn mạnh rằng trong các chuyến bay vừa qua, F-35 mới chỉ hoạt động cùng Fury chứ chưa trực tiếp điều khiển phương tiện không người lái này.
F-35 và Fury tiến gần mô hình “đồng đội” trên không
Trong cuộc thử nghiệm tháng 7, Fury vận hành bằng hệ thống Tự hành Nhiệm vụ (Mission Autonomy), hoạt động trên cùng không phận với tiêm kích có người lái, các CCA khác và nhiều loại máy bay khác.
Việc Fury có thể bay an toàn cùng F-35 cho thấy hệ thống tự hành của UAV này đã đạt mức độ nhất định để hoạt động trong môi trường tác chiến phức tạp. Tuy nhiên, mục tiêu quan trọng hơn của chương trình CCA là để phi công trên một tiêm kích có người lái có thể trực tiếp giao nhiệm vụ và điều phối một hoặc nhiều phương tiện tự hành.
Anduril cho biết đã bắt đầu phát triển năng lực mà công ty gọi là “quarterback integration”, trong đó máy bay có người lái đóng vai trò chỉ huy, phân công nhiệm vụ cho các CCA. Công việc này đã được thử nghiệm trong môi trường mô phỏng phần cứng, phần mềm cũng như trên chính Fury.
Theo ông Levin, các thử nghiệm trực tiếp đầu tiên có thể diễn ra trong vài tuần hoặc vài tháng tới và sẽ bao gồm các chuyến bay thực tế.
Cách thức F-35 giao nhiệm vụ cho Fury vẫn đang được hoàn thiện. Một trong những phương án hiện được nghiên cứu là sử dụng giao diện người - máy, trước mắt có thể là thiết bị dạng máy tính bảng trong buồng lái. Qua đó, phi công sẽ không phải trực tiếp “lái” CCA như điều khiển một máy bay từ xa, mà chủ yếu giao nhiệm vụ để hệ thống tự hành tự thực hiện.
Quá trình thử nghiệm Fury với Không quân Mỹ đã trải qua 2 giai đoạn chính. Trong đợt đầu tại căn cứ Edwards hồi tháng 4, nhân viên Không quân Mỹ được huấn luyện vận hành UAV và có thể thực hiện quá trình cất, hạ cánh bằng hệ thống điều khiển mặt đất nhỏ gọn Menace-T.
Đến cuộc diễn tập tại Creech hồi tháng 7, yêu cầu về nhân lực và cơ sở hạ tầng tiếp tục được giảm xuống. Một nhân viên EOU có thể cho Fury cất cánh và hạ cánh chỉ sau vài giờ huấn luyện, trong khi các nhân viên khác của Không quân Mỹ vận hành hệ thống MA.
Theo Anduril, cuộc thử nghiệm cũng chứng minh khả năng vận hành phân tán, khi nhân sự tại nhiều địa điểm có thể tham gia điều hành cùng một phương tiện. Đây là hướng tiếp cận phù hợp với mô hình triển khai chiến đấu linh hoạt của Không quân Mỹ, trong đó lực lượng được phân tán tới nhiều căn cứ nhỏ thay vì tập trung tại một số cơ sở lớn.
Chuỗi tác chiến với AIM-120
Cuộc thử nghiệm tháng 7 không chỉ dừng ở bay đội hình. Fury còn tham gia các kịch bản chiến thuật sử dụng dữ liệu cảm biến thực và thử nghiệm vũ khí.
Một nội dung đáng chú ý là cuộc thử nghiệm “chuỗi tiêu diệt hoàn chỉnh”, từ tiếp nhận dữ liệu mục tiêu đến khai hỏa. Fury cất cánh dưới sự giám sát của một nhân viên vận hành và nhận dữ liệu theo dõi mục tiêu từ một nguồn bên ngoài thông qua kết nối ngoài tầm nhìn. Dữ liệu sau đó được đưa vào hệ thống tự hành Lattice tích hợp trí tuệ nhân tạo của Anduril.
Sau khi nhận lệnh giao chiến, Fury phóng một tên lửa không đối không AIM-120 AMRAAM và dẫn vũ khí tới mục tiêu. Theo Anduril, thử nghiệm chứng minh UAV Fury có thể tiếp nhận dữ liệu chỉ thị mục tiêu từ bên ngoài, xử lý thông tin, nhận nhiệm vụ rồi sử dụng vũ khí trong một chuỗi tác chiến hoàn chỉnh.
Phiên bản FQ-44 sản xuất hàng loạt dự kiến có 4 giá treo ngoài, có thể mang tối đa 4 tên lửa AIM-120 cho nhiệm vụ không đối không. Mẫu thử nghiệm hiện nay có khả năng mang 2 quả.
Anduril cũng đang nghiên cứu mở rộng danh mục vũ khí cho Fury, bao gồm bom dẫn đường 500 pound (khoảng 226kg), bom đường kính nhỏ, tên lửa hành trình giá rẻ Barracuda 500, cùng một số loại vũ khí không đối không khác.
Nếu các phương án tích hợp được hoàn thiện, Fury có thể đảm nhận nhiều nhiệm vụ ngoài không chiến, như chống UAV, đánh chặn tên lửa hành trình và tấn công mục tiêu mặt đất hoặc trên biển.
Tuy nhiên, phần lớn số vũ khí nói trên mới đang trong quá trình tích hợp và thử nghiệm kỹ thuật, chưa phải tất cả đã được phóng thử từ Fury. Một số năng lực phức tạp hơn như hợp nhất dữ liệu cảm biến, phân loại mục tiêu và xử lý tình huống giao chiến chiến thuật vẫn tiếp tục được phát triển.
Hướng tới lực lượng CCA quy mô lớn
Một trong những mục tiêu của chương trình Fury là giảm tối đa yêu cầu về nhân lực và cơ sở điều khiển mặt đất. Không quân Mỹ không muốn mỗi CCA phải có một người điều khiển riêng như các UAV truyền thống, mà hướng tới mô hình một phi công hoặc một nhóm nhân sự có thể giao nhiệm vụ cho nhiều UAV.
Theo Anduril, một chiếc Fury đã được bàn giao cho Đơn vị Tác chiến Thử nghiệm tại căn cứ Creech, trở thành CCA đầu tiên được bố trí thường xuyên tại đơn vị. Không quân Mỹ hiện có thể cho UAV Fury thực hiện nhiều chuyến bay mỗi ngày với sự hỗ trợ rất hạn chế từ nhân viên công ty.
Song song với thử nghiệm, Anduril đã bắt đầu lắp ráp thân Fury tại cơ sở Arsenal. Những chiếc thuộc cấu hình sản xuất đầu tiên dự kiến xuất xưởng vào đầu năm tới.
Đầu năm nay, Không quân Mỹ đã ký hợp đồng đưa FQ-44A Fury của Anduril và FQ-42A của General Atomics vào sản xuất, tạo nền tảng cho lực lượng CCA gồm nhiều loại UAV khác nhau.
Không quân Mỹ hiện đặt mục tiêu có ít nhất 500 CCA trong biên chế vào năm 2032, tăng mạnh so với kế hoạch trước đây từng đề cập tới hơn 150 chiếc vào cuối thập niên này.
Đối với Fury, cột mốc tiếp theo sẽ không chỉ là bay bên cạnh F-35 mà là chứng minh một tiêm kích thế hệ thứ năm có người lái thực sự có thể chỉ huy và giao nhiệm vụ cho UAV trong một nhiệm vụ thực tế.
Nếu các cuộc thử nghiệm sắp tới thành công, YFQ-44A Fury sẽ tiến thêm một bước tới mô hình “đồng đội không người lái” mà Không quân Mỹ kỳ vọng trở thành một thành phần quan trọng trong lực lượng không quân tương lai.
