Mỗi dịp tháng Tám, ký ức về một mùa Thu lịch sử lại trở về trong những người từng đi qua chiến tranh. Với cựu tù chính trị Đinh Kim Anh, ở phường Ea Kao, tỉnh Đắk Lắk, giá trị của độc lập, tự do được đổi bằng những năm tháng tuổi trẻ và cả máu của đồng đội.
Năm 1972, sau khi vướng mìn trong một lần đi đón cơ sở cách mạng, ông bị thương nặng và rơi vào tay địch. Hơn 2 năm qua nhiều nhà giam, ông chịu những trận tra tấn khắc nghiệt nhưng nhất quyết không hé nửa lời, bởi phía sau ông còn những cơ sở cách mạng có thể bị lộ. Điều giúp ông vượt qua những năm tháng ấy, giúp ông giữ vững niềm tin vào giá trị của độc lập, tự do - những điều Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định trong bản Tuyên ngôn Độc lập đọc ngày 2/9/1945, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
“Không có gì quý hơn độc lập tự do, Bác khẳng định rồi. Vì vậy khi đó dù sống trong gian khổ, thiếu thốn: thiếu muối, thiếu gạo, ăn toàn khoai sắn, nhưng chúng tôi vẫn tin tưởng cách mạng thành công”, ông Kim Anh chia sẻ
Niềm tin ấy không chỉ giúp những người chiến sĩ đứng vững trong nhà tù, mà còn thôi thúc nhiều thế hệ thanh niên lựa chọn lên đường khi đất nước còn chiến tranh.
Năm 17 tuổi, chàng trai Bùi Ngọc Thảo ở Diễn Châu, Nghệ An (hiện đang sinh sống tại phường Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk) tình nguyện nhập ngũ, trở thành chiến sĩ đặc công nước và vào chiến trường miền Trung. Có những đồng đội không trở về, có những trận đánh tổn thất nặng nề, nhưng trong tâm trí người lính trẻ khi ấy vẫn là khát vọng giải phóng quê hương, thống nhất đất nước.
“Khi đó ở miền Bắc đã được yên bình, tự do, nhưng mà ở trong này con em vẫn chưa được tới trường, bom đạn vẫn đi cày cuốc. Vì vậy nhiều thanh niên miền Bắc đã xếp sách bút nghiên nguyện lên đường vào Nam để giải phóng miền Nam”, ông Thảo cho biết.
81 năm sau Cách mạng Tháng Tám, đất nước đã bước sang một chặng đường hoàn toàn khác. Từ một quốc gia nghèo nàn, lạc hậu, Việt Nam đã thiết lập quan hệ ngoại giao với gần 200 quốc gia, vùng lãnh thổ, tham gia sâu rộng vào các liên kết kinh tế và chuỗi sản xuất toàn cầu, từng bước khẳng định vị thế của một nền kinh tế năng động trong khu vực.
Nếu thế hệ trước phải đấu tranh để giành quyền độc lập, tự quyết vận mệnh dân tộc, thì hôm nay, khát vọng ấy được tiếp nối trong một nhiệm vụ mới: xây dựng một Việt Nam hòa bình, tự chủ, giàu mạnh, có đủ năng lực để hội nhập và cạnh tranh trong một thế giới nhiều biến động.
Nhìn lại hành trình ấy, ông Bùi Ngọc Thảo cho rằng những giá trị của Cách mạng Tháng Tám vẫn là nền tảng để đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới.
“Như lời của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, chúng ta bước vào thời kỳ vươn mình của dân tộc, nghĩa là có sức bật mạnh mẽ từ nền tảng truyền thống cách mạng để vươn mình.”
Với thế hệ trẻ hôm nay, bài học của mùa Thu năm 1945 vì thế không chỉ nằm trong những trang sử. Tại Đắk Lắk, Tỉnh đoàn xác định giáo dục truyền thống phải giúp thanh niên hiểu giá trị của hòa bình, trân trọng thành quả mà cha anh đã đánh đổi bằng hy sinh và quan trọng hơn là biến niềm tự hào thành hành động.
Cách làm cũng được đổi mới theo hướng gần gũi với thanh niên hơn, từ mạng xã hội, video ngắn, podcast đến các hoạt động về nguồn, gặp gỡ nhân chứng lịch sử và trải nghiệm thực tế. Mục tiêu không chỉ để người trẻ biết về lịch sử, mà để từ lịch sử hình thành ý thức trách nhiệm với hiện tại và tương lai.
Anh Nguyễn Thao Giang, Phó Bí thư Tỉnh đoàn Đắk Lắk chia sẻ: “Điều quan trọng nhất là gắn lịch sử với cuộc sống hiện tại của thanh niên. Phải giúp cho bạn trẻ hiểu được rằng, giá trị của hòa bình ngày hôm nay có thể giáo dục ý thức trách nhiệm với cộng đồng, tinh thần đoàn kết, văn hóa ứng xử trên không gian mạng. Từ sự hy sinh của các thế hệ đi trước có thể khơi dậy tinh thần tình nguyện, cống hiến, trách nhiệm với xã hội và không thờ ơ với cộng đồng”.
Mỗi thế hệ có một cách riêng để tiếp nối tinh thần của mùa thu độc lập. Nếu thế hệ cha anh đã dùng lòng yêu nước, ý chí và sự hy sinh để giành lại độc lập, thì thế hệ hôm nay phải biến những giá trị ấy thành sức mạnh xây dựng đất nước bằng tri thức để làm chủ tương lai, bằng sáng tạo để tạo ra những giá trị mới, bằng trách nhiệm để bảo vệ thành quả của các thế hệ đi trước.
Đó cũng chính là cách tinh thần Cách mạng Tháng Tám tiếp tục sống trong hiện tại, không chỉ trong những trang sử được nhắc lại mỗi tháng tám, mà trong hành động, khát vọng và những đóng góp cụ thể của mỗi người Việt Nam hôm nay.
